Rv onderzoeksrapport Groene Hart Rekenkamer Huisvesting van arbeidsmigranten in Zuidplas

Hart Rekenkamer Aan: de leden van de raad van de gemeenteraad van Zuidplas Contactpersoon: Telefoon: Datum m(geanornimis eerd) n(geanornimis eerd) 30 juni 2026 Onderwerp Aanbieding rapport onderzoek van de Groene Hart Rekenkamer over huisvesting van arbeidsmigranten Geachte raadsleden, Graag biedt de Groene Hart Rekenkamer u hierbij het onderzoek naar de huisvesting van arbeidsmigranten aan. In het onderzoek is het beleid van de gemeente Zuidplas met betrekking tot de huisvesting van arbeidsmigranten geanalyseerd. Daarnaast is gekeken naar hoe dit beleid in de praktijk werkt en welke knelpunten en mogelijkheden voor verbetering worden gezien door beleidsmedewerkers, uitvoerende ambtenaren, huisvesters en arbeidsmigranten. In de bestuurlijke nota zijn de conclusies en aanbevelingen van de Groene Hart Rekenkamer opgenomen. Vervolgens vindt u de bestuurlijke reactie van het college en het onderzoeksrapport. Als u nog vragen of opmerkingen heeft dan vernemen wij die graag. De Groene Hart Rekenkamer (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) Bestuurlijke nota Huisvesting arbeidsmigranten Zuidplas Deze bestuurlijke nota presenteert de belangrijkste resultaten van het onderzoek naar de huisvesting van arbeidsmigranten in de gemeente Zuidplas. Het onderzoek is uitgevoerd door het Verwey-Jonker Instituut in opdracht van de Groene Hart Rekenkamer. In het onderzoek is het beleid van de gemeente Zuidplas inzake de huisvesting van arbeidsmigranten geanalyseerd. Daarnaast is inzicht geboden in de uitwerking van dit beleid in de praktijk en in de knelpunten en verbetermogelijkheden die door beleidsmedewerkers uitvoerende ambtenaren en huisvesters , worden gesignaleerd. Tevens heeft een beoordeling plaatsgevonden van de doeltreffendheid , doelmatigheid en rechtmatigheid van het gemeentelijk handelen. In dit onderzoek stonden de volgende onderzoeksvragen centraal: 1a. In hoeverre heeft de gemeente Zuidplas beleid en beleidsdoelstellingen geformuleerd ten aanzien van de huisvesting van arbeidsmigranten? 1b. Hoe verhoudt dit beleid zich tot landelijke kaders , wet- en regelgeving (zoals de Wet goed verhuurderschap en de bepalingen in de Omgevingswet) en aanbevelingen van het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten? 2. Welke knelpunten en risico’s doen zich in de gemeente voor op het gebied van huisvesting van arbeidsmigranten , vanuit het perspectief van (a) gemeentelijke beleidsmakers en professionals betrokken bij (de huisvesting van) arbeidsmigranten ; (b) lokale politiek (wethouders) ; (c) de arbeidsmigranten zelf ; en (c) de ondernemers die met arbeidsmigranten werken? 3a. In hoeverre zijn de beleidsdoelstellingen die de gemeente op het gebied van huisvesting van arbeidsmigranten heeft geformuleerd a) concreet en toetsbaar ; b) passend bij de gesignaleerde problematiek (zoals onder 2) ; c) doelmatig doeltreffend en rechtmatig in de uitvoering? , 3b. In hoeverre worden de beleidsdoelstellingen in de praktijk gebracht en leiden de maatregelen daadwerkelijk tot verbeterde huisvesting voor arbeidsmigranten? Context Arbeidsmigranten vervullen een structurele en onmisbare rol in de lokale en regionale economie , met name in sectoren als glastuinbouw logistiek en productie. Het Aanjaagteam Bescherming , Arbeidsmigranten heeft er nadrukkelijk op gewezen dat deze economische afhankelijkheid gepaard gaat met een structureel tekort aan passende en kwalitatief goede huisvesting. Dit tekort vergroot de kwetsbaarheid van arbeidsmigranten en leidt tot druk op leefbaarheid toezicht en handhaving. , Gemeenten hebben hierin een sleutelrol maar opereren binnen een complex speelveld van , landelijke wetgeving provinciale kaders en regionale afhankelijkheden. , Aantal arbeidsmigranten in Zuidplas De gemeente gaat er in haar beleidsstukken er vanuit dat er minstens 1. 630 arbeidsmigranten in Zuidplas werken en 380 arbeidsmigranten in Zuidplas wonen in 2020. De gemeente maakt hierbij zelf de kanttekening dat dit soort kwantitatieve onderzoeken haken en ogen hebben en er rekening moet worden gehouden met een onderschatting van de cijfers van minstens 40%. 24 Beleidsmatige uitgangspunten De gemeente Zuidplas heeft in 2023 met het vaststellen van het Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten en kamerverhuur en het bijbehorende uitvoeringsprogramma een duidelijke beleidsmatige basis gelegd voor het verbeteren van de huisvesting van arbeidsmigranten. Het beleidskader sluit in inhoudelijke zin goed aan bij de aanbevelingen van het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten en bij landelijke wet- en regelgeving waaronder de Wet goed , verhuurderschap. De gemeente hanteert heldere kwaliteits- beheer- en locatie-eisen en formuleert , expliciete ambities ten aanzien van leefbaarheid veiligheid en goede woonomstandigheden. , Bevindingen: kloof tussen beleid en uitvoering Uit het onderzoek blijkt dat de uitvoering van het beleid achterblijft bij de geformuleerde ambities. De belangrijkste belemmering is het structurele tekort aan capaciteit en regie binnen de gemeentelijke organisatie. Het onderwerp wordt door verschillende afdelingen opgepakt maar mist , een integrale programmatische aansturing. Hierdoor is de uitvoering grotendeels reactief en komt de gemeente onvoldoende toe aan strategische sturing op spreiding kwaliteit en uitbreiding van , huisvestingscapaciteit. Daarnaast ontbreekt een actueel en volledig inzicht in de bestaande huisvestingssituatie van arbeidsmigranten mede doordat de voorgenomen nulmeting niet is uitgevoerd. Ook de registratie , van arbeidsmigranten in de BRP en het beoogde nachtregister zijn nog niet op orde. Dit belemmert zowel effectieve en gerichte beleidsontwikkeling als de mogelijkheden tot toezicht en handhaving. De ambitie om aanvullende huisvesting te realiseren is tot op heden niet geconcretiseerd in nieuwe locaties. De gemeente is sterk afhankelijk van particuliere initiatiefnemers en beschikt over beperkt eigen grondbezit waardoor de regierol beperkt is. Daarbij spelen externe factoren een rol zoals , , provinciale beleidskaders complexe ruimtelijke opgaven en een tekort aan lokale voorzieningen. , Deze samenloop van omstandigheden maakt dat de realisatie van nieuwe huisvesting stagneert. De situatie op recreatieparken vormt een afzonderlijk aandachtspunt. Hier verblijft een substantieel aantal arbeidsmigranten onder omstandigheden die volgens betrokkenen zorgwekkend zijn. Hoewel de gemeente werkt aan een meerjarige aanpak en transformatievisie zal verbetering naar , verwachting meerdere jaren vergen. Daarnaast blijkt dat ruimtelijk-economische keuzes in de regio zoals het faciliteren van specifieke , vormen van bedrijvigheid (bijvoorbeeld in de glastuinbouw en logistiek) , een aantoonbare aantrekkende werking hebben op arbeidsmigranten. De vraag naar arbeidskrachten in deze sectoren vertaalt zich direct in een toenemende behoefte aan passende en kwalitatief goede huisvesting. In de huidige beleidspraktijk wordt deze samenhang nog beperkt expliciet betrokken bij besluitvorming over nieuwe of uitbreidende bedrijvigheid. Dit onderstreept het belang om bij toekomstige economische ontwikkelingen structureel een vorm van ‘effectrapportage bij nieuwe bedrijvigheid’ toe te passen waarin de gevolgen voor arbeidsmigratie huisvestingsvraag , , , leefbaarheid en uitvoeringscapaciteit van de gemeente worden meegewogen. Een dergelijke afweging kan bijdragen aan meer samenhang tussen economisch beleid wonen en toezicht en , , voorkomt dat de gemeente reactief moet bijsturen wanneer de huisvestingsvraag sneller groeit dan de beleids- en uitvoeringsruimte toelaat. In Zuidplas leidt met name bedrijvigheid in sectoren als glastuinbouw en logistiek tot een structurele vraag naar arbeidsmigranten en daarmee naar passende huisvesting. Deze samenhang wordt bij besluiten over nieuwe of uitbreidende bedrijvigheid nog beperkt expliciet meegewogen , waardoor de gemeente vaak pas achteraf met extra huisvestingsdruk wordt geconfronteerd. Het toepassen van een effectrapportage bij nieuwe bedrijvigheid kan helpen om deze gevolgen vooraf beter in beeld te brengen en om gerichter te sturen op wonen leefbaarheid en , uitvoeringscapaciteit. Uit het onderzoek blijkt dat de huisvesting van arbeidsmigranten wordt gekenmerkt door een zogenoemd accountability deficit: verantwoordelijkheden zijn formeel belegd , maar raken in de praktijk versnipperd en doorgeschoven waardoor niemand zich volledig eigenaar voelt van de , oplossing. Dit ontstaat door het samenspel van meerdere bestuurslagen en actoren , waarbij Huisvesting arbeidsmigranten Zuidplas | 30-06-2025 | Pagina 2 van 7 gemeenten afhankelijk zijn van initiatiefnemers en provinciale kaders , terwijl werkgevers en uitzendbureaus vooral feitelijke zeggenschap hebben maar beperkt verantwoordelijkheid nemen voor duurzame huisvesting. Door deze diffuse verantwoordelijkheidsverdeling verwijzen partijen naar elkaar wat leidt tot stagnatie in de realisatie van nieuwe huisvesting beperkte handhaving en , , een blijvend kwetsbare positie van arbeidsmigranten. Voor Zuidplas onderstreept dit het belang van een expliciete toedeling van verantwoordelijkheden en het structureel nemen van regie , zodat beleidsambities ook daadwerkelijk worden omgezet in verbetering van de leef- en werkomstandigheden van arbeidsmigranten. Bestuurlijke aandachtspunten Het onderzoek maakt duidelijk dat Zuidplas beleidsmatig voldoet aan landelijke kaders maar dat , de doeltreffendheid en doelmatigheid van het beleid onder druk staan. Voor de gemeenteraad liggen met name de volgende aandachtspunten voor: 1. Versterking van regie en uitvoeringscapaciteit bijvoorbeeld via programmatische , aansturing. 2. Zorgen voor actueel en betrouwbaar inzicht in aantallen en huisvestingssituaties inclusief , registratie. 3. Expliciete afweging van de relatie tussen economische ontwikkelingen , arbeidsmigratie en huisvestingsbehoefte bijvoorbeeld via toepassing van een effectenrapportage bij nieuwe , bedrijvigheid. 4. Versterking van regionale samenwerking gezien de grensoverschrijdende aard van de , opgave. Beantwoording deelvragen 1a) In hoeverre heeft de gemeente Zuidplas beleid en beleidsdoelstellingen geformuleerd? Met het in 2023 vastgestelde Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten en kamerverhuur en het bijbehorende uitvoeringsprogramma heeft de gemeente een samenhangend beleidskader ontwikkeld. Hierin zijn duidelijke ambities opgenomen ten aanzien van: het verbeteren van kwaliteit en veiligheid van bestaande huisvesting ; het realiseren van aanvullende huisvestingscapaciteit ; het waarborgen van leefbaarheid in dorpskernen ; het versterken van registratie en toezicht. De kwalitatieve normen zijn concreet uitgewerkt in eisen op het gebied van SNF-certificering , brandveiligheid beheervoorschriften ontkoppeling van huur- en arbeidscontracten en , , vergunningsplicht voor kamerverhuur. Tegelijkertijd ontbreekt een kwantitatief onderbouwde opgave. De gemeente heeft geen integraal inzicht in het daadwerkelijke aantal arbeidsmigranten dat in Zuidplas verblijft en geen scherp geformuleerd doel voor het aantal te realiseren huisvestingsplekken. De voorgenomen nulmeting is niet uitgevoerd. Hierdoor ontbreekt een feitelijke basis onder de beleidsambities. 1b) Hoe verhoudt dit beleid zich tot landelijke kaders en aanbevelingen? Het gemeentelijk beleid sluit inhoudelijk goed aan bij de aanbevelingen van het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten en bij landelijke wetgeving waaronder de Wet goed , verhuurderschap en de Omgevingswet. De gemeente Zuidplas volgt de landelijke lijn waar het gaat om: ontkoppeling van huur- en arbeidscontracten ; minimale kwaliteitsnormen ; toezicht op kamerverhuur ; aandacht voor registratie. Huisvesting arbeidsmigranten Zuidplas | 30-06-2025 | Pagina 3 van 7 De gemeente benut echter niet alle beschikbare instrumenten. Zo is geen verhuurdersvergunning ingevoerd en is geen lokale gebruiksoppervlaktenorm vastgesteld. 2) Welke knelpunten en risico’s doen zich voor? Uit de interviews en documentanalyse komen de volgende structurele knelpunten naar voren: Onvoldoende uitvoeringscapaciteit en regie. Het onderwerp wordt door verschillende afdelingen opgepakt maar er ontbreekt integrale programmatische aansturing. Het beleid wordt grotendeels , “erbij gedaan”. Dit leidt tot een reactieve werkwijze en beperkte strategische sturing. Stagnatie in realisatie van nieuwe huisvesting. Ondanks uitgesproken ambitie is tot op heden geen nieuwe huisvesting gerealiseerd. De gemeente is sterk afhankelijk van particuliere initiatiefnemers en beschikt over beperkt eigen grondbezit. Bovendien spelen complexe ruimtelijke randvoorwaarden zoals provinciale beperkingen voor bouwen buiten de kernen samenloop met , , woningbouw energietransitie en infrastructurele knelpunten. , Kwetsbare situatie op recreatieparken. Een substantieel deel van de arbeidsmigranten verblijft op recreatieparken onder omstandigheden die als zorgwekkend worden gekwalificeerd. De aanpak is complex door versnipperd eigendom , tijdelijke alternatieve huisvesting en provinciale regelgeving. Ontbrekend integraal inzicht en toezicht. Zonder nulmeting en met BRP-registraties die niet op orde zijn ontbreekt een actueel overzicht van aantallen locaties en verblijfsduur. Dit beperkt , , zowel beleidsontwikkeling als handhaving. De gemeente beschikt over een handhavingsinstrumentarium op grond van bestaande wet- en regelgeving. Meldingen over mogelijke misstanden worden via verschillende kanalen ontvangen en opgepakt maar worden niet , integraal gemonitord. Ook is handhaving grotendeels melding gestuurd en reactief. Daarnaast vindt er beperkte zichtbare terugkoppeling plaats richting bestuur en raad. Hierbij dient te worden meegewogen dat arbeidsmigranten zelf gezien hun afhankelijkheidspositie ten opzichte van , werkgever en huisvester , in beperkte mate formeel melding maken van misstanden. Dit vergroot het belang van actieve risicogerichte controle. , Externe belemmeringen. Provinciale ruimtelijke kaders samenloop met andere ruimtelijke opgaven , (woningbouw energietransitie) en druk op voorzieningen bemoeilijken de realisatie van nieuwe , locaties. Samenwerking op regionaal en provinciaal niveau. De huisvesting van arbeidsmigranten overstijgt de schaal van de individuele gemeente. De gemeente Zuidplas opereert binnen provinciale ruimtelijke kaders die nieuwbouw buiten bestaande kernen sterk reguleren ; dit is juist het gebied waar mogelijk wel nieuwe huisvesting mogelijk is in de gemeente. Hoewel arbeidsmigranten in regionale visies als aandachtsgroep worden benoemd ontbreken concrete regionale afspraken over , aantallen spreiding en gezamenlijke uitvoeringsstrategieën. Daardoor blijft de feitelijke , verantwoordelijkheid primair bij de afzonderlijke gemeenten liggen. Zonder expliciete regionale verdeling van opgaven bestaat het risico dat besluitvorming wordt vertraagd of dat gemeenten elkaar afwachtend benaderen. Vanuit het perspectief van huisvesters ontbreekt bestuurlijke daadkracht. De realisatie van nieuwe huisvesting in de gemeente Zuidplas is sterk afhankelijk van private investeringen. Deze private huisvesters stellen dat ze behoefte hebben aan voorspelbaarheid van ruimtelijke kaders , duidelijkheid over gemeentelijke doelstellingen redelijke en transparante doorlooptijden en , consistent en gelijkwaardig handhavingsbeleid tussen gemeenten. Op dit moment ervaren ze langdurige procedures en onzekerheid over bestuurlijke besluitvorming en daadkracht. Huisvesting arbeidsmigranten Zuidplas | 30-06-2025 | Pagina 4 van 7 Rond kamerverhuur ontstaat een zelfversterkend patroon. Vergunningverlening is beperkt , terwijl de vraag naar huisvesting hoog is. Daardoor wijken huisvesters uit naar onvergunde kamerverhuur. Omdat dit buiten het zicht van de gemeente gebeurt ontbreekt een actueel , overzicht van waar arbeidsmigranten wonen wat het stellen van aanvullende voorwaarden en het , gericht optreden onmogelijk maakt. Het ontbreken van overzicht leidt tot terughoudendheid in beleid en vergunningverlening , waardoor de informele huisvestingspraktijk verder groeit. 3a) In hoeverre zijn de beleidsdoelstellingen concreet passend doelmatig doeltreffend en , , , rechtmatig? Concreetheid: De kwalitatieve normen zijn duidelijk geformuleerd. De kwantitatieve opgave is echter onvoldoende onderbouwd en niet toetsbaar geformuleerd. Passendheid: De beleidsdoelstellingen sluiten aan bij de gesignaleerde problematiek en bij landelijke aanbevelingen. Doelmatigheid: Door het ontbreken van centrale regie en structurele capaciteit bestaat het risico dat middelen versnipperd worden ingezet en dat voortgang onvoldoende wordt bewaakt. Doeltreffendheid: Omdat nieuwe huisvesting nog niet is gerealiseerd en registratie niet op orde is , kan niet worden vastgesteld dat het beleid daadwerkelijk leidt tot structurele verbetering van de huisvestingssituatie. Rechtmatigheid: Er zijn geen aanwijzingen dat het beleid of de uitvoering in strijd is met wet- en regelgeving. Wel wordt nog niet optimaal gebruikgemaakt van de beschikbare wettelijke instrumenten. 3b) In hoeverre worden beleidsdoelstellingen in praktijk gebracht? De uitvoering blijft aantoonbaar achter bij de beleidsambities: Geen uitgevoerde nulmeting ; Geen structureel verbeterde registratie in BRP van arbeidsmigranten ; Geen verhuurdersvergunning ingesteld ; Geen gerealiseerde nieuwe huisvestingslocaties ; Beperkte structurele regie. Daarmee is de voortgang vooral procesmatig en beleidsmatig van aard , maar nog nauwelijks zichtbaar in concrete resultaten voor arbeidsmigranten. Regionale en provinciale samenwerking De huisvestingsopgave overstijgt de gemeentelijke schaal. De gemeente Zuidplas opereert binnen provinciale kaders die huisvesting buiten de kernen sterk beperken. Hoewel de provincie arbeidsmigranten als aandachtsgroep erkent ervaren betrokkenen de ruimtelijke kaders in de , praktijk als belemmerend. De regionale woonzorgvisie en woondeal benoemen arbeidsmigranten als aandachtsgroep , maar bevatten geen uitgewerkte uitvoeringsstrategie of concrete verdelingsafspraken. Hierdoor blijft de feitelijke verantwoordelijkheid primair bij individuele gemeenten liggen. De huidige regionale en provinciale samenwerking biedt onvoldoende concrete ondersteuning bij de realisatie van huisvestingsopgaven. Zonder intensievere samenwerking en duidelijke verdeling van verantwoordelijkheid bestaat het risico op bestuurlijke stilstand. Huisvesting arbeidsmigranten Zuidplas | 30-06-2025 | Pagina 5 van 7 Aanbevelingen Op basis van de bevindingen en conclusies doet de Rekenkamer de volgende aanbevelingen aan de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders van Zuidplas. 1. Versterk regie en organiseer programmatische aansturing Aanbeveling aan het college Stel op korte termijn een programmamanager huisvesting arbeidsmigranten aan met duidelijk mandaat concrete doelstellingen en bijbehorende middelen. , Aanbeveling aan de raad Vraag het college om halfjaarlijkse voortgangsrapportages over huisvesting registratie , , handhaving en knelpunten. Toelichting De uitvoering van het beleid is momenteel versnipperd over meerdere afdelingen en vooral reactief. Programmatische aansturing is noodzakelijk om samenhang te brengen tussen wonen , economie BRP handhaving veiligheid en het sociaal domein en om bestuurlijke , , , verantwoordelijkheid expliciet te beleggen. 2. Breng de opgave integraal en kwantitatief in beeld Aanbeveling aan het college Voer alsnog een integrale nulmeting uit naar: aantallen arbeidsmigranten ; locaties en typen huisvesting ; kwaliteit van bestaande huisvesting ; verwachte toekomstige huisvestingsbehoefte. Toelichting Zonder actueel en integraal inzicht blijft beleid gebaseerd op aannames. Een nulmeting is noodzakelijk voor doelgerichte sturing toetsbare doelen en een onderbouwd , volkshuisvestingsprogramma. 3. Formuleer een expliciete en toetsbare huisvestingsopgave Aanbeveling aan het college Vertaal de uitkomsten van de nulmeting naar een concrete en toetsbare kwantitatieve huisvestingsopgave inclusief tijdpad en fasering. , Toelichting Het huidige beleid bevat vooral kwalitatieve normen. Zonder kwantitatieve doelstellingen is niet te beoordelen of Zuidplas voldoende huisvestingscapaciteit realiseert en blijft bestuurlijke verantwoording diffuus. 4. Benut wettelijke instrumenten actiever voor kwaliteit en toezicht Aanbeveling aan het college Onderzoek en besluit binnen één jaar over: invoering van een verhuurdersvergunning voor arbeidsmigranten (Wgv) ; het vaststellen van een lokale gebruiksoppervlaktenorm ; aanvullende beleidsregels voor kamerverhuur. Toelichting De gemeente beschikt over juridische instrumenten om kwaliteit en toezicht te versterken maar , benut deze momenteel beperkt. Gezien de kwetsbaarheid van arbeidsmigranten en de problematiek in de praktijk is een steviger instrumentarium verdedigbaar. 5. Prioriteer en versnel de aanpak van recreatieparken Huisvesting arbeidsmigranten Zuidplas | 30-06-2025 | Pagina 6 van 7 Aanbeveling aan het college Werk de meerjarige aanpak van recreatieparken uit in een concreet uitvoeringsplan met: prioritering en fasering ; tijdelijke alternatieve huisvesting ; handhavingsstrategie ; financiële en juridische consequenties. Toelichting De situatie op recreatieparken vormt het meest urgente risico voor leefbaarheid veiligheid en , rechtspositie van arbeidsmigranten. Dit vraagt om bestuurlijke keuzes versnelling en expliciete , prioritering. 6. Versterk registratie , informatievoorziening en ondersteuning Aanbeveling aan het college Richt het digitale nachtregister AVG-proof in. Intensifeer BRP-controles op risicolocaties. Informeer arbeidsmigranten proactief over inschrijfplicht , rechten en voorzieningen in samenwerking met werkgevers huisvesters en het WIN-punt. , Toelichting Goede registratie en informatievoorziening zijn randvoorwaarden voor effectief toezicht , handhaving en beleid. Zolang registratie niet op orde is , blijft de gemeente beperkt in haar sturings- en beschermingsmogelijkheden. 7. Versterk handhaving en regionale samenwerking Aanbeveling aan het college en de raad Richt een integraal meldingen- en signalenoverzicht in. Ontwikkel een risicogerichte handhavingsstrategie met focus op recreatieparken , grootschalige kamerverhuur en herhaalde meldingen. Evalueer jaarlijks de effectiviteit van handhaving. Maak binnen Midden-Holland concrete regionale afspraken over spreiding , registratie , handhaving en afstemming met provinciaal beleid. Toelichting Handhaving en huisvesting overstijgen gemeentelijke grenzen. Zonder structurele regionale samenwerking en zichtbare opvolging van meldingen blijft de aanpak versnipperd en neemt het risico op normvervaging toe. De genoemde aanbevelingen sluiten aan bij de in april 2025 gepubliceerde handreiking van VNG: ‘Samenhang en samenwerking in toezicht en handhaving rond EU-arbeidsmigranten’. Deze biedt gemeenten praktische richtlijnen voor toezicht en handhaving op de registratie en huisvesting van arbeidsmigranten. De handreiking biedt gemeenten verschillende adviezen met betrekking tot toezicht en handhaving en handvaten voor toepassing waaronder het advies om de situatie , van EU- arbeidsmigranten lokaal in kaart te brengen gerichte controles uit te voeren op de , huisvesting BRP-registratie te verbeteren en in te zetten op informatievoorziening aan , arbeidsmigranten in eigen taal gebruik bestaande wetgeving zoals Huisvestingswet Woningwet , , en APV effectief in de handhaving en organiseer toezicht en handhaving intern goed. De VNG adviseert hierbij te zorgen voor een duidelijke rolverdeling tussen afdelingen en een coördinator arbeidsmigranten in te stellen per gemeente. Huisvesting arbeidsmigranten Zuidplas | 30-06-2025 | Pagina 7 van 7 me Zu idplas DEN De Groene Hart Rekenkamer Postbus 1086 2800 BB Gouda verzenddatum ons kenmerk cluster 10 juni 2026 E(geanolnimis eerd) Ruimtelijk beleid onderwerp uw kenmerk behandeld door Bestuurlijke reactie nota huisvesting (geanonimiseerd) arbeidsmigranten Zuidplas bijlage telefoon 0180-330300 Geachte heer B(geanoni miseerd) De Groene Hart Rekenkamer heeft een onderzoek uitgevoerd naar het beleidskader huisvesting en kamerverhuur arbeidsmigranten gemeente Zuidplas. Wij hebben met belangstelling kennisgenomen van de bestuurlijke nota huisvesting arbeidsmigranten Zuidplas van 21 mei 2026 en kunnen daar grotendeels mee instemmen. We spreken onze dank uit voor dit gedegen onderzoekswerk. In deze brief verwoorden wij de bestuurlijke reactie op de rapportage. Bestuurlijke aandachtspunten: De Groene Hart Rekenkamer concludeert op basis van het onderzoek en het normenkader dat Zuidplas beleidsmatig voldoet aan landelijke kaders, maar dat de doeltreffendheid en doelmatigheid van het beleid onder druk staan. Zoals u zelf al terecht opmerkt, is dit voor een deel buiten de invloed van de gemeente en zeker ook te wijten aan externe factoren. In het bijzonder willen wij aandacht besteden aan de uitspraak op pagina 2 van uw bestuurlijke nota. U schrijft daar ‘Het onderwerp wordt door verschillende afdelingen opgepakt, maar mist een integrale programmatische aansturing. Hierdoor is de uitvoering grotendeels reactief en komt de gemeente onvoldoende toe aan strategische sturing op spreiding, kwaliteit en uitbreiding van huisvestingscapaciteit.’ In paragraaf 1.3 van het beleidskader huisvesting arbeidsmigranten en kamerverhuur gemeente Zuidplas stellen wij nadrukkelijk dat de gemeente zélf geen huisvesting realiseert, maar met het stellen van duidelijke kaders marktpartijen hierin faciliteert. Met meerdere particuliere initiatiefnemers is welwillend de mogelijkheid voor het bouwen van een voorziening verkend. Echter, de initiatiefnemers zijn in een later stadium weer op hun schreden teruggekeerd. Om te voorkomen dat de indruk ontstaat Gemeentehuis Raadhuisplein 1, 2914 KM Nieuwerkerk aan den IJssel T0180- 330 300 | www.zuidplas.nl Postadres Postbus 100, 2910 AC Nieuwerkerk aan den IJssel E [email protected] @J 06 51964699 f in X 111 gemeente Zuidplas onderwerp ons kenmerk Bestuurlijke reactie nota huisvesting arbeidsmigranten Zuidplas U26. 001562 dat het niet realiseren van aanvullende huisvesting de gemeente wordt aangerekend willen wij u , verzoeken bovengenoemde uitspraak te nuanceren. Niettemin nemen wij de aanbevelingen graag ter harte en zullen wij in de evaluatie van het beleidskader huisvesting arbeidsmigranten en kamerverhuur die voorzien is in 2026 uitgebreid op de , aanbevelingen terugkomen.'" U doet de raad een aantal suggesties voor het nemen van besluiten. Wat ons betreft zou de koppeling met de reeds voorziene evaluatie expliciet moeten worden gemaakt in de aanbevelingen aan de gemeenteraad. In deze evaluatie voorzien in het vierde kwartaal van 2026 zullen de suggesties van de , , Groene Hart Rekenkamer worden meegenomen en zullen ook de te verwachten kosten en opbrengsten worden benoemd. Aanbevelingen: Op basis van de bevindingen en conclusies komt de Groene Hart Rekenkamer met een zestal mogelijke aanbevelingen van de gemeenteraad aan het college van B en W. Zoals al genoemd zal het , college nog dit jaar een evaluatie van het beleidskader presenteren. Deze evaluatie zullen wij ook baseren op de constateringen en de aanbevelingen van het onderzoek van de Groene Hart Rekenkamer. Daarin zullen we dan ook aangeven hoe we de afzonderlijke aanbevelingen van de Rekenkamer gaan oppakken waarbij ook veel aandacht gegeven zal worden aan waar de gemeente zelfstandig kan interveniëren en wat de te verwachten implicaties zullen zijn in termen van kosten en , slagkracht van de organisatie. Dit laatste mede tegen de achtergrond van de budgettaire uitdagingen waar de gemeente voor staat. De aanbevelingen van de Rekenkamer zijn als volgt: 1. het college te verzoeken expliciete keuzes over de omvang van de huisvestingsopgave en de relatie met economische ontwikkelingen aan de raad voor te stellen. Reactie college: In het najaar van 2026 zal het beleidskader huisvesting arbeidsmigranten en kamerverhuur worden geëvalueerd. Bij deze evaluatie zal deze aanbeveling worden meegenomen om de vervolgstappen te bepalen. 2. over de voorgestelde keuzes over omvang van huisvestingsopgave en de consequenties -en daarmee wenselijkheid - van economische ontwikkelingen als raad te debatteren. Reactie college: Het is aan de raad om desgewenst een dergelijk debat te agenderen. Het ligt in de lijn der dingen wanneer een debat hierover plaatsvindt rond de behandeling van de evaluatie. 3. expliciete regie en integrale aansturing op het dossier huisvesting arbeidsmigranten te organiseren. Reactie college: 1 Met het vaststellen van het beleidskader huisvesting arbeidsmigranten en kamerverhuur in 2023 , besloot de raad van de gemeente Zuidplas dit beleidskader na drie jaar te evalueren. Postadres Postbus 100 2910 AC Nieuwerkerk aan den IJssel T 0180 330300 F 0180 330329 E gemeente @zuidplas.nl www. zuidplas. nl , Locatie Gemeentehuis Raadhuisplein 1 , 2914 KM Nieuwerkerk aan den IJssel Pagina 2 van 3 mu gemeente Zuidplas onderwerp ons kenmerk Bestuurlijke reactie nota huisvesting arbeidsmigranten Zuidplas U26.001562 Bij de hierboven genoemde evaluatie van het beleidskader zal worden gekeken welke maatregelen geïntegreerd moeten worden en hoe de werkzaamheden van de ambtelijke organisatie vormgegeven moeten worden. 4. registratie, informatievoorziening en beleidsrelevant inzicht in aantallen en verblijfsituaties op orde te brengen. Reactie college: Volgens de Wet goed verhuurderschap is de gemeente verplicht een meldpunt in te richten waar misstanden gemeld kunnen worden. Op deze pagina is ook veel informatie in verschillende talen te vinden. Registratie van arbeidsmigranten, en daarmee het zicht houden en krijgen op de aantallen en verblijfsstatus van arbeidsmigranten is ingewikkeld. Arbeidsmigranten moeten door hun werkgevers gewezen worden op de verplichting zich te registreren wanneer een verblijf langer dan vier maanden duurt. Duidelijk is wel dat de handhavingscapaciteit tekortschiet om de registratie actueel te maken en te houden. In de hierboven genoemde evaluatie wordt deze aanbeveling meegenomen en kan de raad een besluit nemen over hoe hieraan tegemoetgekomen wordt. 5. kwaliteit, handhaafbaarheid en bescherming van arbeidsmigranten te borgen. Reactie college: In het kader van de beleidsregel Wet goed verhuurderschap wordt een pilot uitgevoerd door de Omgevingsdienst Midden Holland (ODMH). Het college heeft besloten om handhaving proactief aan te pakken en niet te wachten op meldingen van misstanden. Wanneer het gaat om arbeidsmigranten, is er vaak meer aan de hand dan alleen een kwetsbare huisvestingssituatie. De ODMH zal signalen over andere misstanden doorzetten aan relevante partijen. 6. regionale samenwerking binnen Midden-Holland en de afstemming met provinciaal beleid te versterken. Reactie college: Regionale samenwerking is ook waar het arbeidsmigranten betreft, een onderwerp van gesprek in de regio. (gean onimis eerd) Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethoud (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) Postadres Postbus 100, 2910 AC Nieuwerkerk aan den IJssel T 0180 330300 F 0180 330329 E [email protected] www.zuidplas.nl Locatie Gemeentehuis Raadhuisplein 1, 2914 KM Nieuwerkerk aan den IJssel Pagina 3 van 3 Hart Rekenkamer Reactie Groene Hart Rekenkamer op de bestuurlijke reactie Contactpersoon: Telefoon: Datum ZE ZE (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) 30 juni 2026 Het college van de gemeente Zuidplas vraagt expliciet de uitspraak het onderwerp wordt door verschillende afdelingen opgepakt, maar mist een integrale programmatische aansturing. Hierdoor is de uitvoering grotendeels reactief en komt de gemeente onvoldoende toe aan strategische sturing op spreiding, kwaliteit en uitbreiding van Huisvestingscapaciteit te nuanceren. Dat doet de rekenkamer niet. U voert als argument aan dat de gemeente zelf geen huisvesting bouwt en dat klopt op zichzelafls feit ook. Maar dat doet niets af aan het feit dat de gemeentelijke organisatie daaromheen integrale programmatische aansturing ontbeert. Het gaat de rekenkamer in deze uitspraak om de zaken die bij huisvesting arbeidsmigranten horen die wél tot de gemeentelijke taak en aanpak horen. Daarvoor bepleiten wij een integrale programmatische aanpak. Die uitspraak nuanceren wij niet, maar hopen die met deze toelichting wel verduidelijkt te hebben. Met vriendelijke groet, De Groene Hart Rekenkamer (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) Huisvesting arbeidsmigranten in Zuidplas van Nota bevindingen van Anoeshka Gehring | Maxime de Gevel | Sanne der Waart van van Inhoud 1 Introductie 3 4 Handhaving en toezicht 22 1. 1. Aanleiding van het onderzoek 3 4. 1. Belang handhaving en toezicht 22 1. 2. Achtergrond huisvesting arbeidsmigranten in Nederland 4 4. 2. Samenvattend 24 1. 3. Doelgroep en aantallen arbeidsmigranten in Nederland en Zuidplas 5 5 Het perspectief van huisvesters 25 1. 4. Kenmerken arbeidsmigranten gemeente Zuidplas 5 5. 1. Ervaringen met huisvesting van arbeidsmigranten in het Groene Hart 25 1. 5. Vraagstelling 6 5. 2. Samenvattend 27 1. 6. Onderzoeksopzet 6 1. 7. Normenkader 7 Bijlage 1. Normenkader Huisvesting Arbeidsmigranten Groene Hart 29 1. 8. Opzet nota van bevindingen 7 Bijlage 2. Literatuurlijst 30 2 Huisvesting arbeidsmigranten in gemeentelijk beleid 8 2. 1. Visie van de Gemeente Zuidplas op huisvesting arbeidsmigranten 8 2. 2. Verbeteren kwaliteit bestaande en nieuwe huisvesting 10 2. 3. Meer huisvesting realiseren voor arbeidsmigranten 13 2. 4. Voorbij de gemeente – de provincie en regionale samenwerking 16 2. 5. Samenvattend 18 3 Registratie informatie en dienstverlening 19 , 3. 1. Registratie van arbeidsmigranten 19 3. 2. Verbeteren toegang tot informatie en dienstverlening 20 3. 3. Samenvattend 21 2 1 Introductie In Nederland werkt 57% van de EU-arbeidsmigranten met een inkomen tot 130% van het mini- mumloon via een Nederlands uitzendbureau en 26% van deze greop werkt via een internationaal uitzendbureau. Nog eens 5% is werkzaam bij een internationaal detacheringsbureau. [3][4] Deze nota van bevindingen presenteert de resultaten van het ondrezoek naar de huisvesting van Arbeidsmigranten zijn vaak afhankelijk van het uitzendbureau waar ze voor werken of van hun arbeidsmigranten in de gemeente Zuidplas. Het onderzoek isu itgevoerd door het Verwey-Jonker werkgever doordat ze de taal niet spreken niet bekend zijn met Nederlandse regels en instan- , Instituut in opdracht van de Groene Hart Rekenkamer. Het bevat een analyse van het beleid van ties en (nog) geen sociaal netwerk hebben. Dit creëert een vorm van kwetsbaarheid die extra , de gemeente Zuidplas inzake de huisvesting van arbeidsmigar nten bezien in het licht van lande- zichtbaar is op het gebied van huisvesting wat de focus is van dit onderzoek. Huisvesting wordt , , lijke aanbevelingen. Daarnaast wordt inzicht geboden in de uwi terking van dit beleid in de praktijk over het algemeen geregeld door de werkgever waardoor arbei dsmigranten zich in een afhanke- , en in de knelpunten en verbetermogelijkheden die door beleidsmedewerkers uitvoerende ambte- lijkheidsrelatie bevinden. [5] , naren en huisvesters worden gesignaleerd. Tevens vindt een beoordeling plaats van de doeltref- fendheid doelmatigheid en rechtmatigheid van het gemeentelijk handelen. Afsluitend worden In 2020 heeft het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten onder lediing van Emile Roemer , , , de gemeenteraden concrete handvatten aangereikt ter versterking van hun kaderstellende en een adviesrapport geschreven getiteld ‘Geen Tweedearngsburgers. Aanbevelingen om misstanden controlerende rol op dit dossier. bij arbeidsmigranten in Nederland tegen te gaan’. [6] Het Aanjaagteam heeft een breed scala aan geïntegreerde adviezen opgesteld om misstanden op zeven domeinen aan te pakken te weten: , In dit hoofdstuk komen de aanleiding van het onderzoek de achtergr ond van de huisvesting van arbeidsmigranten en beleid informatie en dienstverlening werk handhaving en toezicht regis- , , , , , arbeidsmigranten in Nederland evenals de hoofd- en deelvragen en de gehanteerde onderzoeks- tratie huisvesting en zorg en welzijn. In deze nota van bevindingen in opdracht van de Groene , , methoden aan bod. Hart Rekenkamer ligt de focus op de adviezen die zijn gegeven op het domein ‘huisvesting’ en , nemen we de adviezen op de domeinen ‘informatie en dienstvelerning’ en ‘registratie’ mee indien relevant en samenhangend met de huisvesting. 1. 1. Aanleiding van het onderzoek Arbeidsmigranten vormen een structureel en onmisbaar deel vand e Nederlandse arbeidsmarkt Waar een deel van de maatregelen op landelijk niveua dient te worden doorgevoerd zijn gemeenten , , vooral in sectoren waar weinig Nederlandse werknemres voorhanden zijn. Toch blijven hun arbeids- verantwoordelijk voor de vertaling van diverse aanbevelingen naar lokaal beleid en regelgeving. en leefomstandigheden vaak onder de maat en zijn z eg rotendeels onzichtbaar en ongeorganiseerd.[ 1] Zij vervullen daarbij een cruciale rol in zowel de uitvoering als de handhaving van beleid wet- en , Sinds de invoering van het vrij verkeer van werknemers binnen de EU zijnr ba eidsmigranten met regelgeving. In de volgende hoofdstukken wordt per maatregel uiteengezet op welke wijze deze , name uit Midden- en Oost-Europa een vast onderdeel van de flexbi ele schil van de Nederlandse is vertaald naar lokaal beleid en hoe dit beleid in de praktijk uitvoering krijgt in de gemeente , arbeidsmarkt. Werkgevers kiezen voor deze groep vanwege arbeidskrapte lage kosten bereid- Zuidplas. , , heid tot zwaar en onaantrekkelijk werk en hun flexibele inzetab arheid. Ze zijn vaak werkzaam in , laagbetaalde monotone en fysiek zware banen (de zogenaamde 3-D jobs: dirty dangerous and , , demanding). [2] 3 Seidler et al. p. 6. , , 4 Het aandeel EU-arbeidsmigranten met een inkomen bij de 130 procent van het minimum loon werken veel minder vaak via een Nederlands of internationaal uitzendbureau respectievelijk 22 en 7 procent (Seidler et , , 1 Seidler Y. van Leeuwen R. de Boom J. Wieczorek B. Serafin O. van der Schans K. van Wensveen al. p. 6). , , , , , , , , , , , , , , P. & Weltevrede A. M. (2024). Zicht op arbeidsmigranten. Een belevingsonderzoek naar de positie van , EU-arbeidsmigranten derdelanders en ontheemde Oekraïners in Nederland. Risbo Erasmus Universiteit. 5 Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten (2020). Geen Tweederangsburgers. Aanbevelingen om , misstanden bij arbeidsmigranten in Nederland tegen te gaan p. 3. , 2 Cremers J. (2022). Invisible but not unlimited–migrant workers and their working and living conditions. , Transfer: European Review of Labour and Research 28(2) 285-289. 6 Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten (2020). , , 3 Uit onderzoek dat de Tilburg Law School heeft uitgevoerd blijkt dat arbi desmigranten zelf de huis- 1. 2. Achtergrond huisvesting arbeidsmigranten in Nederland vesting als het grootste probleem in Nederland ervaren. [ 11] 40% van de arbeidsmigranten beoor- Deze paragraaf beschrijft op basis van literatuur beknopt hoe de huisvesting van arbeidsmi- deelt de huisvesting negatief vooral laaggeschoolden werknemers uit Midden- en Oost-Europa , , , granten doorgaans is georganiseerd waar de belangrijkste knelpunten zich voordoen en welke en flexwerkers zijn ontevreden. Uit onderzoek van Risbo blijkt dat deze arbeidsmigranten vaak , factoren eraan bijdragen dat tot op heden beperkte vooruitgang is geboket in het verbeteren van flexibele en tijdelijke contracten hebben. Hoewel de positie van arbei dsmigranten gemiddeld iets hun woonomstandigheden. verbetert naarmate zij langer in Nederland verblijevn blijft bij een op de drie laagbetaalde arbeid-s , migranten sprake van een situatie van ‘permanente tijdelikj heid’. Ook na vijf jaar in Nederland is Kenmerken en knelpunten huisvesting arbeidsmigranten een aanzienlijk deel van deze groep nog steeds dircet afhankelijk van de werkgever voor hun hui-s Volgens het Aanjaagteam worden arbeidsmigranten veelal in het land van herkomst geworven vesting en een klein deel huurt een woning met een tijdelijk cnotract. Hierdoor blijft bestaanson- door uitzendbureaus die vervolgens ook de randvoorwaarden voor werk en verblijf in Nederland zekerheid voor veel arbeidsmigranten een structureel probleem. [12] , organiseren. Hierdoor ontstaat in de praktijk vaak een vergana de afhankelijkheidsrelatie aange- , zien werk huisvesting en soms ook zorg via dezelfde partij worden geregeld. [7] Een aanzienlijk Arbeidsmigranten worden gezien als tijdelijk maar verblijven vaak semi-permanent , , deel van de arbeidsmigranten verblijft in tijdelijke overvolle of kwalitatief gebrekkige huisves- in Nederland , ting veelal gekoppeld aan het dienstverband. Deze woonomstandigheden worden gekenmerkt In haar onderzoek toont Loomans aan dat arbeidsmigarnten geen tijdelijke groep zijn in Nederland , , door beperkte voorzieningen weinig privacy en een gebrek aan reële alternatieven hetgeen de maar vaak langdurig in Nederland verblijven doorstromen naar reguliere sectoren of zelfs decen- , , , kwetsbaarheid voor misstanden vergroot. [8] Het aanhoudende woningtekort versterkt deze positei nialang in precaire omstandigheden verblijven.[ 13] De aanname van tijdelijkheid legitimeert daarmee , doordat kwetsbare groepen waaronder arbeidsmigranten moeilijk toegang vinden tot passende tijdelijke huisvesting en voedt beleidsoplossingend ie inzetten op kortdurende voorzieningen zoals , , , huisvesting. [9] Tegelijkertijd constateert het Aanjaagteam dat een substantiële groep werkgevers hotels of grootschalige logies terwijl deze structureel tekortschieten. , voorziet in adequate huisvesting en ondersteuning biedt bji de integratie in Nederland terwijl er , ook werkgevers zijn die hun verdienmodel (deels) baseren op: Knelpunten in verbeteren huisvesting voor arbeidsmigranten Gezien aanhoudende landelijke woningnood vormt ook huisvesting van arbeidsmigranten een “ Op het vergaand maximaliseren van de kosten voor d e arbeidsmigrant voor enorme uitdaging. [14] Het Expertisecentrum Flexwonen berekende in 2023 dat de overgang naar woongerelateerde zaken onder gelijktijdige minimaliseren van het inkomen van verplichte SNF-certificering waarbij maar één arbeidsmg irant per kamer is toegestaan zorgt dat , , de arbeidsmigrant. […] Ook zijn er werkgevers die b ewust misbruik maken van de het tekort aan plekken met minimaal 156. 000 toeneemt bovenop het bestaande tekort dat zij , kwetsbare positie van arbeidsmigranten: niet het volledige loon betalen slechte schatten op 120. 000 tot 150. 000 plekken. [15] , huisvesting bieden tegen een hoge huur die wordt in gehouden op het loon , zorgkosten inhouden op het loon maar de zorgverzekering niet goed regelen. ” [10] 11 Cremers (2022) p. 27. , 12 Seidler (2024) p. 90-91. , 7 Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten (2020). 13 Loomans D. (2026). Navigating housing beyond arrival: The trajectories of EU labour migrants in the , Netherlands [Doctoral dissertation Universiteit van Amsterdam]. , 8 Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten (2020). 14 Kenniscentrum Arbeidsmigranten www. kenniscentrumarbeidsmigranten. nl. , 9 Kenniscentrum Arbeidsmigranten www. kenniscentrumarbeidsmigranten. nl. , 15 Expertisecentrum Flexwonen (januari 2023) Effecten van de kwaliteitsverbetering in de huisvesting van 10 Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten (2020) p. 3. arbeidsmigranten , 4 In hun onderzoek naar het beleid rondom de huisvesting van arbeidsmigranten in Nederland aantal in 2024 is gestegen tot ongeveer 780. 000 personen. [2 0] Waarvan 445. 000 een verblijfsduur , tonen Baalbergen et al. aan dat Nederland zich op dit moment in een bestuurlijke impasse van minder dan vijf jaar hebben. [21] Personen die zich aannemelijk in dezelfde kwetsbare positie bevindt. [16] De huisvesting van arbeidsmigranten wordt bepaald door een complex samenspel bevinden maar niet in deze statistieken voorkomenz ijn arbeidsmigranten die via detachering door , van publieke private en maatschappelijke actoren. Door decentral isatie is veel verantwoordelijk- een buitenlands uitzendbureau in Nederland werken. Zij betalen gene loonbelasting in Nederland. , heid bij gemeenten komen te liggen maar hun bereidheid en capaciteit om huisvesting te faci- In het Risbo onderzoek ging dit op voor één derde van alle laag ebt aalde arbeidsmigranten. [22] Het , literen verschilt sterk en gemeenten wijzen naar elkaar om verantwoordelijkheid te nemen voor aantal van 780. 000 is daarmee redelijkerwijs een onderschatting van de werkelijkheid. de huisvesting. Ook op andere bestuurslagen wordt veelal niet doorgepakt. De provincie en het Rijk nemen geen sturende rol maar stimuleren vooral regionale samenwerking. Werkgevers en De Migrantenmonitor wordt niet op gemeentelijk niveau bijgehouden. Om die reden heeft de , uitzendbureaus nemen onvoldoende verantwoordelijkheid voor huisvesting waardoor gemeenten Gemeente Zuidplas haar beleid gebaseerd op twee geeg vensbronnen: enerzijds een eigen inscha- t , vaak met het probleem blijven zitten. Dit leidt tot een zogenoemd accout an bility-deficit: niemand ting van het aantal werkzame arbeidsmigranten in de gemeente verkregen via een inventari- , voelt zich echt verantwoordelijk waardoor partijen hun eigen belangen blijven nastreven en het satie onder werkgevers en anderzijds het aantal woonachtige arbeidsmigranten in de gemeente , , , probleem voortduurt. [17] vastgesteld op basis van onderzoek uitgevoerd door Decisio in 2020. [23] De gemeente gaat er in haar beleidsstukken op basis van deze bronnen vanuit dat er mn istens 1. 630 arbeidsmigranten in In dit onderzoek nemen we de accountability-defici tmee in de analyse hoe gemeenten hun veran-t Zuidplas werken en 380 arbeidsmigranten in Zuidplas wonen in2 020. De gemeente maakt hierbij woordelijkheden zien en in uitvoering brengen op hte gebied van huisvesting van arbeidsmigranten. zelf de kanttekening dat dit soort kwantitatieve onderzoeken haken en ogen hebben en er reke- ning moet worden gehouden met een onderschatting van de cijfers van minstens 40%. [24] 1. 3. Doelgroep en aantallen arbeidsmigranten in Nederland en Zuidplas 1. 4. Kenmerken arbeidsmigranten gemeente Zuidplas De door het Aanjaagteam geformuleerde adviezen en de daaruit voortvloeiende maatregelen zijn gericht op “arbeidsmigranten die afkomstig zijn uit de Europese Unie die tijdelijk in Nederland Doordat er in Zuidplas minder arbeidsmigranten verblijven dan er werken leidt dit volgens de , , verblijven om te werken die laag- of ongeschooldea rbeid verrichten en maximaal 130 procent van gemeente dagelijks tot verkeershinder op de toegangs wegen met name naar het glastuinbouwge- , , het minimumloon ontvangen”. [18] Indien gemeenten in hun beleidsstukken expliciet omschrijven bied waar de meeste arbeidsmigranten werken. De geme ente benoemt dat veel van de arbeidsm-i wie zij onder arbeidsmigranten verstaan wordt in dit onderzoek aangesloten bij hun definitie: granten die in Zuidplas werken niet in Zuidplas wonen maar in set den als Den Haag Rotterdam , , , , indien dit niet het geval is hanteren wij de omschrijving van he t Aanjaagteam. Capelle aan den IJssel of zelfs buiten de provincie. [25] , In het Risbo onderzoek wordt aan de hand van de CB -Sm igrantenmonitor geschat dat er eind 2022 515. 750 derdelanders en EU-burgers in Nederland werkten voor een loon onder de 130 procent van het wettelijk minimum loon.[ 19] Het online dashboard van de Migrantenmonitor laatz ien dat dit 20 De CBS migrantenmonitor baseert haar cijfers op loonaangiften in de polisadministratie. Arbeidsmigranten die gedetacheerd zijn of via buitenlandse uitzendbureaus werkzaam zijn ontbreken in deze cijfers. 21 CBS Migrantenmonitor Migrantenmonitor 2024. - 22 Seidler (2024) p. 6. , 16 Baalbergen I. Bolt G. Lin Y. & Hooimeijer P. (2023). Governance networks and accountability patterns in , , , , , , , the provision of housing for migrants: The case of Central and Eastern European workers in the Netherlands. 23 Decisio heeft het aantal ingeschreven in de BRP en het aantal ingeschrevene in de RNI gedurende 1 jaar Housing Theory and Society 40(4) 411-434. meegenomen in haar aantallen. , , , 17 Baalbergen et al. p. 421-424. 24 Gemeente Zuidplas. (2023). Uitvoeringsprogramma: bouwstenen huisvesting arbeidsmigranten en kamer- , verhuur Zuidplas p. 5. , 18 Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten (2020) p. 12. , 25 Gemeente Zuidplas. (2023). Uitvoeringsprogramma: bouwstenen huisvesting arbeidsmigranten en kamer- 19 Seidler (2024) p. 35. verhuur Zuidplas p. 5. , , 5 De gemeente ziet dat sommige arbeidsmigranten komen te wonen in onderkomens van onvol- 1. 6. Onderzoeksopzet doende kwaliteit ondermaatse verloederde huisvesting met weinig faciliteiten waarvoor ze veel , , geld betalen. Voornamelijk vanwege het woningtekort. In Zuidplas wonen veel arbeidsmigranten Voor dit onderzoek hebben we verschillende onderzoeksmethoden toegepast. op recreatieparken in bedrijfswoningen of in reguliere woningen in de dorpen. De Gemeente , Zuidplas faciliteert bij voorkeur geen huisvesting in reguliere woningen omdat dit door het hoge Literatuur- en documentstudie , verloop de leefbaarheid in de wijk kan beïnvloeden en het voor and ere groepen (starters jonge Ter voorbereiding op de dataverzameling hebben we een beknopte literatuurstudie en uitgebreide , , gezinnen) nóg moeilijker kan maken om een huis in Zuidplas tev inden. [26] documentstudie uitgevoerd. Hierbij hebben we ons gericht op landelijk beleid wet- en regelge- , ving. Aan de hand van de literatuur- en documentstudie hebben we een normen kader opgesteld (zie bijlage 1). 1. 5. Vraagstelling In dit onderzoek beantwoorden we de volgende drie onderzoeksvragen. Drie (groeps)interviews met ambtenaren Na de documentstudie hebben we in Zuidplas drie semigestructureerde (groeps)interviews afge- 1a. In hoeverre hebben de gemeenten Bodegraven-Reeuwijk Gouda Waddinxveen en Zuidplas nomen. Deelnemers aan de interviews waren (beleids)m edewerkers van de afdelingen Wonen en , , beleid en beleidsdoelstellingen geformuleerd ten aanzien van de huisvesting van arbeidsmigranten? Ruimtelijke Ordening vertegenwoordigers van de afdelingen Handhaving en Toezicht en mede- , , werkers van sociale teams en Werk & Inkomen. In de groepsinterviews is gesproken over het 1b. Hoe verhoudt dit beleid zich tot landelijke kaders wet- en regelgeving (zoals de Wet goed bestaande beleid betreffende de huisvesting van arbeidsmigranten de registratie van arbeids- , , verhuurderschap en de bepalingen in de Omgevingswet) en aanbe velingen van het Aanjaagteam migranten en de handhaving op de kwaliteit van de huisvestign van arbeidsmigranten. Daarnaast Bescherming Arbeidsmigranten? is ingegaan op hoe het beleid of ontbreken daarvan uitpakt in de praktijk. Daarbij is uitvoerig , , gesproken over knelpunten en werkzame elementen. Ook het pers p ectief van omwonenden is in 2. Welke knelpunten en risico’s doen zich in de viegre meenten voor op het gebied van huisvesting de gesprekken aan bod gekomen. van arbeidsmigranten vanuit het perspectief van (a) gemeentelijke beleidsmakers en professio- , nals betrokken bij (de huisvesting van) arbeidsmigranten ; (b) lokale politiek (wethouders) ; (c) de Vier groepsinterviews met huisvesters arbeidsmigranten zelf ; en (c) de ondernemers die met arbeidsmigranten werken? We hebben vier groepsinterviews afgenomen met huisvesters waaraan dri e typen respondenten hebben deelgenomen die (indirect) huisvesting bieden aan arbeidsmigranten in het Groene Hart om 3a. In hoeverre zijn de beleidsdoelstellingen die de gemeenteno p het gebied van huisvesting van inzicht te krijgen waar zij in de praktijk van het huisvesten in de vier gemeenten tegenaan lopen. arbeidsmigranten hebben geformuleerd a) concreet en toetsbaar ; b) passend bij de gesignaleerde Ten eerste hebben we commerciële huisvesters gesproken die panden exploiteren waar arbeids- problematiek (zoals onder 2) ; c) doelmatig doeltreffend en rechtmatig in de uitvoering? migranten verblijven. Ten tweede hebben we uitzendbureaus gesproken die arbeidsmigranten in , dienst hebben en die via een zuster- of dochterorgnaisatie panden beheren waar arbeidsmigranten 3b. In hoeverre worden de beleidsdoelstellingen in de praktijk gebracht ene ild en de maatregelen in wonen. Als laatste hebben we ondernemers gesproken die arb eidsmigranten in dienst hebben daadwerkelijk tot verbeterde huisvesting voor arbeidsmigranten? en zelf zorgdragen voor de huisvesting van arbeidsmigranten. In dit hoofdstuk verwijzen we naar al deze personen als ‘huisvesters’. Voor dit onderzoek hebben wij uitsluitend contact gehad meh t uisvesters die beschikken over een SNF-keurmerk. Meerdere pogingen zijn ondernomen om in contact te kmo en met uitzendbureaus die volgens de geïnterviewden betrokken zouden zij nbij misstanden rondom huisvesting. Ondanks meerdere verzoeken hebben wij geen reactie ontvangen van deze uitzendbureaus. 26 Gemeente Zuidplas. (2023). Uitvoeringsprogramma: bouwstenen huisvesting arbeidsmigranten en kamer- verhuur Zuidplas p. 6. , 6 Twee extra achtergrond interviews die we hebben afgenomen met ambtenaren en de wethouder. Na de drie thematisch empirische Om de bevindingen aan te vullen en te toetsen hebebn we twee extra interviews afgenomen. Een hoofdstukken volgt een hoofdstuk waarin we de ervaringen uiteenzetten van huisvesters van , , interview met een vertegenwoordiger van BARKA een stichting die opkomt voor dak- en thuis- arbeidsmigranten die in het Groene Hart actief zijn en specifiek in de gemeente Zuidplas. We , loze arbeidsmigranten en een interview met de net aangesteled coördinator van het op te richten ronden deze nota van bevindingen af met een conclusie. regionale Work in NL (WIN)-punt een landelijk initiatief om kwetsbare werknemers waaronder , , EU-arbeidsmigranten landelijk van informatievoorziening hulp en dienstverlening te voorzien. , Eén interview met betrokken wethouder We hebben de dataverzamelingsfase afgerond met een interview met de betrokken wethouder bij de huisvesting van arbeidsmigranten om meer zicht te krijgen op de visie van de gemeente , ontwikkelplannen en knelpunten rondom de huisvesting van arbeidsmigranten. Analyse Na afronding van de dataverzameling hebben we een grondige analyse per gme eente uitgevoerd waarbij we gebruik hebben gemaakt van methode- en datatriangulatie. Dit proces omvatte het samenbrengen en zorgvuldig afwegen van alle verschillende typen databronnen die we hebben verzameld. 1. 7. Normenkader Het normenkader dat wij voor dit onderzoek hebben opgesteld sluit nauw aan bij de door het , Aanjaagteam geadviseerde maatregelen voor gemeenten op het gebied van huisvesting van arbeidsmigranten. Dit normenkader dient als leidraad om de kwaliteit en effectiviteit van het gemeentelijk beleid en praktijk rondom huisvestingt e toetsen. Door deze aansluiting wordt geborgd dat de analyse en aanbevelingen in lijn zijn met landelijke richtlijne. n In bijlage 1 presenteren we het normenkader. 1. 8. Opzet nota van bevindingen Deze nota van bevindingen is opgedeeld in vier empr iische hoofdstukken een conclusie en aanbe- , velingen. De eerste drie empirische hoofdstukken richten zich op de huisvesting van arbeidsmi- granten (H2) de registratie van arbeidsmigranten informatie en dienstverlening aan arbeidsmi- , , granten (H3) en de handhaving op de kwaliteit van de huisvesting (H5). In deze hoofdstukken , zetten we uiteen wat de landelijke richtlijnen zijn voor gemeentelijk beleid omtrent huisvesting arbeidsmigranten. Vervolgens beschrijven we het ontwikkelde belei d in de gemeente Zuidplas op het thema en gaan we in op de werking van het beleid in de praktijk aan de hand van inetrviews 7 2 Huisvesting arbeidsmigranten 2. 1. Visie van de Gemeente Zuidplas op huisvesting arbeidsmigranten in gemeentelijk beleid In de gemeente Zuidplas is in 2023 een samenhangend beleidskader ontwikkeld gericht op het verbeteren van de kwaliteit van de huisvesting van rab eidsmigranten en het faciliteren van aanvu-l lende huisvestingscapaciteit. [29] Het ‘Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten en kamerverhuur gemeente Zuidplas’ en het daaraan gekoppelde‘ Uitvoeringsprogramma beleidskader huisvesting Gezien aanhoudende landelijke woningnood vormt ook huisvesting van arbeidsmigranten een arbeidsmigranten’ biedt een integrale aanpak voor de huisvesting van arbeidsmigranten binnen enorme uitdaging. [27] Het Expertisecentrum Flexwonen berekende in 2023 dat de overgang naar de gemeente. [30] verplichte SNF-certificering waarbij maar één arbeidsmg irant per kamer is toegestaan zorgt dat , , het tekort aan plekken met minimaal 156. 000 toeneemt bovenop het bestaande tekort , dat zij In het beleidskader is de achtergrond van het beled i verder uiteengezet. Hoewel binnen de gemeen- schatten op 120. 000 tot 150. 000 plekken.[ 28] Daarnaast is er nog altijd sprake van een grote mate tegrenzen van de gemeente Zuidplas een aanzienlijka antal arbeidsmigranten werkzaam is verblijft , van afhankelijkheid op het gebied van huisvesting avn de werkgever wat arbeidsmigranten in een slechts een relatief beperkt deel van hen daadwerklei jk in de gemeente. Dit leidt tot een disbalans , kwetsbare positie plaatst. Op het gebied van huisvesting lig t een grote opgave voor gemeenten. tussen het aantal arbeidsplaatsen en het aantal beschikbare huisvestingsplekken. De gemeente streeft met het beleidskader naar een evenwichtiger verhouding tussen werken en wonen. Deze Dit hoofdstuk beschrijft allereerst de context en achtergrond van de huisvesting van arbeidsmi- ambitie sluit aan bij de behoefte van lokale ondernemers ome xtra huisvestingsplekken (bedden) granten in Zuidplas met aandacht voor de gemeentelijke visie beleidsdoelstellingen en de wijze te realiseren voor hun werknemers. Door onder voorwaarden ruimte te bieden aan nieuwe en , , waarop deze in de praktijk vorm hebben gekregen. kwalitatief verantwoorde huisvestingsinitiatieven beoogt de gemeente niet alleen de positie van , arbeidsmigranten te verbeteren maar ook indirect bij te rda gen aan verlichting van de druk op de , Vervolgens worden de adviezen van het Aanjaagteam eB scherming Arbeidsmigranten besproken. reguliere woningmarkt. Wanneer arbeidsmigranten vaker gebruik kunnen maken van specifieke , Deze adviezen zijn onderverdeeld in drie samenhangende thema’s: (1) het verbeteren van de daarvoor ingerichte huisvestingsvoorzieningen kunnen reguliere woningen mogelijk vrijkomen. , kwaliteit van huisvesting (2) het realiseren van voldoende en passende huisvestingscapaciteit Dit kan het woningaanbod voor lokale starters gezinnen en andere woningzoekenden vergroten , , , en (3) het versterken van de huurpositie van arbeidsmigranten. Voor de eerste twee doelstel- en daarmee bijdragen aan een evenwichtiger woningmarktontwikkeling binnen de gemeente. [31] lingen wordt ingegaan op de voorgestelde maatregelen de vertaling daarvan naar lokaal beleid , en de wijze waarop deze in de uitvoeringspraktijk zijn toegp east. Het derde thema wordt beknopt In het Coalitieakkoord 2022-2026 van Zuidplas is ogp enomen dat de gemeente passende huisve-s behandeld aangezien hieruit op lokaal niveau geen directe verplichtingen voortvloeien. ting voor lokale werknemers en arbeidsmigranten wil stimuleren. [32] In het Collegeprogramma is , dat voornemen uitgewerkt in de concrete doelstelling om in 02 23 en 2024 via flexwonen versneld Voor dit hoofdstuk maken we gebruik van de documentstudie die we hebben uitgevoerd in de woningaanbod te creëren voor starters spoedzoekers en arbeidsmigranten. [33] De gemeente , gemeente Zuidplas aangevuld met de interviews diew e met ambtenaren en de wethouder hebben , afgenomen. 29 Gemeente Zuidplas. (2023). Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten en kamerverhuur gemeente Zuidplas. 30 Gemeente Zuidplas. (2023). Uitvoeringsprogramma: bouwstenen huisvesting arbeidsmigranten en kamer- verhuur Zuidplas. 31 Gemeente Zuidplas. (2023). Uitvoeringsprogramma: bouwstenen huisvesting arbeidsmigranten en kamer- verhuur Zuidplas p. 9. , 27 Kenniscentrum Arbeidsmigranten www. kenniscentrumarbeidsmigranten. nl , 32 Gemeente Zuidplas. (2022). Ruimte voor iedereen. Coalitieakkoord 2022-2026. 28 Expertisecentrum Flexwonen. Januari 2023. Effecten van de kwaliteitsverbetering in de huisvesting van arbeidsmigranten. 33 Gemeente Zuidplas (2022). Ruimte voor iedereen. Collegeprogramma 2022-2026. 8 heeft deze ambitie verder uitgewerkt in het Beleidskader Huisvesting Arbeidsmigranten en Uitvoering visie en beleid in de praktijk Kamerverhuur dat op 6 juni 2023 in de Gemeenteraad is vastgesteld. Het beei dl skader is vertaald De geïnterviewde ambtenaren onderstrepen het belang van het beleidskader arbeidsmigranten in een Uitvoeringsprogramma dat door het college is vastgesteld op 24 oktober 2023. [34] dat de gemeente Zuidplas heeft ontwikkeld. Dit kader biedt duidelijke aanknopingspunten en richtlijnen voor het realiseren van huisvesting voor arbeidsmigranten. Het vormt daarmee een Het beleidskader is gericht op het stellen van duidelijke voorwaarden en richtlijnen waarbinnen essentieel fundament voor het gemeentelijk handelen op dit onderwerp. huisvesting van arbeidsmigranten en kamerverhuur mog elijk is. De definitie die door de gemeente wordt gehanteerd sluit aan bij de definitie van het Aanjaatge am. De gemeente heeft het volgende In de praktijk blijkt er echter onvoldoende capaciteit binnen de gemeente te zijn om het beleid doel geformuleerd: volledig en effectief uit te voeren. Deze beperkte capaciteit belemmert de implementatie van de beoogde maatregelen waardoor de voortgang in de huisvesting van arbeidsmigranten achter- , “ Zorgen voor goede woon- en leefomstandigheden voor alle (tijdelijke) inwoners blijft bij de ambitie van het beleidskader. Er is binnen de gemeente behoefte aan iemand die de , waaronder arbeidsmigranten. Goede en veilige huisvesting is daarin een cruciale coördinatie op zich neemt en een programma opstelt dat al de verschillende disciplines (wonen , randvoorwaarde zeker gezien de krapte op de arbeid smarkt en de permanente economie handhaving BRP sociaal domein) kan overstijgen om de huisvestingsopgave inte- , , , , vraag van werkgevers uit Zuidplas en direct omliggende gemeenten naar tijdelijke graal aan te pakken. Het huidige beleid wordt slechts ‘er even bij gedaan’ door de verschillende internationale arbeidskrachten. ” [35] ambtenaren wat niet toereikend is gebleken. Hierdoor is de uitvoering van het beleid reactief en , ervaren ambtenaren dat de gemeente onvoldoende in de regies i. Daarnaast benoemen verschil- In het Uitvoeringsprogramma wordt aanvullend nog asl doel genoemd: “Het voorkomen van ove-r lende ambtenaren dat het behalen van de gestelde amb ities alleen mogelijk is als er ook voldoende last en aantasting van de leefbaarheid. ” En als ambitie: “Alle arbeidsmigranten die in Zuidplas middelen beschikbaar worden gesteld. Dit betekent dat er ged l nodig is om de taken uit te voeren wonen worden gehuisvest langs de beste standaard. Zuidplas staat bij arbeidsmigranten bekend en bestaande werkzaamheden uit te breiden. “ Een programmamanager zonder middelen kan niks , als goede werkgever met kwalitatief goede huisvesnt ig. ” [36] In het beleidskader huisvesting arbeids- bereiken. ” migranten is opgenomen dat het beleid na drie jaar wordt geëvlaueerd dus in 2026. In de evalu- , atie wordt meegenomen of de regels bijgesteld moeten worden en of de gemeente (nog) meer De gemeente had een doorlooptijd in het uitvoeringsplan opgenomen van drie jaar. In de prak- huisvesting moet faciliteren. tijk is gebleken dat deze tijd te kort is omdat het faciliteren van nieuwe huisvesting een langere , doorlooptijd heeft en in de praktijk is het lastigre gebleken om huisvesting te realiseren dan vooraf Verder besteedt ook de geactualiseerde Woonvisie 2025 die op 3 juni 2025 is vastgesteld in de was voorzien. gemeenteraad aandacht aan arbeidsmigranten en de Omgevingsvisie Zuidplas 2040. In beide visies worden arbeidsmigranten meegenomen als doelgroep waar meer en betere huisvesting voor gerealiseerd dient te worden. De Gemeente Zuidplas heeft geenl o kale Woonzorgvisie maar , er is wel een regionale Woonzorgvisie opgesteld waar arbeidsmigranten ook in worden genoemd als aandachtsgroep. [37] 34 Gemeente Zuidplas. (2023). Uitvoeringsprogramma: bouwstenen huisvesting arbeidsmigranten en kamer- verhuur Zuidplas p. 5. , 35 Gemeente Zuidplas. (2023). Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten en kamerverhuur gemeente Zuidplas. 36 Uitvoeringsprogramma p. , 37 Regionale woonzorgvisie Midden-Holland. (2025). Samen inzicht samen (bij)sturen en samen sterk! , 9 De Wgv 2. 2. Verbeteren kwaliteit bestaande en nieuwe huisvesting De Wgv heeft een landelijke basisnorm voor goed verhuurderschap geïntroduceerd met regels waaraan verhuurders en verhuurbemiddelaars zich moet en houden. Voor de verhuur aan arbeid-s Achtergrond migranten zijn specifieke regels opgesteld: Volgens het Aanjaagteam wisselt de kwaliteit van de huisvesting van arbeidsmigranten sterk. Sommige huisvesting voldoet aan de kwaliteitseisen mara daarnaast leeft een deel „ De huur- en arbeidsovereenkomst staan los van elkaar. , van de arbeidsmigranten in ondermaatse huisvesting met weinig afciliteiten waarvoor zij „ Huurders ontvangen hun rechten en plichten op schrift in een taal die zij begrijpen. , veel geld moeten betalen. Ook worden er regelmatig te veel arbeidsmigrnaten in te kleine „ Gemeenten kunnen een verhuurdersvergunning instellen voor verhuur aan arbeidsmi- ruimtes gehuisvest of op plekken die daar niet voor zijn bedoeld. [38] Gemeenten hebben granten. Zij kunnen extra voorwaarden stellen aan evrhuurders zoals een maximaal aantal , beperkt zicht op misstanden in de huisvesting van arbeidsmigranten en hadden voor de personen per kamer en voorwaarden ten aanzien van asnitaire was- en kookvoorzieningen. , , inwerkingtreding van de Wet Goedverhuurderschap (Wvg ) weinig instrumenten in handen „ Iedere gemeente is vanaf 1 januari 2024 verplicht mo een meldpunt te hebben waar anoniem , om te handhaven op misstanden. [39] en kosteloos meldingen kunnen worden gedaan van ongewenst huurgedrag. „ Gemeenten krijgen structureel 124 miljoen euro voro toezicht en handhaving van de wet.[4 3] , Maatregelen en aanbevelingen Aanscherpen normen en integratie private keurmerken SNF en AKF De meeste aanbevelingen van het Aanjaagteam op het gebied vanw onen hebben betrekking op SNF en AKF zijn private keurmerken waar huisvesters van arbedi smigranten zich bij aan kunnen het verbeteren van de kwaliteit van huisvestingslocaties. Heirbij is de Wet goed verhuurderschap sluiten. SNF is bezig met het aanscherpen van de normen. AKF heeft haar keurmerk per 15 (Wgv) die op 1 juli 2023 in werking trad een van de belangrijkes tinstrumenten. [40] Het doel van de augustus 2024 aangescherpt – de leefruimte voor arbeidsmigranten moet vanaf 1 januari 2026 Wgv is ongewenste verhuurpraktijken tegen te gaan en woningzoekenden huurders en arbeids- 15 m2 zijn sanitair dient onder hetzelfde dak als het slaapverblijf te zijn en er mogen maximaal , , migranten en de leefbaarheid te beschermen. [41] Hieronder zetten we de maatregelen uiteen en twee personen per kamer wonen. Vanwege verschillen in opvattnig over seizoenshuisvesting zijn , benadrukken we wanneer hier een verplichting of optionele vetraling naar lokaal beleid uit voort- de keurmerken nog niet geïntegreerd. [44] Gemeenten wordt geadviseerd om alleen huisvesters in komt. Om gemeenten te ondersteunen bij de implementatie is een ‘Handreiking goed verhuur- de gemeente toe te staan met keurmerk. derschap’ opgesteld door de VNG en het ministerie van Binnenlandse zaken. [42] Decentralisatie gebruiksoppervlaktenorm in Omgevingswet Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet in 2024i s de gebruiksoppervlaktenorm gedecen- traliseerd naar het omgevingsplan van gemeenten. Gemeenten kunnen nu het minimumopper- vlak per persoon aanpassen en bekijken welke norm lokaal wenseljik is. [45] 38 Jaarrapportage Arbeidsmigranten 2024 p. 34. , 39 Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten (2020) p. 38. , 40 Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten (2020). 41 In hoofdstuk 4 gaan we verder in op twee onderdelen van de Wvg: 1) de verplichting die de wet gemeenten oplegt om te handhaven op negen wettelijk vastgelegde algemene regels voor goed verhuurderschap die betrekking hebben op alle fases van het verhuurproces (werving beoordeling bezichtiging selectie en de , , , uiteindelijke verhuur) en 2) de verplichte inrichting van een laagdrempelig meldpunt waar meldingen of 43 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (2024). Jaarrapportage arbeidsmigranten 2024. p. 35. , verzoeken tot handhaving gedaan kunnen worden. 44 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (2024). 42 VNG Handreiking: Goed verhuurderschap https://vng. nl/sites/default/files/2024-07/handreiking_goed_ – verhuurderschap. pdf. 45 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (2024). 10 De vertaling naar lokaal beleid in Zuidplas Zuidplas stelt dat de huisvesting moet voldoen aan de SNF-normn e SNF-gecertificeerd moet zijn. Uitzendbureaus die huisvesting aanbieden moeten aangesloten zijn bij een uitzendbrancheorga- , Wet goed verhuurderschap en gebruiksoppervlaktenorm nisatie (ABU of NBBU). Huurders krijgen een huurcontract dat losgekoppeld is van het arbeids- De Wet goed verhuurderschap biedt gemeenten de mogelijkheid om eisene tstellen aan verhuur- contract. Een slaapkamer mag maximaal door één persoon bewoond worden en een dag-nacht- ders via het instellen van een extra verhuurdersvergunning v oor arbeidsmigranten. De gemeente ploeg waarbij twee personen een bed delen is niet toegestaan. De huurprijs is gebaseerd op de Zuidplas heeft dit (nog) niet ingesteld. Eveneens heeft de gemeente geen gebruiksoppervlak- maximale huurprijs volgens het woningwaarderingsstelsel voor onzelfstandige woonruimte van tenorm vastgesteld voor kamerhuur. het Rijk. Verder is er een vergunning brandveilig gebruik (bij meer dan 10 personen) dan wel , melding brandveilig gebruik (bij 5 tot 10 personen) noodzakelijk. Wel neemt de gemeente Zuidplas sinds 1 januari 2025 deel aan een regionale pilot uitgevoerd , door de Omgevingsdienst Midden-Holland (ODMH). Als onderdeel van deze pilot is een regio- De kwaliteitseisen zijn afgestemd op de leefomgevig n en vereisen dat de huisvesting over voldoende naal meldpunt ingesteld in het kader van de Wgv. Deze pilot zeit op handhaving van de landelijke ruimte beschikt voor het opslaan van tuinmeubilair fietsen en vergelijkbare bezittingen. Daarnaast , normen. In hoofdstuk 4 gaan we hier verder op in. dient er adequaat gelegenheid te zijn voor afvalscheiding en moet de huisevsting voldoen aan de geldende parkeernormen. Kwaliteits- en beheereisen De gemeente Zuidplas heeft in het ‘Beleidskader Husivesting arbeidsmigranten en kamerverhuur’ Beheereisen uniforme kwaliteits- en beheereisen gesteld welke duidelijke richtlijnen bieden voor nieuwe en Er moet een huis- en gedragsreglement zijn in de taal van de beowners met duidelijke richtlijnen , bestaande verhuur aan arbeidsmigranten. [46] Deze uniforme eisen vormen de basiseisen waar alle voor toezicht en maatregelen bij overlast. Een klachtenreglement en beheerplan zijn verplicht , huisvesting voor arbeidsmigranten aan moet voldoen in de gemeente. inclusief contact met omwonenden. Een beheerder moet 24/7 bereikbaar zijn. Bij grotere loca- ties (>1 00 personen) is fysieke aanwezigheid vereist ; bij kleinere volstaat digitaal toezicht. De Afhankelijk van het soort huisvesting verblijfsduu r of de locatie kunnen er aanvullende eisen worde n gemeente kan aanvullende eisen stellen zoals een verkeersplan. Er wordt een contactpersoon , , , gesteld. Voor bestaande initiatieven is er een overgangsregeling op basis van de bed-voor-bed- aangesteld voor de BRP-afdeling van de gemeente. Beheeroverleg met betrokken partijen is , regeling ingesteld. Onderdeel van de overgangsregeling is het maken van afspraken tussen verplicht en wordt op maat georganiseerd. gemeente en huisvesters over de te ondernemen stappen en de termijn waarop hun bestaande huisvesting aan wet- en regelgeving gaat voldoen. Hierbij wordt geburik gemaakt van een model Locatie-eisen opgesteld door de VNG. De locatie moet vrij toegankelijk en goed bereikbaar zijn voor hulpdiensten. Inpassing in het landschap is vereist zonder aantasting van omliggende functies of herstructureringsplannen. , Het beleidskader stelt verschillende eisen aan de huisvesting van arbeidsmigranten. Parkeergelegenheid op eigen terrein is verplicht. De locatie moet bij voorkeur binnen 15 minuten fietsafstand van voorzieningen liggen en goed bereikbaar zijn met openbaar vervoer (max. 500 Kwaliteitseisen meter tot bushalte 1 km in buitengebied). Verkeerskundige effecten moeten in beeld worden , Voor nieuwe huisvesting geldt dat deze alleen gerealiseerd mag worden in bestaande (logies) gebracht. Bij tijdelijke ontheffing moet een aanvaradbaar woon- en leefklimaat worden aangetoond. gebouwen of (tijdelijke) woonunits of waar bebouwing is toegestaan op basis van het vigerende omgevingsplan. Aanpassing van het bestemmings- of mo gevingsplan is wel mogelijk. Verder moet de huisvestingsvoorziening voldoen aan de eisen die het bouwbesluit stelt. 46 Gemeente Zuidplas. (2023). Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten en kamerverhuur gemeente Zuidplas p. 8-12. , 11 Aanvullende eisen Nulmeting Er worden aanvullende eisen gesteld aan huisvesting op terrein van een agrarische werkgever De gemeente was voornemens om door middel van een nulmeting beter inzicht te verkrijgen in , huisvesting in eengezinswoningen en gecontracteerde huisvestingsvoorzieningen. Hierbij is huis- de aard omvang en spreiding van de huisvesting van arbeidsmigranten binnen Zuidplas. Deze , vesting op het terrein van agrarische werkgevers toegestaan voor maximaal 50 werknemers nulmeting is echter niet uitgevoerd. Volgens een van de respo ndenten bemoeilijkt dit het voeren , mits tijdelijk en passend bij de bedrijfsomvang. Kamerverhuur in eengzeinswoningen vereist een van gericht en onderbouwd beleid aangezien een actueel en integraal overzicht van de feitelijke , vergunning vanaf drie kamers en mag de parkeerdruk niet boven 85% brengen. situatie ontbreekt. Huisvestingsverordening Kamerverhuur De Huisvestingsverordening Gemeente Zuidplas 2025 vormt een belangrijk instrument om de Hoewel kamerverhuur aan arbeidsmigranten momenteel is opgenomen in de huisvestingsveror- woningvoorraad te reguleren met name bij omzetting van zelfstandige naar onzelfstandige woon- dening ontbreekt nog een ruimtelijke verankering volgens een van de abm tenaren. De gemeente , , ruimte. In de Huisvestingsverordening Gemeente Zuidplas 2025 wordt specifiek verwezen naar heeft nog niet de capaciteit gehad om dit op te pakken. arbeidsmigranten in de toelichting op Hoofdstuk 6w (ijzigingen in de woonruimtevoorraad). Daarin is opgenomen dat bij omzetting of onttrekking van owonruimte (bijvoorbeeld naar kamerbewoning In de praktijk komt het geregeld voor dat woningen in dorpen worden aangekocht met het doel of logies) huisvesting van arbeidsmigranten alleen mag plaatsvinden als aan kwaliteitseisen en arbeidsmigranten te huisvesten. Dit gebeurt echter niet altijd ope gl ale wijze bijvoorbeeld zonder , vergunningplicht is voldaan. Dit moet overbewoning brandonveiligheid en woonoverlast voorkomen. het aanvragen van een kamerverhuurvergunning. Hierdo or ontbreekt bij de gemeente een volledig , De gemeente wil hiermee grip houden op tijdelijke uhisvesting en spreiding van arbeidsmigranten[. 47] overzicht van waar kamerverhuur plaatsvindt. Verbeteren kwaliteit van huisvesting in de praktijk in Zuidplas Het huidige beleidsuitgangspunt is dat kamerverhuu rin de dorpskernen is toegestaan mits wordt , De interviews laten zien dat de Gemeente Zuidplas zich inzeto m de kwaliteit van de huisvesting voldaan aan de geldende regelgeving en een vergunning wordt aangevraagd. Het vergunnings- van arbeidsmigranten te verbeteren. De gemeente Zuidplas heeft een uitgebreid beleidskader stelsel heeft daarbij een tweeledig doel. Enerzijds verschaft het de gemeente inzicht in de loca- ontwikkeld dat hierop is gestoeld maar heeft (nog) geen verhuurdervsergunning ingesteld in het ties waar kamerverhuur plaatsvindt ; anderzijds biedt het een instrument om toezicht te houden , kader van de Wgv. Een van de ambtenaren stelt data anvullende lokale beleidsregels op dit gebied op de kwaliteit van de verhuurde kamers. wenselijk kunnen zijn om concreet te definiëren wek le normen gelden voor goed verhuurderschap binnen de gemeente Zuidplas met name bij kamerverhuur aan arbeidsmigranten. Op termijn kan dit stelsel de mogelijkheid bieden om gerichter te sturen. Zo kan de gemeente , , wanneer sprake is van een hoge concentratie kamerverhuur in bep aalde gebieden besluiten om , Het beleidskader en het uitvoeringsprogramma bieden volgens de geïnterviewde ambtenaren wel geen nieuwe vergunningen te verlenen of aanvullend evoorwaarden te stellen. Vooralsnog worden heldere richtlijnen voor de uitvoeringspraktijk. De kwaliteitsnormen die hierin worden benoemd echter geen extra eisen gehanteerd omdat het inzicht in de locaties waar kamerverhuur plaats- , sluiten aan bij de adviezen van het Aanjaagteam. I nd e praktijk is het een enkele keer voorgekomen vindt nog ontbreekt. dat er een handhavingsverzoek is binnengekomen. Het Uitvoeringsprogramma geeft betrokken ambtenaren richtlijnen voor gesprekken met huiseigenaren over tekortkomingen in de huisvesting. De gemeente ontvangt regelmatig verzoeken om bedrijfswoningen om te vormen naar burger- woningen. Ook krijgen ze regelmatig ruimte voor ruimte verzoeken (het omvormen van kassen naar woningen). De gemeente heeft nog geen specifik e verzoek gehad voor omvorming van woo-n ruimte voor arbeidsmigranten. 47 Huisvestingsverordening Gemeente Zuidplas 2025 | Lokale wet- en regelgeving. 12 2. Het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting stelt hetR ijk provincies en gemeenten 2. 3. Meer huisvesting realiseren voor arbeidsmigranten , verplicht tot het opstellen van een volkshuisvestign sprogramma waarbij expliciet aandacht , In deze paragraaf worden eerst de beleidsmaatregelen uiteengezet die naar aanleiding van de wordt besteed aan aandachtsgroepen waaronder arbeidsmigranten. Onder dit wetsvoor- , aanbevelingen van het Aanjaagteam zijn ingezet. Vervolgens wordt ingegaan op de lokale uitvoe- stel worden de (regionale) woonzorgvisies onderdee lvan het wettelijk verplichte gemeente- ringspraktijk in Zuidplas. In de volgende paragraa fwordt de bredere regionale en provinciale context lijke volkshuisvestingsprogramma. De inwerkingtreding van de wet vindt naar verwachting betrokken waarbij ontwikkelingen en beleidskaders op bovenlokaal niveau worden besproken. plaats in 2026. [49] Vanaf dat moment rust op gemeenten een expliciete wettelijke opgave , om arbeidsmigranten structureel te betrekken in hun lokale volkshuisvestingsbeleid. Dit betekent dat gemeenten niet alleen beleidsmatig maar ook jurdi isch verplicht worden om , Achtergrond de huisvestingsbehoefte van deze groep in kaart te brengen en hierop passende maatre- gelen te formuleren. Door een tekort aan huisvestingslocaties worden arbeidsmigranten gedwongen om in 3. Gemeenten provincies corporaties en het Rijk pakken binnen het programma , , huisvesting te wonen die niet altijd voldoet aan de kwaliteitseisen. Het Aanjaagteam ‘Woningbouw’ onderdeel van de Nationale Woon- en Bouwagenda verantwoordelijkheid , , Bescherming Arbeidsmigranten adviseert om naast het verbeteren en borgen van de voor het ontwikkelen van voldoende betaalbare woningen. Onderdeel van het Programma , kwaliteit van de bestaande huisvestingsvoorraad actief in te zetten op de realisatie van Woningbouw zijn de regionale woondeals die de gebiedsgerichte uitwerking vormen van , aanvullende huisvestingscapaciteit voor arbeidsmigranten. Dit moet leiden tot een struc- de landelijke woningbouwopgave zoals vastgelegd in het Programma Woningbouw. Waar turele verruiming van het aanbod en een verhoging van het aadneel kwalitatieve en gere- het programma de nationale doelen bepaalt leggen de woondeals deze opgave vast per guleerde huisvesting. [48] regio in bindende afspraken tussen Rijk provincies en gemeenten. In deze regio- , nale afspraken worden aantallen locaties het aandeel betalab are en sociale huurwoningen , , en de huisvesting van aandachtsgroepen waaronder arbeidsmigranten geconcretiseerd , , , De maatregelen en aanbevelingen evenals gezamenlijke opgaven op het gebied van infrastructuur en leefomgeving. Het ministerie van VRO heeft verschillende initiatieven geïnitieerd die ondersteunen bij het real-i 4. Het Expertteam Woningbouw onderdeel van de Rijksdienst voor On dernemend Nederland , seren van meer (betaalbare) woningen voor aandachtsgroepen waaronder arbeidsmigranten. geeft advies en ondersteunt gemeenten provincies en woningcorporaties om woningbouw- , , projecten te versnellen. 1. Landelijk regionaal en lokaalw ordt met het programma ‘Een thuis voor iedereen’ egwerkt 5. In mei 2024 leverde de VNG de handreiking ‘effectrapportage bij nieuwe bedrijvigheid’ op. , aan voldoende betaalbare sociale huurwoningen voor alle aandachtsgroepen waaronder Deze handreiking ondersteunt gemeenten bij beleids- en besluitvorming rondom nieuwe , arbeidsmigranten. Het programma beoogt een evenwichtige spreiding over gemeenten en bedrijvigheid. Het ondersteunt gemeenten in beeld te brengen wat het aandeel verwachte passende zorg ondersteuning en begeleiding voor kwetsbare groepen. In woonzorgvisies arbeidsmigranten zal zijn en wat de gevolgen hiervan zijn voor de huisvestingsbehoefte , brengen regio’s en gemeenten de behoefte aan woonruimte én de benodigde ondersteu- van deze groep. [50] ning en voorzieningen voor de verschillende aandachtsgroepen systematisch in kaart. Op basis daarvan worden bindende prestatieafspraken gemaakt tussen gemeenten woning- De vertaling naar lokaal beleid in Zuidplas , corporaties huurdersorganisaties zorgaanbieders en andere betrokken partijen. Aan het De gemeente Zuidplas heeft lokaal geen woonzorgvisie ontwkikeld wel is er een regionale woon- , , , programma werken de ministeries van VRO VWS JenV SZW en OCW samen met bran- zorgvisie ontwikkeld die in de volgende paragraaf aan bod komt. Met de inwerkingtreding van , , , cheorganisaties als IPO VNG Aedes de G4 en de G40 met als do el de huisvesting struc- de Wet versterking regie volkshuisvesting worden gemeenten bovendien verplicht een lokaal , , , , tureel te verbeteren. 49 Wet Versterking regie volkshuisvesting | Home | Volkshuisvesting Nederland. 48 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (2024). Jaarrapportage arbeidsmigranten 2024 p. 36. 50 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (2024). Jaarrapportage arbeidsmigranten 2024. , 13 volkshuisvestingsprogramma vast te stellen waarin doelgroepen waaronder arbeidsmigranten Hierbij wordt aansluiting gezocht bij het VNG-model voor de ´effectenrapportage voor huisves- , , , expliciet worden benoemd en beleidsmatig verankerd. De geme ente Zuidplas heeft dit volkshuis- ting arbeidsmisgranten’. [52] Dit is in lijn met het advies van het Aanjaagteam. vestingsprogramma momenteel in voorbereiding. Op het moment dat dit onderzoek werd uitgevoerd was de gemeente Zuidplas bezig met het , Voor de gemeente Zuidplas geeft het Uitvoeringsprogr amma nadere invulling aan de gemeentelijke ontwikkelen van het Volkshuisvestingsprogramma. Hierin zal eveneens aandacht zijn voor (de visie op het realiseren van aanvullende huisvestin gvoor arbeidsmigranten. In dit programma is als realisatie van nieuwe) huisvesting voor arbeidsmigranten. beleidsdoel opgenomen om planologische en bestuurlijke ruimte te bieden aan nieuwe huisves- tingsinitiatieven zonder daarbij op voorhand een kwantitatei ve opgave of plafond vast te stellen. Meer huisvesting creëren in de praktijk in Zuidplas , Hiermee kiest de gemeente voor een faciliterende en vraaggestuurde benadering. In deze paragraaf zetten we allereerst de redenen uiteen waarom de realisatie van nieuwe huis- vesting in de gemeente Zuidplas tot op heden is gestagneerdV ervolgens wordt er kort ingegaan . Binnen dit kader onderscheidt de gemeente vier huivsestingsvormen waarvoor onder voorwaarden op de verkenning die heeft plaatsgevonden rondom de realisatie van flewxoningen en het gebruik , , ruimte kan worden geboden: (1) kamergewijze verhuur in reguliere woonbebouwing (van 1 tot van de effectenrapportage. 10 personen) (2) kleinschalige voorzieningen (van 10 tot 50 pe rsonen) (3) middelgrote voorzie- , , ningen (van 50 tot 100 personen) en (4) geconcentreerde voorzieningen (vanaf 100 personen). Realiseren van nieuwe huisvesting Tot op heden heeft de Gemeente Zuidplas nog geen nieuwe huisvesting voor arbeidsmigranten In het Uitvoeringsprogramma uit 2023 stelt de gemenete dat ze initieel twee projecten willen fac-i kunnen faciliteren ondanks dat de wethouder meermaals eeno proep heeft gedaan aan de markt , literen voor geconcentreerde huisvesting en vier projecten van middelgrote huisvesting (één per om met initiatieven te komen. Er hebben zich enke lei nitiatiefnemers gemeld maar deze initiatieven , dorp). Op basis van deze ervaringen en met het oog op landelijke/regionale en lokale ontwikke- hebben geen vervolg gekregen. Een van de ambtenaren concludeert: “Wij worstelen er enorm lingen zal de opgave in samenspraak met de regio daarna wored n aangescherpt. [51] Bij de nieuw mee”. Ten tijde van de afronding van dit onderzoek (februari 2026)w as de gemeente Zuidplas in , , te ontwikkelen locaties wordt een klankbordgroep ingesteld om de exploitatie te begeleiden en overleg met één initiatiefnemer over de ontwikkeling van een kleinschalige huisvestingsvoorzie- knelpunten te bespreken. ning voor arbeidsmigranten. Het beoogde project is voorzien aan de rand van een van de dorps- kernen en ligt op loop- en fietsafstand van de glastuinbouwol caties. De gemeente Zuidplas staat huisvesting van arbeidsmigranten op de volgende locaties onder voorwaarden toe: op het terrein van de agrarisch werkgever ; op de rand van schone bedrijven- De respondenten hebben vier redenen benoemd waarom het realiseren van nieuwe huisvesting terreinen ; in de dorpskernen ; in het buitengebied ; en op niet-courante recreatieterreinen. Per tot op heden vastgelopen is. initiatief en op basis van maatwerk wordt er bekeken in hoeverre het wense lijk is om arbeidsmi- granten op de beoogde locatie te huisvesten. 1. De Gemeente Zuidplas heeft weinig eigen grondbezit en daar waar ze het wel bh be en is het ten behoeve van de realisatie van het nieuwe dorp Cortelande. Uit de intervi ews blijkt dat Bij nieuw te ontwikkelen bedrijventerreinen wil deg emeentelijk inzicht krijgen in het aantal arbeid-s een sterkere gemeentelijke grondpositie de mogelijkh eden voor regie zou vergroten. Indien migranten die (nieuwe of uit te breiden) bedrijven nodig hebbe n en hoe deze worden gehuisvest. de gemeente over meer eigen gronden zou beschikken zou zij gerichter locaties kunnen , aanwijzen voor de ontwikkeling van huisvesting voo rarbeidsmigranten. Dit zou het mogelijk maken om sneller in te spelen op initiatieven strategische keuzes te maken in locatieont- , wikkeling en de publieke randvoorwaarden zoals kwaliteit spreiding en inpassing beter te , , , 51 Gemeente Zuidplas. (2023). Uitvoeringsprogramma: bouwstenen huisvesting arbeidsmigranten en kamer- 52 Gemeente Zuidplas. (2023). Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten en kamerverhuur gemeente verhuur Zuidplas p. 10. Zuidplas p. 5. , , 14 borgen. De gemeente is op dit moment bezig met het ontwikkelen van een ‘kansenkaart’ bijvoorbeeld veel kansen maar daar hebben we ook iets te doen met een recreatiepark , , waarin gemeentelijke eigendommen en potentiële ontwikkellocaties systematisch in beeld dat daar ligt. En daar hebben we ook een opgave omdat dat RES-zok egebied is [Regionale , worden gebracht. Deze kansenkaart brengt niet alleen kansenn i kaart voor de huisvesting Energiestrategie voor het opwekken van duurzame energie]. We he bben daar een woning- van arbeidsmigranten maar ook voor“ bijvoorbeeld sociale huur maatschappelijke voorze i- bouwopgave en de ontsluitingen zijn daar slecht. Hoe gaan we dit allemaal oplossen?” , , , ningen en veel meer. Die keuzes moeten nog gemaakt worden vand aar die kansenkaart”. De geïnterviewden benoemen dat dit het bouwproces laat stagneren. , 2. De gemeente is (te) afhankelijk van particuliere initiatiefnemers die op eigen grond- 4. De voorzieningen in de gemeente staan onder druk. Bij de ont wikkeling van nieuwe initia- gebied huisvesting willen realiseren voor arbeidsmi granten. Een van de respon- tieven houdt de gemeente rekening met de aanwezigheid van vldo oende voorzieningen. Op denten zegt hierover: “Dus wij zeggen tegen initiatiefnemers als jullie zelf terreinen dit moment is er bijvoorbeeld een tekort aan huisa trsen. Dit brengt volgens een respondent , hebben die mogelijk geschikt zijn naast het eigen bedrijf bij voorkeur kom asjeblieft een extra opgave met zich mee. , , naar voren en wij willen heel graag meedenken. We zijn op zoek naar die plekken. Maar zo afhankelijk opstellen van initiatiefnemers dat is eigenlijk wat wij nu doen. ” Flexwoningen , De gemeente heeft in 2024 in opdracht van de Gemeenteraad een verkenning uitgevoerd naar Er zijn verschillende initiatieven geweest waarvoor de gemeente heeft onderzocht of ze de eventuele mogelijkheid om flexwoningen te creëren voor starters en arbeidsmigranten. Dit konden ondersteunen bij de realisatie maar dit is telkens om verschillende redenen bleek in de praktijk niet haalbaar vanwege een mivx a n oorzaken: “financiële redenen leidingwerk , , , , niet van de grond gekomen. Uit de interviews komt naar voren dat de stagnatie uiteen- dat aangelegd moet worden en grondkwaliteit. Ontsluitingen zijn ook een punt van aandacht. De lopende oorzaken kent. Zo is één van de initiatieven vastgelopen in de onderhandelings- grondkwaliteit in Zuidplas is het laagste van Nederland. Op een locatie waar de grondkwaliteit fase tussen initiatiefnemers grondeigenaren en de betrokken ontwikkelaar over grond- goed is en de grond het kan dragen het leidingwerk aanwezig is dan is het veel mkakelijker een , , , positie en -voorwaarden. De gemeente heeft daarbij aangegeven bereid te zijn geweest businesscase rond te rekenen. ” om actief mee te denken over oplossingsrichtingen waaronder het verkennen van , mogelijkheden binnen de kaders van het geldende provinciale beleid dat in dit geval Effectenrapportage , als belemmerend werd ervaren. Ondanks deze faciliterende houding hebben de initia- Bij nieuw te ontwikkelen bedrijventerreinen wil de gemeente inizcht krijgen in het aantal arbeids- tiefnemers zich uiteindelijk teruggetrokken waarna het traject is beëindigd. “Je merkt migranten die (nieuwe of uit te breiden) bedrijven nodig hebben en hoe deze worden gehuisvest. , gewoon dat het vrij complex is om éven huisvesting voor deze groep te regelen. ” Uit het interview met ambtenaren blijkt dat het in uitvoering brengen van de effectenrapportage nog in de kinderschoenen staat. Het is sterk afhankelijk van specifieke ambtenaren of dit ook Met de inwerkingtreding van de Wet goed verhuurderschap is het niet langer toegestaan daadwerkelijk wordt opgepakt. om het huurcontract te koppelen aan het arbeidscontract. Deze onkt oppeling versterkt de rechtspositie van arbeidsmigranten en vermindert hun afhankelijkheid van de werkgever. De Uit de interviews blijkt dat ondernemers die een kavel willen kopen op een nieuw bedrijventer- gemeente Zuidplas signaleert echter dat dit de investeringsbereidh eid van private partijen rein meestal eerst worden gevraagd of ze werken met arbeidsmigarnten en hoe ze hun huisves- , kan beperken. Werkgevers die op eigen terrein huisvesting realiseren kunnen niet langer ting regelen. Dit past bij het principe van goed werkgeversch ap en de verantwoordelijkheid voor , garanderen dat deze uitsluitend wordt bewoond door eigen personeel. Dit vermindert de hun medewerkers. Bij uitbreidingen van bestaande bedrijven is het lastiger om hierop te sturen. zekerheid van hun investering en heeft er volgens geïnterviewden in enkele gevallen toe Als een aanvraag binnen het bestemmingsplan past wordt deze dorogaans automatisch goedge- , geleid dat initiatiefnemers zich hebben teruggetrokken. keurd ; alleen bij afwijkingen vindt een bredere afweging pal ats. 3. Er liggen (te veel) verschillende opgaven bij de gemeente. Uit de interviews blijkt dat het Bij vestiging in een leegstaand pand is de invloed van de gemeente volgens een geïnterviewde realiseren van huisvesting voor arbeidsmigranten neit los gezien kan worden van een bredere vrijwel nihil. Dergelijke transacties verlopen mees tal via makelaars of projectontwikkelaars waa-r , complexe context waardoor: “Op alles nog meer een rem komt. In Moerkapelle liggen door de gemeente zich moet beperken tot de kaders van het omgevings- en bestemmingsplan. 15 Recreatieparken 2. 4. Voorbij de gemeente de provincie en regionale samenwerking – In de gemeente Zuidplas spelen de recreatieparken een steeds belangrijkere rol in de huisves- ting van arbeidsmigranten. In de gemeente zijn acht recreatieparken waar arbeidsmigranten De huisvestingsopgave van arbeidsmigranten gaat voorbij de grenzen van de gemeente. Wat er semipermanent verblijven. De gemeentelijke aanpak van arbeidsmigranten op recreatieparken in op het gebied van huisvesting op gemeentelijk niveua in Zuidplas mogelijk is wordt mede bepaald , Zuidplas is tot nu toe versnipperd gebleven. De respondenten stellen dat verschillende gemeen- door provinciaal beleid. Daarnaast adviseert het Aanjaagteam om de huisvestingsopgave van telijke domeinen – ruimtelijke ordening , samenleving en viel igheid – naast elkaar opereren , waa-r arbeidsmigranten regionaal op te pakken. In deze paragraaf kijken we voorbij de gemeentelijke door signalen over misstanden niet altijd integraal worden opgepakt. Sinds de zomer van 2025 grenzen beschrijven we eerst het beleid van de provincie Zuid-Holland op het gebied van huis- , werkt de gemeente Zuidplas aan een meerjarig progrma ma om dit te veranderen. Dit programma vesting van arbeidsmigranten. Vervolgens bespreken we de reigonale afspraken die zijn gemaakt moet leiden tot maatwerkbeleid per park waarin handhaving leef omstandigheden en toekomst- rondom de huisvesting van arbeidsmigranten. Deze praagraaf eindigt met een korte uiteenzetting , , bestemming in samenhang worden bekeken. hoe het provinciale en regionale beleid op gemeentelijk niveau wordt ervaren. De ambtenaren stellen dat de leefomstandigheden opd e recreatieparken waar arbeidsmigranten Beleid provincie Zuid-Holland op gebied van arbeidsmigranten verblijven zorgwekkend zijn. Op de recreatieparken waar arbeidsmigranten verblijven is veelal De provincie Zuid-Holland benadrukt dat arbeidsmigranten een belangrijke rol spelen vooral in , sprake van verouderde chalets met schimmelvormingo nvoldoende brandveiligheid en hoge bewo- sectoren zoals tuinbouw logistiek en industrie. In de uitwerking van het Omgevingsbeleid wordt , , ningsdichtheid. De gemeente Zuidplas en de parken werken aan ee n nieuw toekomstperspectief. aandacht besteed aan arbeidsmigranten – Beleidskeuzes paragraaf 6. 1. 1 ‘Voldoende en betaal- Een optie is transformatie naar een beter georganiseerde tijdelijke woonlocatie voor arbeids- bare huisvesting voor iedereen’. [53] , migranten. Hierbij is het uitgangspunt dat de huidige recreatieve bestemming geleidelijk wordt omgevormd (‘omklapstrategie’) tot een terrein waar fatsoenlijke veilige huisvesting mogelijk is. De provincie heeft in deze paragraaf arbeidsmigranten aaneg wezen als een specifieke aandachts- , Dit proces wordt echter bemoeilijkt door de gefragmenteerde eigedn omssituatie: een deel van de groep. De provincie wil gemeenten ondersteunen bij de huisvesting van arbeidsmigranten. chalets is particulier bezit terwijl andere objecten worde n verhuurd via tussenpersonen of werk- Gemeenten kunnen vroegtijdig overleg voeren met de provincie bij plannen voor nieuwe huis- , gevers. Ook dienen de arbeidsmigranten die op dit moment in hte park verblijven tijdelijk ergens vesting. Verder zijn voorwaarden opgenomen waar huisvesting plaats kan vinden en waaraan anders gehuisvest worden zodat het park wordt opgeknapt. Dez e alternatieve woonruimte is niet het moet voldoen: gemakkelijk beschikbaar volgens de ambtenaren. „ Huisvesting van arbeidsmigranten vindt in principe binnen bestaand stads en dorpsge- bied plaats via bestaande woningen transformatie van leeg staande panden of op nog niet , , De ambtenaren stellen verder dat ook landelijke ontwikkelingen dit dossier beïnvloeden. Het ontwikkelde locaties. Rijk onderzoekt of permanent wonen op recreatieparken deels moet worden toegestaan maar „ Aan de (buiten)rand van de bestaand stads- en dorpsgebied is er in bep erkte mate moge- , gemeenten en provincies reageren hier terughoudend op vanwege de risico’s voor veiligheid lijkheid voor huisvesting van arbeidsmigranten indien er binnen de randen geen ruimte , brandpreventie en leefkwaliteit. De conclusie van de ambtenaren is dat het omvormen van het beschikbaar is. Hierbij moet voldaan worden aan het ruimtelijke kwaliteitsbeleid waarin recreatiepark naar veilige woonruimte voor arbeidsmigranten een kwestie van jaren is en voor- mogelijkheden voor inpassen aanpassen en transformeren vanl ocaties op perceelniveau. , zien ook hier niet op korte termijn een oplossing voor het verbeteren van de huisvesting van Maatwerk op grond van de Omgevingsverordening is mogelijk. arbeidsmigranten. „ Short en midstay is onder voorwaarden mogelijk in ed glastuinbouw bollen- boom- en sie-r , , teelt zodat arbeidsmigranten dichtbij het werk kunenn worden gehuisvest. Het herbestemmen 53 Omgevingsbeleid Zuid-Holland. Beleidskeuzes. 6. 1. 1 Voldoende en betaalbare huisvesting voor iedereen - Omgevingsbeleid Provincie Zuid-Holland. 16 van kassen is niet mogelijk. Huisvesting van arbeidsmigranten op bedrijventerreinen is provincie] erkent dat ook wel. Vanuit de provincie wordt nu ook gekeken hoe ze er voor kunnen toegestaan op percelen die incourant zijn voor bedrijven ofb ij meervoudig ruimtegebruik. zorgen dat initiatieven wel van de grond komen en awar ze gemeenten kunnen ondersteunen”. De „ Bij piekbehoefte kan tijdelijke huisvesting van arbe idsmigranten voor maximaal drie maanden geïnterviewde ambtenaren hebben daarnaast hoop dat de in 2025 aangestelde ‘aanjager arbeids- worden gerealiseerd bij het bedrijf dat arbeidskrahc ten nodig heeft. Daarna moet de bebo-u migranten’ bij de provincie meer mogelijk gaat maken. Tot op heden hebben ze echter geen of wing weer worden verwijderd. weinig ondersteuning van de provincie ervaren bij de realisatie van nieuwe huisvesting. „ Gemeenten blijven verantwoordelijk voor voldoende planologische ruimte en moeten bij nieuwe bedrijvigheid onderzoeken hoe extra huisvestingsbehoefte wordt opgevangen. De geïnterviewden stellen dat de regionale woonzorgvisie en de regionale woondeal weinig tot „ Huisvesting moet voldoen aan minimaal SNFnormen lso staande huurcontracten zijn verplicht geen aanknopingspunten bieden om tot nieuwe huisvesting te komen. , onder de Wvg en misstanden kunnen via het meldpunt worden gemeld. Een ambtenaar geeft aan dat het in de regio nog onudi delijk is waar te beginnen bij het maken van Regionale Actieagende Wonen (RAW) regionale woonzorgvisie en regionale woondeal afspraken over arbeidsmigranten. De regio is relatief klein met vijf gemeenten en een beperkte , , De regio Midden-Holland bestaande uit Gouda Waddinxveen Zuidplas Bodegraven-Reeuwijk en regionale organisatie waardoor coördinatie lastig is. Per 1 januari 2026 komt er wel een formeel , , , , , Krimpenerwaard heeft een regionale woonzorgvisie op gesteld waarin arbeidsmigranten als spec-i regiobureau wat kansen voor toekomstige samenwerking kan bieden. Uit de interviews blijkt , , fieke aandachtsgroep worden vermeld. Op dit moment ontbreekt echter een concrete beleidslijn dat er een duidelijke behoefte is aan intensievere regionae l samenwerking. Cruciaal hierbij is dat of uitvoeringsstrategie voor deze doelgroep in de woonzorgvisie. Het document benadrukt het er voldoende capaciteit beschikbaar wordt gesteld om met de buurgemeenten af te stemmen , belang van verdere uitwerking van de visie zodat op zowel regionaal als lokaal niveau duidelijk- plannen te ontwikkelen en deze ook daadwerkelijk ut ite voeren. Investeren in deze samenwerking , heid ontstaat omtrent de aanpak en aansturing van de huisve tsi ng van arbeidsmigranten. Daarbij is nodig om concrete stappen te kunnen zetten en de huisvesting van aerbi dsmigranten regionaal wordt aangegeven dat dit proces dient plaats te vinden binnen het kaderv an de Wet Versterking beter te organiseren. regie volkshuisvesting. Ontwikkelingen op gebied van versterken huurpositie arbeidsmigranten Arbeidsmigranten zijn eveneens opgenomen in de regionale woondeal Midden-Holland die is De maatregelen die door het Aanjaagteam zijn opgesetld om de huurpositie van arbeidsmigranten opgesteld in 2023 en ondertekend door het college van Gedeputeerde Staten van de provincie te versterken richten zich volledig op landelijk eb leid. Hier ligt geen opdracht voor de gemeenten ; , Zuid-Holland de colleges van Burgemeesters en Wethouders van de gemeenten het ministerie voor de volledigheid gaan we kort in op de inhoud van deze maar tegelen. , , van VRO en bestuurders van woningcorporaties. Hierin worden arbeidsmigranten genoemd als aandachtsgroep. De verantwoordelijkheid voor het ini tiëren van nieuwe huisvesting en waarborgen Het Aanjaagteam constateerde dat arbeidsmigranten vaak direct hun woning verliezen zodra hun van kwalitatief goede huisvesting wordt expliciet bij de gemeenten belegd. Wel wordt genoemd arbeidsovereenkomst eindigt. Daarom werkt het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke dat gemeenten aantallen arbeidsmigranten in kaart idenen te brengen en rekening te houden met Ordening (VRO) aan een aanpassing van het huurrecht. Daarbij krijgen arbeidsmigranten een provinciale voorwaarden voor geschikte locaties en kwaliteitsnorm en zoals de SNF-normering. [54] speciaal doelgroepencontract dat beter aansluit bij hun stiuatie en meer huurbescherming biedt. Ook wordt het huidige gebruik van ‘verhuur naar aard van korted uur’ dat soms onterecht wordt , Ervaringen met provinciaal en regionaal beleid in de praktijk toegepast strenger gereguleerd door hier een maxima le termijn van 30 dagen aan te koppelen . [ 55] , Uit de interviews blijkt dat het provinciale beleid in de praktijk veelal als belemmerend wordt ervaren. Dit komt met name omdat de provincie huisvesting buiten de kernen vrijwel onmogelijk Daarnaast wil de minister tijdelijke huurcontracten voor arbeidsmigranten mogelijk maken wanneer maakt. “Daar is een gesprek over geweest en de beleidsmedewerker arbeidsmigranten [van de de huisvesting voldoet aan de zogenoemde ‘Roemer-nrom’ met een looptijd van maximaal twee jaar. , Verder wordt voorgesteld om het Burgerlijk Wetboek iut te breiden met een extra opzeggingsgrond 54 Ministerie van BZK Provincie Zuid-Holland Gemeenten BodegravenReeuwijk Gouda Krimpenerwaard , , , , , Waddinxveen & Zuidplas. (2023). Regionale realisatieagenda wonen Regio MiddenHolland (regionale woondeal). 55 Nieuwe maatregelen voor betere huurbescherming arbeidsmigranten | Arbeidsmigratie in goede banen. 17 voor woningen op het terrein van de werkgever: alds e arbeidsovereenkomst eindigt en de woning Ten tweede is de gemeente sterk afhankelijk van private initiatienfemers die bereid zijn projecten nodig is voor een andere werknemer kan het huurcontract binnen een redelijke termijn worden op eigen grond te ontwikkelen waardoor de regie beperkt blijft en sommig ienitiatieven voortijdig , , beëindigd. Het wetsvoorstel huurcontract arbeidsmigranten wordt naar verwachting in de eerste zijn gestopt. Een derde belemmering vormt de complexiteit van lokale ogp aven. Nieuwe huisves- helft van 2026 ter internetconsultatie aangeboden. [56] tingsprojecten moeten vaak gecombineerd worden met andere ruimtelijke plannen infrastruc- , tuurprojecten en milieueisen zoals de regionale energiestrategie en recreatievoorzieningen. Tot , slot staat de uitvoering onder druk door beperkte voorzieningen zoals huisartsen die noodza- 2. 5. Samenvattend , , kelijk zijn voor leefbare en veilige huisvestingslocaties. Samen zorgen deze factoren ervoor dat De huisvesting van arbeidsmigranten vormt een grote uitdaging door eht landelijke woningtekort. het beleidskader niet volledig kan worden gerealiseerd ondanks de intentie en het beschikbare , Arbeidsmigranten zijn bovendien nog vaak afhankelikj van hun werkgever wat hun kwetsbaarheid uitvoeringsprogramma. , vergroot. Gemeenten hebben daardoor een belangrijke taak om kwalitatieve en veilige huisves- ting te realiseren en de druk op de reguliere woningmarkt te verlichten. De geplande nulmeting naar de bestaande huisvesting van arbeidsmigranten in Zuidplas is niet uitgevoerd waardoor de gemeente geen volledig en actueel oevrzicht heeft van de aard omvang , , De gemeente Zuidplas heeft in 2023 een beleidskader en bijbehorend uitvoeringsprogramma en spreiding van deze huisvesting. Dit belemmert volgens respondenten een onderbouwde opgesteld met als kernambities het verbeteren van de kwaliteit van bestaande huisvesting voor beleidsontwikkeling. arbeidsmigranten en het faciliteren van nieuwe kwal itatief verantwoorde huisvestingsinitiatieven. , Het beleidskader bevat duidelijke richtlijnen voor zowel nei uwbouw als bestaande kamerverhuur Kamerverhuur is opgenomen in de huisvestingsverordening maar kent nog geen ruimtelijke , , waaronder eisen op het gebied van ruimte sanitair brandveiligheid beheer en integratie in de verankering. Door beperkte capaciteit heeft de gemeente dit nei t kunnen uitwerken. In de prak- , , , leefomgeving. Door het vaststellen van uniforme kwaliteits- en beheereisen wil de gemeente tijk worden regelmatig woningen in dorpen aangekocth voor de huisvesting van arbeidsmigranten , niet alleen overbewoning en misstanden voorkomen maar ook de positie van arbeidsmigranten vaak zonder de vereiste kamerverhuurvergunning. Hierdoor ontbreekt een compleet beeld van , versterken en de leefbaarheid in de dorpskernen behouden. waar kamerverhuur plaatsvindt. Het huidige vergunningstesl el moet zowel inzicht bieden in loca- ties als de mogelijkheid tot toezicht op kwaliteit. Op termjin kan dit stelsel worden ingezet om te Huisvesting wordt binnen het beleidskader georganies erd via vier typen voorzieningen afgestemd sturen op concentraties maar door het ontbreken van de nulme int g worden nu geen aanvullende , , op schaal locatie en doelgroep. Dit betreft: (1) kamergewijze verhuur in reguliere woonbebou- eisen gesteld. , wing (1–10 personen) (2) kleinschalige voorzieningen (10–50p ersonen) (3) middelgrote voorzie- , , ningen (50–100 personen) en (4) geconcentreerde voorzieningen (100 personen of meer). Deze differentiatie maakt het mogelijk om zowel kleine initiatieven op te nemen binnen dorpskernen als grotere geclusterde huisvestingsprojecten in s p ecifieke gebieden terwijl de gemeente sturing , , kan geven aan kwaliteit spreiding en ruimtelijke inpassing. , In de praktijk blijkt de uitvoering van het beleid echter te stagneren door meerdere factoren waarbij een tekort aan personeel als centrale thema terugkomt. Daarnaast zijn er enkele structu- rele belemmeringen. Allereerst beschikt de gemeente over beperkt eigen grondbezit ; het grootste deel van het beschikbare terrein is gereserveerd voor de ontwikkeling van het nieuwe dorp Cortelande waardoor weinig locaties direct beschikbaar zijn voor arbeidsmigrantenhuisvesting. , 56 Nieuwe maatregelen voor betere huurbescherming arbeidsmigranten | Arbeidsmigratie in goede banen. 18 3 Registratie informatie De maatregelen en aanbevelingen , Landelijk zijn diverse maatregelen en pilots geïmplementeerd ter verbetering van de registratie dienstverlening en van arbeidsmigranten. De meest relevante initiatieven worden hieronder beschreven op basis van de Voortgang uitvoering aanbevelingen Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten. [58] Hoewel deze initiatieven geen rechtstreekse verplichtingen aan gemeenten opleggen neemt dit het , belang niet weg dat elke gemeente zich actief inzet voor het op orde brengen van de registratie In dit hoofdstuk worden de aanbevelingen van het Aanjaagtema gepresenteerd op twee thema’s: van arbeidsmigranten in de BRP. (1) de registratie van arbeidsmigranten en (2) het verbeteren van de informatievoorziening en dienstverlening aan arbeidsmigranten. Per thema worden eerst de aanbevelingen en de daaraan 1. Sinds oktober 2022 kunnen arbeidsmigranten een tijdelijk verblijfsadres en contact- gekoppelde maatregelen toegelicht. Vervolgens wordt op basis van de afgenomen interviews gegevens registreren in de BRP als zij zich inschrijven als niet-ingezetene. Daarnaast , , uiteengezet hoe deze maatregelen in Zuidplas zijn vertaald naar lokaal beleid en hoe de uitvoe- wordt gewerkt aan directe communicatie met niet-ingezetenen via de in de Registratie ring daarvan in de praktijk vorm krijgt. Niet-Ingezetene (RNI) geregistreerde contactgegevens. De planning is dat zij vanaf het voorjaar van 2026 na de registratie in de RNI een mail ontvangen met informatie over , , het doorgeven van wijzigingen en een attendering na vier maanden dat ze zci h in moeten 3. 1. Registratie van arbeidsmigranten schrijven in de gemeente. 2. De Wet toelating terbeschikkingstelling arbeidskrachten W( tta) die naar verwachting per 1 , Achtergrond januari 2027 in werking zal treden verplaatst dev erantwoordelijkheid voor de inschrij- , Een groot deel van de arbeidsmigranten staat nietn igeschreven. Als arbeidsmigranten van ving in de BRP van de arbeidsmigrant naar de uitlener. Uitleners zijn verplicht om plan zijn langer dan vier maanden in Nederland te verblijven moeten ze zich als ingeze- arbeidsmigranten bij indiensttreding te helpen bij hun inschrijving in de BRP en ook te , , tene registreren in de BRP in de gemeente waar ze wonen. Bij een korter verblijf kunnen controleren of zij daadwerkelijk zijn ingeschreven. [59] ze zich inschrijven bij een Registratie Niet-Ingezetenen (RNI)-loket. Hiermee ontvangen 3. De Landelijke Aanpak Adreskwaliteit (LAA) richt zhi c op het verbeteren van de BRPadreskwaliteit ze een burgerservicenummer (bsn). Wanneer ze vervoglens toch langer dan vier maanden door signalen over mogelijke foute registratiest e delen en gemeenten aan te zetten tot in Nederland verblijven moeten ze zich alsnog in de BRP registerren als ingezetene in de onderzoek. De Rijksdienst voor Identiteitsgegevenso nderzoekt of een specifiek LAAsignaal , gemeente. Het komt voor dat arbeidsmigranten ten onrechte als niet-ingezetene staan op basis van tijdelijk verblijfsadres kan helpen om arbeidsmigranten beter in beeld te krijgen , geregistreerd. Omdat ze bijvoorbeeld al langer dan vier manaden in Nederland verblijven. en werkt daarnaast aan een experiment met het profiel ‘leegstand’ om afwijkende bewo- Ook doen zij niet altijd aangifte van vertrek als ze Nederlandv erlaten. ning te detecteren. Omdat echte leegstand in de huidige woningmarkt weinig voorkomt , is dit profiel bedoeld om via gemeentelijk adresonderzoek (eventueel met huisbezoek) te Wanneer arbeidsmigranten niet ingeschreven staan lopen ze rechten en toegang tot controleren of de feitelijke bewoning afwijkt van de registratie. , overheidsvoorzieningen mis. Goede registratie in de BRP is essentieel om zicht te krijgen 4. Het ministerie van BZK onderzoekt samen met de VNGo f het nachtregister kan helpen bij op het verblijf van arbeidsmigranten in de gemeente zodat gericht beleid ontwikkeld kan een betere registratie van arbeidsmigranten in de BRP. Het nachtregister bevat gegevens worden en contact met hen onderhouden kan worden. Verder zijn BRP-registraties van van locaties waar tijdelijk nachtverblijf wordt aagn eboden zoals campings hotels en vakan- , , belang voor effectief toezicht op en handhaving van de woonsituatie en werksituatie van tieparken. Daarnaast stelt de VNG een instructie op met best practices voor gemeenten arbeidsmigranten. [57] om RNI-gegevens effectief te benutten. 58 Rijksoverheid. Bijlage 1. Monitoringsoverzicht Voorgang uitvoering aanbevelingen Aanjaagteam bescherming arbeidsmigranten. 2025. 59 https://www. arbeidsmigratieingoedebanen. nl/thema-registratie-maatregelen/ 57 Jaarrapportage arbeidsmigranten 2024 p. 26-27. , actieve-rol-werkgevers-ten-aanzien-van-registratie. 19 De vertaling naar lokaal beleid in Zuidplas Registratie in de praktijk in Zuidplas De gemeente Zuidplas heeft de volgende visie geformuleerd op inschrijving: De Gemeente Zuidplas erkent dat zoals alle gemeenten de reisg tratie van arbeidsmigranten niet , , op orde is. In het uitvoeringsprogramma is de ambitie geformuleerd om vóór december 2025 “ Veel arbeidsmigranten zijn onzichtbaar in onze samenleving. Zeker als ze niet acties te ondernemen om de inschrijving in het digitale nach ret gister en de BRP te stimuleren. De staan ingeschreven in de BRP. Voor arbeidsmigranten die langer dan 4 maanden gemeente heeft de meeste voornemens uit het uitvoeinr gsprogramma nog niet kunnen realiseren. in Nederland verblijven is inschrijving niet alleen een wettelijke verplichting , , maar ook een maatschappelijke noodzaak. Alleen op deze wijze zijn woonadressen Nachtregister bekend en kan er gecontroleerd worden of er sprake is van goede veilige en legale De registratie in een nachtregister is nog niet gerealiseerd aangezien het uitwisselen van , , huisvesting. Bovendien kunnen arbeidsmigranten pas na inschrijving een zorgpas persoonsgegevens tussen de gemeente en de huisvesters volgens de Algemene Verordening regelen en hebben zij recht op maatschappelijke voorzieningen mocht dat nodig Gegevensbescherming (AVG) moet worden ingericht en dit is een complex proces gebleken. zijn. ” [60] Ambtenaren benoemen dat het belangrijk is om voldoende middelen beschikbaar te stellen om dit mogelijk te maken maar dat dit momenteel geen prioriteit heeft binnen de gemeente. Ook , De gemeente Zuidplas heeft in het beleidskader verschillende acties opgenomen om de regis- heeft de gemeente arbeidsmigranten in haar gemeente nog niet proactief geïnformeerd over de tratie van arbeidsmigranten in de gemeente te verbeteren. Ten eerste legt ze de verantwoorde- noodzaak van inschrijven. Wel nemen handhavers folders mee in verschie llnde talen om arbeids- lijkheid voor het informeren over verplichte inschrijving van abr eidsmigranten in de BRP bij huis- migranten te informeren over hun rechten en plichten. vesters werkgevers en uitzendbureaus. De gemeente is van plan inschrijving te faciliteren door , op aangewezen momenten de mogelijkheid te bieden tot groepsinschrijvingen. Daarnaast is in BRP-controles het beleid opgenomen dat de huisvester verplicht wordt een digitaal nachtregister bij te houden Ondanks dat de gemeente Zuidplas uitgebreid beleid heeft ontwikkeld om BRP-registraties te voor arbeidsmigranten die niet in de BRP staan ingeschreven en minder dan vier maanden in de stimuleren en te controleren vinden er momenteel geen BRP-ocntroles plaats. De reden hiervoor , gemeente verblijven en dit register met de gemeene t te delen. Arbeidsmigranten dienen zichzelf is een tekort aan capaciteit binnen de gemeente. Hierdoor heeft de gemeente onvoldoende grip , in te schrijven in het RNI in Rotterdam. De gemeente streeft enraar dat niet alleen inschrijving in op de inschrijvingen in de BRP. het BRP en het nachtregister op orde is maar ook dat uitschrivj ing wanneer een arbeidsmigrant , de gemeente verlaat. [61] 3. 2. Verbeteren toegang tot informatie en dienstverlening In het beleid is opgenomen dat de afdeling BRP jaarlijks een uitdraai maakt van leegstaande panden (waaronder woningen) voor actieve controle op BRP-inschrijvingen. De verwachting is Probleemschets dat op leegstaande adressen vaak sprake is van kamerverhuur aan arbeidsmigranten. Met dit De overheid benadrukt het belang van het effectief wegwijs maken vanr ab eidsmigranten leegstandsonderzoek kunnen inschrijvingen (met adresonderzoek) worden geformaliseerd en in de Nederlandse samenleving en het bevorderen va nh un zelfredzaamheid. Toegankelijke , signaleren van kamerverhuur en overbewoning wordend oorgezet aan Omgevingsdienst Midden- juiste informatie over wonen werken en zorg in Needrland ondersteunt dit streven. Tevens , Holland (ODMH). dient de toegang tot overheidsdienstverlening adequaat te zijn geregeld. Verder is het essentieel om te onderzoeken hoe arbeidsmigranten eb ter kunnen integreren in de samen- leving. Het beheersen van de Nederlandse taal word ht ierbij als een cruciale factor gezien.[6 2] 60 Gemeente Zuidplas. (2023). Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten en kamerverhuur gemeente Zuidplas p. 17. , 61 Gemeente Zuidplas. (2023). Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten en kamerverhuur gemeente Zuidplas p. 17-18. 62 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (2024). Jaarrapportage arbeidsmigranten 2024. , 20 De maatregelen en aanbevelingen contactgegevens. De informatie wordt idealiter aange boden in meerdere talen zoals Engels Pools , , , De landelijke maatregelen die reeds zijn doorgevoerd zijn: de start van het project Work in NL Roemeens en Bulgaars. , (WIN) een landelijk netwerk voor informatie hulp en dienstverlening aan EU-arbeidsmigranten , , , een meertalige publiekscampagne betere toegang tot het rechtssysteem en de mogelijkheid om Toegang tot informatie en dienstverlening in de praktijk , een DigiD aan te vragen bij alle RNI-punten in Nederland. De gemeente heeft tot op heden nog niet ingezet op de participatie van arbeidsmigranten in de samenleving. Ook is de informatievoorziening aan arbeidsmigranten minimaal. Als eerste stap Samen met publieke en private partijen sociale partners en specialtiissche organisaties wordt via heeft de gemeente flyers van de Rijksoverheid geprint en meegegevne aan toezichthouders BRP. , de alliantie WIN ingezet op ondersteuning in eigen taal en op het juiste mo ment onder meer via De flyer is in meerdere talen en verwijst naar het meldpunt dat is ingesteld in het kader van de , WIN-punten sleutelpersonen sociale media en informatie in het land van herkomst. Ook wordt Wgv. De website van het meldpunt is alleen nog maar in het Nederlands en Engels beschikbaar. , , gewerkt aan betere toegang tot het recht. Om de ondersteuning dichtbij arbeidsmigranten te organiseren worden in 35 arbeidsmarktregio’s fysieke en moib ele WIN-punten gecreëerd. Regio’s De ambtenaren erkennen dat het belangrijk is om beter te communiecren met arbeidsmigranten bepalen zelf hoe zij het informatiepunt vormgeven. [63] en hen te informeren dat hun rechtspositie en toegang tot voorzieningen verbeteren wanneer ze zich inschrijven maar dit heeft door personeelstekort tot op heden nog niet plaatsgevonden. , De vertaling naar lokaal beleid in Zuidplas In het beleidsplan heeft de Gemeente Zuidplas aangegeven tes treven naar een evenwichtige en In de regio is een WIN-punt in ontwikkeling. Dit WN I-punt zal in de toekomst ondersteuning bieden inclusieve gemeenschap waarin ook arbeidsmigranten goed kunnen wonen werken en deelnemen bij het informeren van arbeidsmigranten over hun rechten en plichten in meerdere talen en via , , aan de samenleving. Vooral voor de langdurig of pemr anent verblijvende arbeidsmigranten – naar verschillende communicatiekanalen. schatting circa 18% van alle arbeidsmigranten in Zuid-Holland –w il de gemeente kansen creëren voor integratie. Ze willen hiertoe inzetten op samenwerking tussen overheid maatschappelijke , 3. 3. Samenvattend organisaties inwoners werkgevers uitzendbureaus en huisvesters. , , , Het hoofdstuk laat zien in de lokale beleidskaders in Zuidplas goede stappen zijn gezet om de Om de doelstellingen te bereiken wil de gemeente inzetten op duidelijek informatie en communi- registratie van arbeidsmigranten te verbeteren en eh n te informeren over hun rechten en plichten. , catie. De gemeente wil arbeidsmigranten actief infromeren over het belang van in- en uitschrijving De praktische uitvoering van het beleid blijft echter nog achter. in de gemeentelijke basisadministratie (BRP/RNI) en over hun rechten en plichten als inwoner. Tegelijkertijd wil de gemeente in contact blijven met stakeholders zoals werkgevers uitzendbu- Correcte registratie in de BRP is essentieel voor hte waarborgen van rechten toegang tot voorzi-e , , reaus , huisvesters , maatschappelijke organisaties en inwoners , onder andere via een contactpunt ningen en effectief toezicht op woon- en werksituaties. In ed gemeente Zuidplas is beleid ontwik - en een communicatie- en participatieplan. Ook parten rs in de veiligheidsregio (politie , brandweer , keld dat de verantwoordelijkheid voor inschrijvinge n informatievoorziening bij huisvesters , werk - GGD) kunnen hierbij een rol spelen. gevers en uitzendbureaus legt groepsinschrijvingen faciliteert en leegstands- en BRP-controles , uitvoert. In de praktijk blijkt echter dat registrtaie van arbeidsmigranten nog onvoldoende op orde De gemeente overweegt een (digitaal) Welkomstpakket te ontwikkelen dat door werkgevers en is en dat praktische uitdagingen zoals AVG-regelse n personele capaciteit de uitvoering beperken. , , uitzenders kan worden gebruikt om arbeidsmigranten te informeren. Dit pakket bevat onder meer informatie over inschrijving in de BRP/RNI lokale (gedrags)regels praktische zaken zoals Ook de toegang tot informatie en dienstverlening voor arbeidsmigranten is nog beperkt. Landelijke , , openbaar vervoer en openbare voorzieningen (bijvoobr eeld bibliotheek zwembad) en belangrijke projecten zoals Work in NL (WIN) bieden een kader voor meertalige informatie en ondersteu- , ning maar in Zuidplas zijn communicatie en participatie van arbeidsmigranten nog nauwelijks , gerealiseerd. 63 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (2024). Jaarrapportage arbeidsmigranten 2024. 21 4 Handhaving toezicht en De regels richten zich inhoudelijk op het voorkome nen tegengaan van discriminatie en intimidatie. Verder maken een begrenzing van de waarborgsom een schriftelijkheidsvereiste een informa- , , tie(verstrekkings)plicht het tegengaan van oneigenlijkg ebruik van servicekosten een verbod op , , het vragen van dubbele bemiddelingskosten door verhuurbemiddealars een maximale huurprijs , , Dit hoofdstuk behandelt de maatregelen en aanbevelingen die het Aanjaagteam heeft geformu- en huurprijsverhogingspercentage deel uit van de algemene regels. [66] leerd op het gebied van handhaving en toezicht. Vervolgens wordt uiteen gezet in welke mate de gemeente Zuidplas deze aanbevelingen heeft vertaald naar lokaal beleid evenals de ervaringen Daarnaast is iedere gemeente sinds 1 januari 2024 v erplicht een meldpunt te hebben waar kost-e , , , uit de praktijk zoals beschreven door de geïnterviewden. loos en anoniem meldingen van ongewenst verhuurgedrag kunnen worden gedaan. [67] Daarmee vormt het meldpunt een belangrijke basis voor de gemeentelijke handhaving. In de Handreiking Goed Verhuurderschap van VNG wordt verder uitgelegd dat het met het oog op laagdrempe- 4. 1. Belang handhaving en toezicht , ligheid voor de hand ligt de mogelijkheid tot melden en informatievoorziening aan te bieden in , verschillende talen. [68] Achtergrond Volgens het Aanjaagteam is goed toezicht en goede handhaving essentieel om naleving Niet alleen de gemeente is verantwoordelijk voor de controle op de kwaliteit van huisvesting. van de regelgeving onder andere op het gebied van huisvesting van arbeidsmigranten Wanneer huisvesters zijn aangesloten bij de SNF of het AFK keurmerk controleren deze keur- , , , te bevorderen en misstanden tegen te gaan. [64] merken periodiek en onaangekondigd of de huisvestingslocaties aan de voorwaarden van het keurmerk voldoen. [69] De maatregelen en aanbevelingen De vertaling naar lokaal beleid in Zuidplas Gemeenten zijn verantwoordelijk voor toezicht en hna dhaving van de Wgv en de eventuele verhuu-r Het doel van de Gemeente Zuidplas is arbeidsmigranten goed veilig en legaal te huisvesten en , dersvergunning. Zij zijn verplicht bij particuliere verhuurders te handhaven op de wettelijk vast- zo min mogelijk overlastgevende situaties te hebben in de gemeente. Hiertoe worden controles gelegde algemene regels voor goed verhuurderschap. Handhaving vindt in ieder geval reactief en handhaving ingezet. [70] De kwaliteits- en beheereisen zijn juridisch verankerd zodat ern i geval plaats naar aanleiding van meldingen. Een deels proactieve aanpak behoort echter ook tot de van misstanden ingegrepen kan worden. , mogelijkheden en wordt aanbevolen. Naast het klassieke bestuursrechtelijke instrumentarium , , voegt de Wgv hier in-beheername aan toe als ultimum remedium in de zogenaad me escalatielad- der. [65] Gemeenten dienen te zorgen voor het inregelen van deze maatregel. Gemeenten moeten binnen de Wgv handhaven op negen wettelijk vastgelegde algemene regels voor goed verhuurderschap. Deze algemene regels hebben betrekking op alle fasen van het verhuurproces (werving beoordeling bezichtiging selectie en de uiteindelijke verhuur). , , , 66 VNG – Handreiking Goed Verhuurderschap , p. 6. 67 VNG – WGV: Overzicht meldpunten en verordeningen , geraadpleegd op 31-10-2025 https://vng. nl/sites/ default/files/2023-12/wgv-meldpunten-en-verordeningen. pdf. 68 VNG Handreiking Goed Verhuurderschap. – 64 Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten. 2020. p. 48. 69 Jaarrapportage Arbeidsmigranten 2024 p. 49. , 65 Het college beschikt voor de handhaving over het klassieke bestuursrechtelijke instrumentarium: 70 Gemeente Zuidplas. (2023). Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten en kamerverhuur gemeente waarschuwing bestuursdwang of last onder dwangsom en bestuurlijke boete. Zuidplas p. 5. , , , 22 Het college heeft in samenwerking met de gemeenten Gouda Waddinxveen en Bodegraven- oplossingen te realiseren omdat huisvesters hun bewoners freqeunt wisselen. Wanneer in de ene , , , Reeuwijk de Omgevingsdienst Midden-Holland gemanda teerd om toezicht- en handhavingstaken week een misstand wordt gesignaleerd is de betreffende won ing de volgende week vaak alweer , , met betrekking tot de Wet goed verhuurderschap en de Wet betaal bare huur uit te voeren. Deze leeg. Zoals een betrokkene aangeeft: “Dat maakt dus dat je in casuïstiek sprintjes moet trekken , taken worden verricht gedurende een pilot die van start is gegaan op 1 januari 2025. [71] Het Rijk terwijl je eigenlijk marathons aan het lopen bent. ” heeft middelen beschikbaar gesteld voor de uitvoering van de wetten. Wanneer een misstand wordt vastgesteld krijgt de huisvester in eerste instantie de kans om , Handhaving en toezicht in de praktijk de situatie aan te passen. Het streven is om in goed overleg tote en oplossing te komen. Pas als aanpassingen uitblijven wordt handhaving ingezet en kan uiteindlei jk het pand worden ontruimd. , Intake en omgevingstafel Dit heeft zich nog niet voorgedaan in de gemeente Zuidplas. De ambtenaren benoemen dat de De gemeente Zuidplas beschikt over een intake- en omgevingstafel waar alle vergunningsaan- aanpak maatwerk is. Het advies is om bij illegale uhisvesting zonder intentie tot verbetering direct , vragen die niet binnen het bestemmingsplan vallen worden besproken en beoordeeld. Wanneer te handhaven ; als een huisvester de intentie tot verbetering toont wordt gewerkt aan legalisatie. , een onderneming of initiatiefnemer een voorstel doet voor tijdelijke huisvesting beoordeelt de , intake- en omgevingstafel onder meer of het voorstel binnen het bestaande beleid past en of de Vanwege het lage aantal meldingen bij het meldpunt wordt nu onderzocht of een andere meer , locatie geschikt is. Ook bij handhaving speelt de tafel een rol door te bepalen of een locatie in proactieve aanpak mogelijk is. Bouw- en woningtoezicht sing aleert bijvoorbeeld situaties van ille- , aanmerking komt voor legalisatie en door integraal advies te verstrekken. gale huisvesting waarna actief wordt gevraagd naa rcontracten en andere gegevens. Ambtenaren , benoemen dat eind 2025 aan de hand van concrete casussen wordt bekk een of deze toezichthou- Handhaving Wgv en Wet betaalbare huur dende rol kan worden uitgebreid. De gemeente heeft de prioriteit op het gebied van ahndhaving gelegd bij de Wgv en de Wet betaa- l bare huur. Handhaving van deze wetten vindt op dimt oment vooral plaats op basis van meldingen Te weinig middelen voor handhaving en geen alternatieve woonruimte van misstanden en niet proactief. In de afgelopen twee jaar zijn er via deze weg ongeveer drie Tot op heden is geen sprake van proactieve handhaving op de huivsesting van arbeidsmigranten , meldingen binnengekomen bij de gemeente Zuidplas. voornamelijk vanwege een gebrek aan capaciteit en middelen binnen de gemeente. Een van de ambtenaren geeft aan dat mogelijk na de gemeenterada sverkiezingen in maart 2026 aanvullende Meldingen middelen voor handhaving worden gezocht aangezienla ndelijke financiering beperkt is en slechts , Het overgrote deel van de meldingen komt direct bij de gemeent e of via de reguliere route bij de gedeeltelijk voorziet in ondersteuning van het meldpunt. ODMH binnen en niet via het meldpunt dat is ingesteld in het kader van de Wgv . Deze meldingen hebben vooral betrekking op parkeeroverlast vervuiling achtesrtallig onderhoud overbewoning Een tweede reden voor het uitblijven van proactiev eh andhaving betreft het ontbreken van altern-a , , , , onrechtmatige bewoning en ondermijning. Deze signalen komen vaak vanuit verschillende afde- tieve huisvestingsmogelijkheden voor arbeidsmigranten. B ewoners van panden waar misstanden lingen: zo meldt de afdeling veiligheid ondermijnign constateren collega’s van de BRP dat arbeid-s worden vastgesteld beschikken doorgaans niet over vervange nde woonruimte waardoor actieve , , , migranten in slechte omstandigheden wonen en ziet woningtoezicht bewegingen van mensen die handhaving kan leiden tot dakloosheid. vragen oproepen over de legaliteit van hun verblijf. In het uitvoeringsprogramma is vastgelegd dat de gemeente een nulmeting zou uitvoeren om de De verschillende afdelingen binnen de gemeente deO mgevingsdienst Midden-Holland (ODMH) en huisvestingssituatie van arbeidsmigranten in kaart te brengen met het oog op gerichte hand- , , , in sommige gevallen de arbeidsinspectie werken same n bij binnenkomende meldingen. Er vinden having en eventuele schoonveegacties. In de praktijk blijkt deze aanpak echter niet uitvoerbaar , regelmatig gezamenlijke controles plaats. Betrokkenen geven aan dat het lastig is om duurzame vanwege het ontbreken van alternatieve huisvesting aldus de betrokken ambtenaren. , 71 Z24. 002136 Informatienota mandaatbesluit Wgv Wbh. 23 Interne samenwerking Bij lichtere overtredingen ontvangt de eigenaar een constateringsbrief waarin staat op welke In 2021 heeft de Gemeente Zuidplas de werkgroep ‘arbeidsmigranten’ opgezet. In deze werk- punten het pand niet voldoet aan de eisen en binnen welke termj ni dit moet worden opgelost. Als groep kwamen alle relevante afdelingen samen om meldingen te bespreken en toezichthouders er geen actie wordt ondernomen wordt de zaak omgezet in een forme le handhavingsprocedure. , met elkaar te verbinden. Zo konden bijvoorbeeld de BRP bouw- en woningtoezicht en soms de In die fase kan de gemeente onder andere een dwangsom opleggen. In de praktijk worden de , BOA’s gezamenlijk een bezichtiging uitvoeren waardoor de situatei integraal werd beoordeeld en meeste problemen opgelost voordat het zover komt. , de vervolgstappen duidelijk waren. Door tijdsgebrek is deze werkgreop begin 2024 gestopt maar Het volledig leegruimen van een pand is zelden nodig en gebeurt meestal alleen wanneer bewo- , er wordt door verschillende ambtenaren geconstateerd dat hernieuwde inzet op samenwerking ning vanaf het begin niet was toegestaan. Er zijn geen gevallen geweest waarin bewoners op wenselijk is. Het bundelen van informatie leidde tot meer afstemming en effectievere aanpak. straat zijn gezet vanwege gevaarlijke situaties. De gemeen te is hierin terughoudend omdat slu-i , ting vooral de bewoners treft en niet de pandeigenaar. Een eventuele sluiting vindt altijd plaats Controle door de omgevingsdienst in overleg met de gemeente. De Omgevingsdienst Midden-Holland (ODMH) behandelt namens de gemeenten Zuidplas , Bodegraven-Reeuwijk Gouda en Waddinxveen meldingen in het kader van de Wet goed verhuu-r , 4. 2. Samenvattend derschap en voert daartoe controles uit. Daarbij blijkt reeglmatig dat dezelfde eigenaren in mee-r dere gemeenten actief zijn en panden verhuren aan arbeidsmg iranten. In veel gevallen is sprake Dit hoofdstuk laat zien dat de gemeente Zuidplas in haar beleidsk aders duidelijke ambities heeft van een directe koppeling tussen eigendom en werkgeverschap:d e pandeigenaar treedt via een geformuleerd ten aanzien van zowel de registratie avn arbeidsmigranten als de verbetering van de uitzendbureau tevens op als werkgever van de bewoners. Werk en huisvesting zijn daarmee in informatievoorziening en dienstverlening. Correcte regsi tratie in de BRP wordt door de gemeente één hand geconcentreerd. nadrukkelijk gezien als een voorwaarde voor het waarborgen van rechten toegang tot voorzie- , ningen en effectief toezicht op woon- en werksituaties. Het beleid zet daarbij in op het beleggen Hoewel sommige eigenaren hun verantwoordelijkheid serieus nemen worden frequent misstanden van verantwoordelijkheden bij huisvesters werkgevers en uitzendbureaus het faciliteren van , , , geconstateerd zoals overbewoning en gebrekkige woonomstandigheden. Daarnaast signaleren inschrijving en het uitvoeren van BRP- en leegstandscontroles. , , toezichthouders dat bewoners vaak terughoudend zijn uit angst voor verlies van werk en huisvesting: In de praktijk blijkt de uitvoering van deze beleidsvoornemens echter beperkt van de grond te komen. Initiatieven zoals het digitale nachtregister en proactieve communicatie richting arbeids- “ [We zien] vaak bewoners die bang zijn om de waarhe id te vertellen tegen je migranten zijn nog niet gerealiseerd onder meer vnawege AVG-vraagstukken beperkte capaciteit , , natuurlijk. […] Baan kwijt betekent huis kwijt. Dat betekent vaak dat ze op straat en gebrek aan prioriteit. Hoewel de gemeente via adresonderzoeken en handhavingsmomenten terecht komen. ” wel grip probeert te houden op de registratie blijft het inzicht in de doelgroep fragmentarisch en , kwetsbaar mede door de hoge mate van doorstroom en wisselende bewoning. , De controles richten zich primair op het toegestane gebruik van het pand de naleving van het , omgevingsplan en de veiligheid van bewoners. Daarbij wordt onder meer gekeken naar bezet- Ook op het gebied van informatievoorziening en diesntverlening is sprake van een duidelijke discr-e tingsgraad ventilatie daglichttoetreding en brandveiligheid: pantie tussen beleid en praktijk. Landelijke initiatieven zoals Work in NL bieden een belangrijk , , kader voor toegankelijke meertalige ondersteuning maar lokaal is de inzet hierop nog beperkt. , , “ We kijken hoe die leefomstandigheden zijn. Hoeveel personen zitten op de kamer? Structurele informatievoorziening actieve betrokkenheid van arbeidsmigranten en participatie in , Zit er ventilatie en daglicht in een verblijfsruimt e?” de samenleving zijn vooralsnog nauwelijks uitgewerkt. Daarmee bl ijft de mate waarin arbeidsm- i granten zelfstandig hun weg weten te vinden en hun rechten kunnen benutten sterk afhankelijk Vrijwel iedere controle leidt tot constateringen variërend van tekortkomingen in brandveiligheid van incidentele contacten en externe ontwikkelingen. , tot ongeschikte of overbezette slaapruimten. “Het gebeurt bijna nooit dat wij geen opmerkingen hebben bij een pand dat wij controleren. ” Bij overtredingen wordt in eerste instantie het gesprek met de eigenaar gevoerd. De ernst van de situatie bepaalt het verdere handhavingstraject ; bij acute veiligheidsrisico’s wordt direct ingegrepen. 24 5 Het perspectief huisvesters van en het beperkte aanbod aan alternatieven hetgeen hun onderhandelingspositie versterkt en , hogere huurprijzen mogelijk maakt. Twee huisvesters merken hierover het volgende op: “ Onze vestigingen van de facilitaire tak zoeken of krijgen huisvesting aangeboden. Voor dit onderzoek zijn vier groepsinterviews afgenomen met partijen die (in)direct huisvesting Dit wordt vaak door lokale spelers aangeboden. Op zoek hoeven we eigenlijk niet , bieden aan arbeidsmigranten in het Groene Hart. Daarbij zijn drie typen respondenten onder- want er is zoveel aanbod. [. ] En dan zal je zeggen: ‘Hoe kan dat?’. Omdat je meer . . scheiden. Ten eerste zijn commerciële huisvesters gesproken die panden exploiteren waarin betaalt dan de markt hè? Dat is gewoon heel simpel. ” arbeidsmigranten verblijven. Ten tweede zijn uitzendbureaus geïnterviewd die arbeidsmigranten in dienst hebben en via een zuster- of dochteronderneming vreantwoordelijk zijn voor het beheer Alle geïnterviewde huisvesters beschikken over een SNF-keurmerk en in sommige gevallen over van de huisvesting. Ten derde zijn ondernemers betorkken die arbeidsmigranten in dienst hebben een SNF+ keurmerk dat een hoger kwaliteitsniveau ob rgt dan de reguliere norm vereist. Daarnaast , en zelf voorzien in hun huisvesting. wordt consequent gebruikgemaakt van het prijs-kwaliteitssysteem waarbij de toegestane huur- , prijs afhankelijk is van de kwaliteit van de woning. In dit hoofdstuk worden al deze respondenten aangeduid als ‘huisveset rs’. Aangezien de meeste huisvesters regionaal of landelijk opereren en in meerdere gemeenten binnen het Groene Hart De SNF voert periodieke controles uit om de naleving van de kwaliteitsnormen te waarborgen. actief zijn — dan wel hierover in overleg zijn (geweest) met geementen — hebben de bevindingen De gehanteerde SNF-normen sluiten aan bij de aanbevelingen van het Aanjaagteam ten aanzien betrekking op het gehele onderzoeksgebied. Het hoodfstuk wordt afgesloten met enkele gemeen- van kwalitatief verantwoorde huisvesting voor arbeidsmigranten. te-specifieke bevindingen voor Zuidplas. Huurcontracten Voor dit onderzoek hebben wij uitsluitend contact gehad meh t uisvesters die beschikken over een Geen enkele van de huisvesters die wij hebben gesproken hebben een vast huurcontract afge- SNF-keurmerk. Meerdere pogingen zijn ondernomen om in contact te kmo en met uitzendbureaus sloten met de arbeidsmigranten. De arbeidsmigranten die zij huisvesten krijgen allemaal een die betrokken zouden zijn bij misstanden rondom huisvesting. Ondanks meerdere verzoeken huurcontract ‘naar aard van korte duur’ ook wel logiescontract genoemd ongeacht de verblijfs- , , hebben wij geen reactie ontvangen van deze uitzendbureaus. duur in Nederland van de arbeidsmigrant. De huur voor de woning wordt in alle gevallen direct ingehouden op het salaris. 5. 1. Ervaringen met huisvesting van arbeidsmigranten in het Groene Hart In alle gevallen zijn de huur- en arbeidsovereenkoms ten formeel van elkaar gescheiden. Tegelijkertijd De gesproken huisvesters onderstrepen het belang vna arbeidsmigranten voor de lokale economie geven meerdere geïnterviewde uitzendbureaus aan dat zij zowel een ‘uitzendtak’ als een ‘facili- van het Groene Hart evenals het belang van adequate huisvesting voor deze werknemers. De taire tak’ verantwoordelijk voor huisvesting hanteren. Hierdoor heeft een arbeidsmigrant een , , , geïnterviewde partijen huisvesten arbeidsmigranten voornamelijk in eengezinswoningen rijtjes- arbeidsovereenkomst bij de ene tak en een huurovereenkomst bij de andere. Hoewel daarmee , huizen en appartementen veelal gelegen in reguliere woonwijken. Deze woningen worden door- juridisch gezien sprake is van gescheiden contracten rijst de vraag in hoeverre deze constructie , , gaans gehuurd van particuliere eigenaren al dan niet via intermediairs. aansluit bij de bedoeling van de Wgv. , Particuliere verhuurders hanteren in de praktijk vaak hogere huurprijzen wanneer woningen (in) direct aan arbeidsmigranten worden verhuurd. Dit hna gt samen met het feit dat de woningen doo-r gaans door meerdere individuele huurders worden bewoond ni plaats van door één huishouden. , Verhuurders zijn zich bewust van de aanhoudende vraag naar huisvestign voor arbeidsmigranten 25 Huurcontract naar aard van korte duur De wens voor grootschalige huisvesting Met de inwerkingtreding van de Wet vast huurcontracten op 1 juli 2024 is het grotendeels niet De huisvesters die wij hebben gesproken benoemen al el maal dat ze de voorkeur geven aan groo-t meer mogelijk om tijdelijke huurcontracten af te sluiten. Wel is het mogelijk gebleven om een schalige complexen voor het huisvesten van arbeidsmi granten. Ook benoemen de geïnterviewden huurcontract ‘dat een gebruik betreft dat naar zijn aard van korte duur is’ af te sluiten bedoeld dat dit de enige manier is om reguliere woningen vrij te spelne en de kwaliteit van de huisvesting voor ‘specifieke situaties’ zoals de verhuur van vakantiehuisjes. [72] beter te waarborgen. In de praktijk zien zij echter dat de voorstellen voor grootschalige huis- , vesting in alle vier de gemeenten stuklopen. Dit heeft met name te maken met een gebrek aan Veel arbeidsmigranten wonen momenteel op basis van constructies die in de praktijk worden beleid (of beleid dat niet uitgevoerd wordt) op het gebied van huisvesting van arbeidsmigranten. aangeduid als short-stay of logies. Juridisch bestaan deze termen echter niet als aparte cate- Huisvesters benoemen dat dit leidt tot frustratie afnemende bereidheid om te investeren en , gorie binnen het huurrecht. Wanneer huisvesters spreken over shortstay doelen zij feitelijk op vooral ook financiële schade. , de uitzondering in artikel 7:232 lid 2 BW: de huur van woonrumi te die “naar haar aard van korte duur” is. Alleen wanneer een overeenkomst onder deze uitzondering valt is het reguliere huur- Huisvesters zien dat in het Groene Hart maar ook daarbuiten te weinig bestuurlijke verantwoor- , , , recht – waaronder huurbescherming en regels rondom huurprijs – niet van toepassing. delijkheid en daadkracht wordt getoond om grootschalige huisvesting te realiseren. Meerdere geïnterviewden benadrukken dat bestuurders geen besluiten durven te nemen uit angst voor Deze bepaling is oorspronkelijk bedoeld voor situaties diee vident tijdelijk zijn zoals vakantiewo- negatieve publiciteit of weerstand van omwonenden: “Als je je oren laat hangen naar je burgers , ningen seizoensaccommodaties of hotelmatig verblifj. In de praktijk wordt de uitzondering echter dan komt er ook niks… een bestuurder moet een keer door durvene zt ten”. Dit leidt tot stagnatie , , veel breder toegepast met name bij de huisvesting van arbeidsmigranten. Omdat zij meestal waardoor huisvestingsoplossingen jarenlang blijven liggen. , een contract krijgen dat als naar aard van korte duur wordt bestempeld hebben zij nauwelijks , huurdersrechten. Hierdoor kunnen zij hun woning vaak onmiddellijk verliezen zodra hun dienst- Kamerverhuur zonder vergunning verband eindigt of wanneer het uitzendbureau de huisvesting beëindigt. [73] In verschillende gemeenten in het Groene Hart is een Parapluplan Wonen opgesteld waarin is opgenomen dat verhuur van woningen alleen mogelijk is aan huishoudens tenzij een aparte , De kern van het probleem is dat deze uitzonderingsbepaling steeds verder is opgerekt: waar de vergunning wordt aangevraagd. Deze vergunning wordt echter in veel gevallen niet afgegeven wetgever slechts zeer tijdelijke situaties voor ogen had wo rdt de regeling nu structureel gebruikt voor woonhuizen. Huisvesters kiezen er daarom voor om de huizen die zij huren niet te laten , voor arbeidsmigranten die maanden – en soms jaren – in Nederladn verblijven. Hierdoor ontstaat vergunnen voor kamerverhuur. Twee van de huisvesters zeggen hierover: een spanning tussen de wettelijke bedoeling van de regeling en de manier waarop deze in de praktijk wordt ingezet. Dit leidt tot onzekerheid voor bewoners én tot discussies over misbruik “ Als wij ons zouden houden aan de vergunningen […] dan ben ik 60% van de ruimte , van deze juridische categorie wat mede aanleiding is voor de huidige landelijke voorstellen om kwijt”. , tijdelijke huurcontracten voor arbeidsmigranten opnieuw en duidelijker te reguleren. en “ Wij zullen ook zeker mensen hebben wonen in locati es waar geen onzelfstandige huisvesting mag zijn in de gemeenten van jullie ond erzoek. ” 72 Rijksoverheid. nl Welke verschillende soorten huurcontracten zijn er voor een woning. Welke verschillende soorten huurcontracten zijn er voor een woning? | Rijksoverheid. nl. 73 Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening. 2025. Het verbeteren van de huurbescherming voor arbeidsmigranten en het tegengaan van oneigenlijk gebruik van huurcontracten ‘naar aard van korte duur’. Den Haag. 26 Huisvesters geven aan dat het uitblijven van vergunningverlening voor kamerverhuur leidt tot een Last van malafide huisvesters krimp van de beschikbare huisvesting voor arbeidsmigranten. Daarnaast voelen zij zich daardoor Uit de interviews blijkt dat huisvesters hinder ondervinden van malafide huisvesters die minder gedwongen om arbeidsmigranten zonder geldige vergunning te huisvesten. Een veelgehoorde goede huisvesting bieden aan arbeidsmigranten. Inleners kiezen vaak voor deze malafide huis- klacht is dat gemeenten wél beperkingen opleggen—zao ls via paraplubestemmingsplannen—maar vesters omdat ze goedkoper zijn dan aanbieders met een SNF-keurmerk. Door meer mensen , tegelijkertijd onvoldoende nieuwe huisvestingsmogelijkheden creëren. in één woning te plaatsen kunnen malafide huisvesters lagere huurprijzen per arbeidsmigrant , vragen aan inleners. Huisbezitters kiezen soms ook bewust voor zulke huisvesters omdat zij zo , Inschrijven in de gemeente nog hogere huren kunnen ontvangen doordat er meer arbeidsmigranten in hun pand kunnen De huisvesters ervaren dat de BRP registratie in de gemeente vaak niet op orde is maar dat het worden ondergebracht. , voor hen te tijdrovend om actief bij te bedragen aan betere registraties. Huisvesters hebben te maken met veel wisselende arbeidsmigranten. Een van de huisvesters zegt hierover: Specifieke ervaringen met Zuidplas Voor Zuidplas geldt dat er wél beleid is maar dat dit volgens huisvesters zo is vormgegeven dat , “ Er zijn te veel hindernissen voor in- en uitschrij ven. Dit moet fysiek en kan niet het in de praktijk nauwelijks uitvoerbaar is. Een voorbeeld is dat uh isvesting bij bedrijven slechts online. Het gaat om te grote aantallen bij ons. We hebben wekelijkse wisselingen zes maanden mag blijven staan en daarna fysiek verwijderd moet worden een termijn die niet , van 4 tot 50 mensen. Wij kunnen niet voor zoveel mensen afspraken maken. ” aansluit bij de jaarrond arbeid in de glastuinbouw. Ook het verplichte “nietdemontabel maar steenachtig bouwen” maakt projecten financieel onhaalbaar. Anderzijds wordt Zuidplas door een Huisvesters geven daarnaast aan dat zij geen mogelijkheid hebben om arbeidsmigranten uit te andere huisvester genoemd als de meest vooruitstrevende gemeente in het gebied wat betreft schrijven wanneer deze vertrekken zonder zichzelf af te melden. Dit leidt volgens hen tot vervu-i proceskwaliteit en participatie. De samenwerking wordt gewaardeerd en biedt een basis om kne-l ling van de BRP problemen bij de belastingheffing en een teoname van administratieve druk voor punten op te lossen. , gemeenten. Vrijwel alle geïnterviewde huisvesters verwijzen in dit verband naar het Westlands model als dé oplossing. In dit model schrijven bewoners zich bij aankomst in en ondertekenen 5. 2. Samenvattend zij gelijktijdig een (ongedateerd) uitschrijfformulier. Op het moment van vertrek dateert de huis- vester het formulier en levert dit in bij de gemeente. Enkele huisvesters geven daarbij aan dat Voor dit onderzoek zijn vier groepsinterviews gehoud en met commerciële huisvesters uitzendbu- , zij belang hebben bij een dergelijke werkwijze omdat zij dan geen toeristenbelasting hoeven te reaus met een eigen huisvestingstak en ondernemers die hun arbe idsmigranten zelf huisvesten. , betalen voor de arbeidsmigranten die zij huisvesten. Alle betrokken partijen beschikken over een SNF-keurmerk en opereren regionaal of landelijk , waardoor de bevindingen betrekking hebben op het gehele Groene Hart. Pogingen om uitzend- Verschillende huisvesters benoemen (indirect) dat izj zelf registratie ook tegenwerken in sommige bureaus te spreken die worden gelinkt aan misstanden zijn zonder resultaat gebleven. gevallen omdat er geen kamerverhuurvergunning is afgegeven door de gme eente voor het huis. , De huisvester schrijft dan maximaal één of twee personen in. De geïnterviewde huisvesters benadrukken het econom ische belang van arbeidsmigranten en het tekort aan passende huisvesting. Arbeidsmigranten wonen doorgaans in reguliere gezinswoningen Een van de voorwaarden van SNF is een nachtregister bijhouden. Dit betekent dat alle huisves- die via particuliere verhuurders worden gehuurd vaak tegen hogere prijzen door de structurele , ters weten hoeveel arbeidsmigranten waar gehuisvest zijn. vraag en het ontbreken van alternatieven. Alle huisvesters we kren met huurcontracten ‘naar aard van korte duur’ waardoor bewoners weinig bescherming hebben. Hoewel huur- en arbeidscon- , tracten formeel gescheiden zijn wordt dit in prakijtk vaak opgelost via interne bedrijfsconstructies. , 27 Huisvesters geven de voorkeur aan grootschalige huisvestin gslocaties maar zien dat voorstellen , hiervoor vastlopen door gebrek aan gemeentelijk beleid bestuurlijke terughoudendheid en poli- , tieke gevoeligheid. Tegelijkertijd worden vergunningen voor kamerverhuur veelal niet verleend , waardoor huisvesters woningen zonder vergunning verkamer d verhuren en de beschikbare voo-r raad verder onder druk staat. Registratie in de BRP vormt een belangrijk knelpun. t Het in- en uitschrijven is voor grote aantallen arbeidsmigranten praktisch onuitvoerbaar voor de huisvesters terwijl vervuiling van de regis- , traties leidt tot problemen voor gemeenten. Veel huisvesters noemen het Westlands model als mogelijke oplossing. Daarnaast blijkt dat sommige huisvesters zelf slechts beperkt inschrijven wanneer er geen kamerverhuurvergunning is zodat ze buitenbeeld blijven van de gemeente. Voor Zuidplas geldt dat er wél beleid is maar dat dit in de praktijk moeilijk uitvoerbaar blijkt , , terwijl de proceskwaliteit en samenwerking met de gemeente door sommige partijen juist als positief worden ervaren. 28 Bijlage 1. Normenkader Huisvesting Arbeidsmigranten Groene Hart Beleidsdomein Norm Beoordeling Beleidsdoel-stellingen Het gemeentelijk beleid is conform nationale wet- en regelgeving vormgegeven Ja Huisvesting en leefkwaliteit De gemeente heeft de Wet goed verhuurderschap vertaald naar lokaal beleid. Hierin is aandacht Ja maar geen verhuurdersvergunning , voor verhuur aan arbeidsmigranten. Daarnaast bevat de verhuurdersvergunning: • Maximaal aantal personen per kamer • Minimaal leefoppervlakte • Voorwaarden tav sanitaire was- en kookvoorzieningen , • Eisen aan huurprijs en huurverhoginspercentage • Evt andere eisen Huisvesting en leefkwaliteit De gemeente heeft de omgevingswet vertaald naar lokaal beleid (omgevingsvisie) Ja De gemeente heeft beleid ontwikkeld gericht op het oplossen van het tekort aan huisvesting Ja De gemeente besteedt aandacht aan arbeidsmigranten in het volkshuisvestingsbeleid In ontwikkeling. De gemeente heeft beleid gericht op de aandacht voor huisves- Ja ting bij besluitvorming nieuwe bedrijvigheid effectrapportage - De gemeente heeft arbeidsmigranten meegenomen in de woonzorgvisie Ja (regionaal) maar geen uitvoering gekoppeld aan visie. , De gemeente heeft een lokale huisvestingsverordening waarin goedkope huisves- Ja ting wordt gereguleerd en een vergunningplicht voor onttrekking samenvoeging omzet- , , , ting en woningvorming of splitsing van woningen is vormgegeven en opkoopbescherming De gemeente heeft een meldpunt waar anoniem meldingen gedaan Ja kunnen worden van ongewenst verhuurgedrag De gemeente hanteert een minimale kwaliteitsnorm voor huisves- Ja ting (SNF of AKF) + evt aanvullende kwaliteitseisen. De gemeente faciliteert huisvesting nabij de werklocatie Ja De gemeente heeft verkamering gereguleerd Ja De gemeente heeft beleid ontwikkeld om personen te registreren in het nachtregister of de gastenlijst Ja Samenwerking De gemeente ontwikkelt regionale afspraken/woondeals/initiatieven om het huisvestingstekort op te lossen In ontwikkeling In het regionaal huisvestingsprogramma worden arbeidsmigranten genoemd Ja Huisvesting en leefkwaliteit De gemeente heeft beleid voor kwetsbare dakloze arbeidsmigranten Nee De gemeente heeft in het huisvestingbeleid met betrekking tot arbeids- Ja migranten aandacht voor druk op openbare orde Participatie en informatie-voorziening De gemeente heeft beleid ontwikkeld om de betrokkenheid van arbeidsmigranten te stimuleren Ja Draagvlak Het beleid wordt gedragen door de gemeenteraad collegeleden en betrokken professionals Raad is betrokken geweest bij ontwikkeling beleid. , 29 Bijlage 2. Literatuurlijst Ministerie van Binnenlandse Zaken (2023). Provincie Zuid-Holland Gemeenten -Bodegraven- , Reeuwijk Gouda Krimpenerwaard Waddinxveen & Zuidplas. (2023). Regionale realisatieagenda , , , wonen Regio MiddenHolland (regionale woondeal). Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. (2025). Bijlage 1. Monitoringsoverzicht Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten (2020) Geen Tweederangsburgers. Aanbevelingen . Voorgang uitvoering aanbevelingen Aanjaagteam bescherming arbeidsmigranten. Bijlage: om misstanden bij arbeidsmigranten in Nederland tegen te gaan. Monitoringsoverzicht voortgang uitvoering aanbevelingen Aanjaagteam bescherming arbeids- Baalbergen I. Bolt G. Lin Y. & Hooimeijer P. (2023). Governance networks and accountabi- migranten (Ministerie SZW , november 2025 , 19 p. ) - Eerste Kamer der Staten-Generaal , , , , , , , lity patterns in the provision of housing for migrants: The case of Central and Eastern European Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (2024). Jaarrapportage arbeidsmigranten workers in the Netherlands. Housing Theory and Society 40(4). , , 2024. Arbeidsmigratie in goede banen. Centraal Bureau voor de Statistiek (2025). Migrantenmonitor 2024. Migrantenmonitor 2024 | Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening. (2025)H et verbeteren van de huurbe- CBS. . scherming voor arbeidsmigranten en het tegengaan van oneigenlijk gebruik van huurcontracten ‘naar aard van korte duur’. Den Haag. Cremers J. (2022). Invisible but not unlimited–migrant workers and their working and living , conditions. Transfer: European Review of Labour and Research 28(2). , Provincie Zuid-Holland (2025). Omgevingsbeleid Zuid-Holland. Decisio (2025). Monitor Internationals 2010-2023. Regiorapportage Midden-Holland en Zuid- Regionale woonzorgvisie Midden-Holland. (2025). Samen inzicht samen (bij)sturen en samen Holland. In opdracht van arbeidsmarktregio’s Midden-Holland en Zuid-Holland Centraal. , sterk! Expertisecentrum Flexwonen (2023). E ffecten van de kwaliteitsverbetering in de huisvesting van Seidler Y. van Leeuwen R. de Boom J. Wieczorek B. Serafin O. van der Schans K. van arbeidsmigranten. , , , , , , , , , , , , Wensveen P. & Weltevrede A. M. (2024). Zicht op arbeidsmigranten. Een belevingsonderzoek , , naar de positie van EU-arbeidsmigranten derdelanders en ontheemde Oekraïners in Nederland. Gemeente Zuidplas. (2023). Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten en kamerverhuur , Risbo Erasmus Universiteit. gemeente Zuidplas. Wever T. Slagt R. Van ’t Hof R. (2024)G oed verhuurderschap. Geactualiseerd naar aanleiding Gemeente Zuidplas. (2022). Ruimte voor iedereen. Coalitieakkoord 2022-2026. , , , , . van de Wet betaalbare huur. Handreiking. Vereniging Nederlandse gemeenten. Gemeente Zuidplas (2022). Ruimte voor iedereen. Collegeprogramma 2022-2026. Gemeente Zuidplas. (2023). U itvoeringsprogramma: bouwstenen huisvesting arbeidsmigranten en kamerverhuur Zuidplas. Loomans D. (2026). Navigating housing beyond arrival: The trajectories of EU labour migrants , in the Netherlands [Doctoral dissertation Universiteit van Amsterdam]. , 30 Toelichting grondslagen In dit document kunt u secties vinden die onleesbaar zijn gemaakt. Deze informatie is achterwege gelaten op basis van de Wet open overheid (Woo). De letter die hierbij is vermeld correspondeert met de bijbehorende grondslag in onderstaand overzicht. E Art. 5.1 lid 1 sub e Deze informatie betreft nummers die dienen ter identificatie van personen die bij wet of algemene maatregel van bestuur zijn voorgeschreven als bedoeld in artikel 46 van de UAVG