Beantwoording technische vragen sociaal domein

BEANTWOORDING VRAGEN AUDITCOMMISSIE De auditcommissie vraagt specifiek om een nadere toelichting op de volgende onderwerpen: 1. Ombuigingen: a. De haalbaarheid van de ombuigingen; b. Wat op dit moment nog niet is gerealiseerd; c. Welke acties worden ondernomen om bij te sturen waar nodig. Hierbij is specifiek de vraag gesteld of de volledige voor 2026 ingeboekte ombuiging volgens het college nog realiseerbaar is, nu halverwege het jaar een realisatie van circa 31% respectievelijk 25% wordt gemeld. Daarbij wordt ook gevraagd om concreet inzichtelijk te maken welke onderdelen of targets nog niet zijn gerealiseerd en op welke manier deze alsnog en versneld worden ingehaald. De auditcommissie wil dus niet alleen een algemeen beeld, maar juist ook per onderdeel kunnen zien waar sprake is van achterblijvende realisatie en welke acties daarop worden ingezet. Voor zover nu bekend, lijkt een deel van de maatregelen pas recent of later in het jaar op gang te zijn gekomen, wat een verklaring kan zijn voor de lagere realisatie op dit moment. Tegelijkertijd is nadrukkelijk behoefte aan een onderbouwde inschatting of dit nog binnen 2026 kan worden ingehaald, of dat sprake is van een onderrealisatie (maar dan hadden we dat moeten ramen). De auditcommissie vraagt daarom expliciet om aan te geven of er op dit moment aanleiding is om te verwachten dat een deel van de ombuigingen in 2026 niet meer gerealiseerd zal worden, en op basis waarvan die verwachting verantwoord is. Antwoord: In het kader van de ombuigingen binnen het sociaal domein zijn 11 activiteiten uitgewerkt met een totale waarde van € 1.065.174, waarvan € 1.025.974 structureel. Het ombuigingsproces is met ingang van de gemeentebegroting 2026 in gang gezet. Zoals toegelicht in de Bestuursrapportage 2026 kost het realiseren van de ombuigingen tijd. Daarom wordt de voortgang niet uitsluitend beoordeeld op basis van de realisatie in 2026, maar wordt gekeken naar de ontwikkeling en opbrengsten over de volledige periode 2026-2030. Een aantal ombuigingen is inmiddels in uitvoering. Voor enkele maatregelen geldt dat de uitvoering en implementatie nog moet worden gestart of verder moet worden uitgewerkt. De ombuigingen, zoals in de voorgaande tabel per domein weergegeven, zijn uitgewerkt in concrete maatregelen. Deze zijn toegelicht in de Bestuursrapportage 2026. Uitgangspunt is dat als deze maatregelen niet de gewenste ombuiging opleveren, andere maatregelen binnen het sociaal domein alsnog voor het gewenste resultaat moeten zorgen. In onderstaande tabel is de waarde per activiteit d.d. augustus 2026 en indien nodig een toelichting weergegeven. Activiteit Waarde Realisatiegraad Toelichting per augustus 2026 1. Yunio € 39.200 100% Is gehaald. 2. Schoolmaatschappelijk € 108.868 67% (juni 50%) De waarde van de ombuiging is werker berekend aan de hand van het aantal jeugdigen dat is gezien Activiteit Waarde Realisatiegraad Toelichting per augustus 2026 en het aantal dat uiteindelijk niet wordt doorverwezen naar een maatwerkvoorziening. Het kalenderjaar is nog niet voorbij. Om die reden achten wij 100% haalbaar. 3. Jeugd en € 100.460 67% (juni 50%) Idem als onder 2. opvoedondersteuner 4. BEER € 40.000 12% (juni 12%) Deze interventie is gestart in het 2e kwartaal 2026, dit vanwege de scholing van de medewerkers op deze methodiek. Tot op heden is deze interventie 6 keer ingezet. We houden rekening met een stijging van dit percentage. 5. Villa Pinedo € 60.000 67% (juni 50%) Bepaald is dat bij complexe scheidingssituaties met de inzet van Villa Pinedo per jaar twee maatwerkvoorzieningen worden voorkomen. 100% achten wij daarom haalbaar. De scholen schenken veel aandacht aan de mogelijkheden van Villa Pinedo. Ouders volgen ook cursussen van Villa Pinedo. 6. Interventie “En ik dan” € 34.546 0% Dit betreft een groepstraining voor kinderen in echtscheidingssituaties. Er hebben op dit moment nog geen bijeenkomsten plaatsgevonden. De training start najaar 2026. Er zijn nu pas voldoende aanmeldingen vanuit de scholen. 7. Doorbraakmethode € 100.000 0% De voorbereidingen voor de implementatie van deze methode zijn opgestart. Dit betreft een specifieke methode, waarin medewerkers geschoold moeten worden en die zorgvuldig geïmplementeerd moet worden. 8. Krachtig Ouder Worden € 200.000 6,25% (juni 0%) Deze interventie is per 1 mei 2026 gestart. Tot medio augustus zijn 36 inwoners verwezen. In het derde en Activiteit Waarde Realisatiegraad Toelichting per augustus 2026 vierde kwartaal zullen meer resultaten zichtbaar worden, waardoor het percentage nog zal oplopen. 9. Dagbesteding naar € 15.000 0% Tot op heden hebben zich geen beschut werk situaties voorgedaan waarbij deze overstap passend is. De ombuiging gaat uit van drie inwoners per jaar. 10. Aanpak ’s Heerenberg € 69.000 67% (juni 50%) Er zijn in het 2e kwartaal 12 Oost en Lengel bewoners verwezen naar een voorliggende voorziening en 14 bewoners naar Welcom. Percentage is medio augustus toegenomen. Verwachting is dat percentage nog verder zal toenemen. 11. Indicatieloze € 217.500 0% De voorbereidingen hiervoor dagbesteding zijn in de eerste helft van 2026 opgestart. Realisatie hiervan vraagt procesmatig om een juiste aanvliegroute (subsidie of aanbesteding). Dit kost tijd. Daadwerkelijke realisatie van de voorziening(en) wordt verwacht in de eerste helft van 2027. 12. Resultaat BUIG € 80.000 100% Is gehaald. 2. Sociaal domein a. Jeugdhulp/achterlopende declaraties: Er is specifiek gevraagd of het achterlopen van declaraties binnen de jeugdhulp een incidenteel of structureel karakter heeft. En indien het een terugkerend probleem is, wat wordt hier concreet aan gedaan? Antwoord: Het achterlopen met declaraties (berichtenverkeer) met betrekking tot de jeugdzorg/- hulpverlening heeft in principe geen structureel karakter, maar vraagt om betere afspraken in en bewaking van de administratieve processen. Hieraan wordt op dit moment gewerkt. b. Wmo/structurele effecten/reserve sociaal domein Bij Wmo-begeleiding en hulp bij het huishouden worden structurele nadelen geraamd van respectievelijk € 577.000 en € 459.000. Voor 2026 wordt daarnaast ruim € 1,1 miljoen uit de bestemmingsreserve sociaal domein ingezet om extra Wmo-lasten te dekken. Hierdoor daalt de reserve naar verwachting tot circa € 2,606 miljoen. De auditcommissie vraagt hierbij expliciet om inzicht in: wat de structurele doorwerking hiervan is naar 2027 en verder op welke wijze deze structurele effecten worden verwerkt in de begroting 2027 en of de resterende reserve sociaal domein, gelet op deze ontwikkeling, nog als toereikend kan worden beschouwd. Met name de vraag leeft of de inzet van de reserve in 2026 feitelijk een tijdelijk dekkingsmiddel is voor lasten die inmiddels een structureel karakter hebben gekregen. Als dat het geval is, dan wil de auditcommissie graag weten hoe hiermee vanaf 2027 wordt omgegaan en welke keuzes of maatregelen daarvoor nodig zijn. (De controller heeft aangegeven dat structurele effecten meegenomen worden in de begroting 2027-2030.) Antwoord: De structurele effecten van de financiële situatie binnen de Wmo zijn meegenomen in de begroting 2027-2030. De bestemmingsreserve sociaal domein is op dit moment zeker nog toereikend. Ook in 2027 zal dat naar alle waarschijnlijkheid het geval zijn. In welke mate deze reserve in de jaren daarna nog voldoende toereikend zal zijn, is op dit moment niet concreet te maken. De mate van toereikendheid van deze reserve is immers afhankelijk van: • De structurele dan wel incidentele geldstromen vanuit het Rijk als het om de financiering van de Wmo, Jeugdzorg en W&I gaat; • Het structurele effect van de bekostiging van diverse vormen van zorg en hulpverlening volgens het “p x q-principe” in relatie tot de lumpsumbekostiging in voorgaande jaren; • De ontwikkeling van de vraag naar hulp- en ondersteuning vanuit de lokale samenleving; • De mate waarin met de inzet van preventieve maatregelen en alternatieve oplossingen in het maatschappelijk voorveld de inzet van duurdere vormen van maatwerkvoorzieningen kunnen worden voorkomen; • De besluitvorming rondom de voeding en besteding van de reserve sociaal domein in het kader van de Nota Reserves en Voorzieningen, die eind van het jaar wordt opgeleverd. Desondanks blijven wij binnen het sociaal domein scherp aan de “toegang” als het gaat om het beoordelen van zorg- en hulpvragen. 3. Daarnaast is tijdens de bespreking ook geopperd om vanuit het sociaal domein een presentatie te verzorgen over het dashboard/ de BI-tool/ andere mogelijkheden om inzichtelijk te maken ‘waar we staan’. Het idee daarachter is om de commissie meer grip te geven op de actuele stand van zaken, trends en financiële ontwikkelingen binnen het sociaal domein. Volgens mij is dit in het verleden al wel eens gebeurt in ieder geval in het college, maar ik hoor hier dat er in de raad behoefte aan zou zijn. Antwoord: Het verzorgen van een presentatie om de auditcommissie meer inzicht te verschaffen is natuurlijk altijd mogelijk. Wij zijn daar zeker toe bereid.