Programmabegroting 2027

Raadsvoorstel 062 Raadsvergadering 3 november 2026 Gemeenteraad Onderwerp Programmabegroting 2027-2030 Portefeuillehouder Wethouder Manders College besluit 22 september 2026 Zaaknummer 53196111 Aan de gemeenteraad, Het college stelt u voor: 1. Vast te stellen de Programmabegroting 2027 en de Meerjarenbegroting 2028-2030 (hierna: begroting 2027- 2030), inclusief de daarin opgenomen onderdelen en besluiten, in het bijzonder: a. De doelen en beoogde resultaten binnen de beleidsthema’s voor de periode 2027 – 2030; b. De budgetten voor de lasten en baten per programma voor de periode 2027-2030; c. De toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves per programma; d. De gewijzigde en nieuwe investeringen voor het begrotingsjaar 2027 waarbij de investeringen die in 2027 starten en een meerjarige uitvoeringsduur hebben ook meerjarig vastgesteld worden; e. Het indexatiepercentage voor subsidies vast te stellen op 2,1% en de percentages voor tarieven, leges en belastingen vast te stellen op 3%. Deze percentages wijken af van de reguliere berekeningssystematiek. f. Het benutten van financiële ruimte in de begroting voor het sluitend maken van de begroting 2027-2030; 2. Af te wijken van het Helmonds investeringsbeleid door de gemeentelijke investeringsbijdragen voor de herontwikkeling van de sportaccommodaties Mierlo-Hout en Hockeyclub Helmond te activeren. 3. Vast te stellen de Belastingverordeningen en tarieven 2027 als onderdeel van de begroting 2027. Samenvatting In deze programmabegroting 2027-2030 staan de plannen voor onze gemeente voor het aankomende jaar 2027, gebaseerd op doelen die we willen bereiken. Het is gelukt om meteen in 2027 een structureel, sluitende begroting te maken. Dit betekent dat we met het geld dat we binnenkrijgen onze uitgaven kunnen betalen. Dit is belangrijk om de gemeente financieel gezond te houden. We werken dus met een realistische begroting en geven niet meer uit dan dat er binnenkomt. Dat is een uitdaging, want ook in deze begroting zien we onze gemeente nog steeds geconfronteerd met beperkte, financiële bestedingsruimte. Het Rijk heeft daar in de meicirculaire weinig verandering in gebracht. In deze begroting is er nog weinig ruimte geweest om de punten uit het coalitieakkoord een plek te geven. Vooralsnog moeten we uitgaan van het door de raad vastgestelde beleid. Het kost tijd om nieuwe beleidsvoorstellen aan de raad voor te leggen. Via het college-uitvoeringsprogramma zullen we aangeven op welke wijze we middels de Strategie 2027 de koers van de gemeente willen aanpassen en hoe we dit willen laten doorwerken in de Begroting 2028. De uitdaging daarbij zal zijn om binnen de begrensde capaciteit en financiën te blijven. En dus om keuzes te maken om ruimte te maken voor nieuw beleid. Het college-uitvoeringsprogramma willen we in december 2027 vaststellen. Voorgaande besluitvorming Gewoonlijk is de begroting een uitwerking van de Voorjaarsnota die voor de zomer wordt vastgesteld. Echter, in een verkiezingsjaar wordt geen Voorjaarsnota opgesteld en wordt de begroting voor het aankomend jaar gebaseerd op eerder vastgesteld beleid en ingezette koers. We spreken dan van een “beleidsarme” begroting. Waarom Het jaarlijks opstellen van een meerjarenbegroting is voor gemeenten een verplichting op grond van wet- en regelgeving. Het betreft met name artikelen 189 tot en met 193 van de Gemeentewet. Uiterlijk 15 november biedt het college de door de raad vastgestelde begroting aan bij gedeputeerde staten van de provincie. In het Besluit Begroting en Verantwoording zijn nadere regels opgenomen over de inrichting van de begroting. Tevens gelden de uitgangspunten en bepalingen van de Financiële Verordening Gemeente Helmond 2024. Gemeenteraad van Helmond Blz. 1 van 6 De raad autoriseert met het vaststellen van de programmabegroting de baten en lasten per programma, inclusief de geraamde verrekeningen met reserves. Op grond van de Gemeentewet heeft de raad de bevoegdheid de Programmabegroting vast te stellen. De Programmabegroting bevat de informatie die de raad nodig heeft om ook voor de komende jaren de juiste beslissingen voor de stad te kunnen nemen en om uw kaderstellende en controlerende rol in te kunnen vullen. 1.1. Budgettair kader en financiële ontwikkelingen In hoofdstuk 3 'Budgettair kader en financiële ontwikkelingen' van de begroting gaan we uitgebreid in op het budgettair kader en de financiële ontwikkelingen die hebben geleid tot de begroting die nu voorligt. In dit raadsvoorstel lichten we er een aantal belangrijke zaken uit. Deze staan in de paragraaf Financiën. Beleidsprogramma’s Er zijn vijf beleidsprogramma's: Programma Hierin komen de volgende beleidsthema’s aan de orde: 1.Meedoen, rondkomen, Zorg & welzijn, Werk & inkomen, Jeugd, Jeugdzorg & vooruitkomen Onderwijs, Inclusie, Gezondheid en Sport & Bewegen 2.Duurzaam en leefbaar Ruimtelijke ordening & volkshuisvesting, Stedelijke vernieuwing, Veiligheid, Leefomgeving, Klimaat & Energie, Mobiliteit en Beheer & onderhoud 3.Economisch vitaal en Topsectoren & Stedelijk werkmilieu, Arbeidsmarkt, aantrekkelijk Bedrijventerreinen/ circulaire economie en Cultuur & Recreatie 4.Bestuur en organisatie Participatie, Wijkgericht werken, Dienstverlening, Informatisering en Digitalisering, Strategische positionering en Bestuur, Personeel & Organisatie 5.Algemene Dit betreft inkomsten waaraan geen specifiek bestedingsdoel is dekkingsmiddelen gekoppeld. Binnen elk inhoudelijk beleidsprogramma’s is per thema uitgewerkt wat we willen bereiken, hoe we dat doen en wat dat mag kosten. Wat we willen bereiken Dit is gebaseerd op eerder vastgesteld beleid, de ingezette koers en op elementen uit het coalitieakkoord. In de begroting is de koers op hoofdlijnen en de koers per beleidsprogramma beknopt herhaald. Ook per beleidsthema is kort aangegeven wat de koers is. Op basis van die koers zijn in de begroting doelen opgenomen. Hoe we dat doen De doelen zijn vervolgens vertaald naar de resultaten die in 2027 beogen. Naast die resultaten is ook beschreven welke accenten er in 2027 zijn binnen de reguliere taakuitvoering en binnen regionale samenwerkingsverbanden en bij verbonden partijen. Wat het mag kosten Bij elk thema de lasten en baten en het begrotingssaldo voor 2027 aangegeven. Dit wordt gedaan op het niveau van de hoofdproducten die gekoppeld zijn aan dat thema. Op programmaniveau wordt het meerjarenperspectief van de lasten en baten en het saldo gegeven evenals verrekeningen met reserves (stortingen en onttrekkingen) In het coalitieakkoord ‘Samen het verschil maken’ heeft de coalitie accenten en beoogde koerswijzigingen opgenomen. De voorliggende begroting is zoals gezegd “beleidsarm”. De punten uit het coalitieakkoord zullen we na vaststelling van het college-uitvoeringsprogramma mee gaan nemen in de voorbereiding van de Strategie 2027, de Stadsvisie 2050 en de Begroting 2028. Alsook via beleidsherzieningen die we door de tijd heen gaan inplannen. In deze Begroting 2027 hebben we wel al elementen uit het akkoord meegenomen die in het verlengde liggen van het bestaande beleid. Gemeenteraad van Helmond Blz. 2 van 6 1.2 Gemeentelijke bijdrage in de investeringen van RKSV Mierlo-Hout en Hockeyclub activeren In de begroting 2026 heeft uw raad besloten om een bijdrage te leveren in de herontwikkeling van de sportaccommodaties van de verenigingen RKSV Mierlo-Hout en Hockeyclub Helmond. De uitvoering van deze investeringen heeft vertraging opgelopen en onze bijdrage is pas benodigd in 2027. Deze staat als zodanig opgenomen in het IVP 2027. Wij stellen voor om onze bijdrage van in totaal € 6 miljoen voor beide clubs te activeren. Dit betekent dat we de kosten (in de vorm van kapitaallasten) die gemoeid zijn met de investering in onze boekhouding uitsmeren over de levensduur van de accommodaties. Hiermee wijken we af van ons investeringsbeleid. Hier liggen de volgende overweging aan ten grondslag. • De voorgestelde werkwijze sluit aan bij de wens en ontwikkelrichting van de betrokken verenigingen en bij de bestaande eigendoms- en beheerstructuur binnen het sportpark. Het eigendom en beheer blijven bij de verenigingen, waardoor het eigenaarschap, de betrokkenheid en het ondernemerschap van de verenigingen worden versterkt. Tegelijkertijd behoudt de gemeente voldoende sturing via subsidievoorwaarden en afspraken in de opstalovereenkomst; • Daarnaast bevinden beide projecten zich in een vergevorderd stadium van voorbereiding. Ontwerp, vergunningverlening en prijsvorming zijn grotendeels uitgewerkt en er zijn reeds aanzienlijke voorbereidingskosten gemaakt. Overname van het opdrachtgeverschap door de gemeente kan leiden tot extra kosten, vertraging, financiële claims en verlies van reeds gedane investeringen. Ook zou gemeentelijk opdrachtgeverschap aanvullende ambtelijke capaciteit en hogere kosten voor het bouwheerschap met zich meebrengen; • Door het opdrachtgeverschap en eigendom bij de verenigingen te laten, blijven de structurele financiële en organisatorische lasten en risico's voor de gemeente beperkt tot een vooraf bepaalde subsidiebijdrage. Tevens blijven aanbestedingsrisico's en onzekerheden over de bouwkosten beter beheersbaar. • Tot slot biedt deze constructie de mogelijkheid om gebruik te maken van de BOSA-subsidieregeling, waarvoor eigendom van de accommodatie door de sportvereniging een belangrijke voorwaarde is. Daarnaast zorgen beide verenigingen voor een eigen bijdrage. Gelet op het bovenstaande wordt het in dit specifieke geval verantwoord geacht om af te wijken van het gemeentelijk investeringsbeleid en het eigendom en opdrachtgeverschap bij de verenigingen te laten. Financiën In de begroting leggen we uit welke ontwikkelingen hebben geleid tot aanvullende, beschikbare bestedingsruimte voor de (meerjaren)begroting 2027-2030. Daarnaast laten we zien hoe de besteding van die ruimte is voor autonome ontwikkelingen1 en beleidsintensiveringen. In deze begroting zijn ook budgettair neutrale oftewel zogenoemde ‘overige technische mutaties’ verwerkt. Het budgettair beeld op pagina 13 van hoofdstuk 3 laat een formeel saldo zien van plus € 193.000 in 2027. We begonnen het budgettair beeld voor 2027 met een positief saldo van € 980.000. Vervolgens ontstaat extra bestedingsruimte door de opbrengsten uit het gemeentefonds en het benutten van de financiële ruimte in de begroting. Daartegenover staan de autonome ontwikkelingen en beleidsintensiveringen die een beroep doen op deze beschikbare ruimte. De uitkomst in 2027 is per saldo € 193.000 positief. Daarmee is de begroting niet alleen sluitend, maar ook structureel en reëel in evenwicht. Hieronder laten we in een overzicht zien hoe het structureel saldo is opgebouwd. Dit is het formeel saldo opgeschoond met de incidentele lasten en baten. Het structureel saldo is in 2027 € 164.000. In 2028 en 2029 leiden de ontwikkelingen tot een tekort, waarna het begrotingsevenwicht zich in 2030 weer herstelt. 1 Ontwikkelingen met budgettaire gevolgen die zich tijdens het jaar voordoen én waar we als gemeente geen directe invloed op kunnen uitoefenen omdat ze het gevolg zijn van wet- en regelgeving, (juridisch) bindende afspraken en/of besluiten die onomkeerbaar zijn. Gemeenteraad van Helmond Blz. 3 van 6 Investeringsprogramma (IVP) en investeringskalender Voor deze begroting hebben we de lopende investeringsprojecten en nieuwe investeringsvoorstellen opnieuw beoordeeld. De kosten zijn opnieuw geraamd en waar nodig geïndexeerd. Daarbij is rekening gehouden met het realisatievermogen van de organisatie. Ook zijn oude investeringskredieten beoordeeld en waar mogelijk afgesloten. De investeringen voor 2027 tot en met 2030 kunnen gedekt worden uit het kapitaallastenbudget. Vanaf de begroting 2027 werken we met een meerjarige investeringsplanning, de zogenoemde Investeringskalender (IK). De eerste versie van deze IK is als bijlage bij deze begroting gevoegd. De investeringskalender geeft een overzicht van de investeringen die we de komende 15 jaar verwachten. Zo maken we zichtbaar welke investeringen op de langere termijn nodig zijn om de ambities van de gemeente te realiseren. Strategische grondaankoop regisserende en strategische verwervingen In de Nota Grondbeleid 2024 staat dat we vanaf de begroting 2025 elk jaar twee budgetten opnemen in het investeringsprogramma voor de aankoop van grond. Met deze budgetten kan het college van B&W snel handelen bij de aankoop van grond. Het budget dat in een begrotingsjaar niet of slechts gedeeltelijk wordt gebruikt, vervalt aan het einde van dat jaar. Het budget is niet beschikbaar in een volgend begrotingsjaar. De rente over deze budgetten dekken we uit de reserve grondbedrijf. Kanttekeningen en risico’s In hoofdstuk 3 komen onderwerpen aan bod die we onderkennen als ontwikkelingen die effect hebben op de uitvoering van de begroting. Participatie Op dinsdag 13 oktober vindt een hooravond plaats. Inwoners van Helmond kunnen dan op persoonlijke titel of namens een organisatie hun mening geven over de begroting 2027. Iedereen kan zich hiervoor aanmelden. Communicatie De programmabegroting 2027-2030 is vanaf de aanbieding aan de gemeenteraad op woensdag 23 september een openbaar document en vanaf dan beschikbaar op de gemeentelijke website (helmond.nl). Er wordt rond de aanbieding een persgesprek georganiseerd. Na openbaarmaking publiceren we enkele posts op social media en plaatsten we een kort artikel in weekblad De Loop. Na vaststelling wordt de programmabegroting 2027-2030 blijvend beschikbaar gesteld op de gemeentelijke website (helmond.nl). Uitvoering en tijdspad Na vaststelling biedt het college de door de raad vastgestelde begroting aan bij gedeputeerde staten van de provincie. Zij beoordeelt de begroting en informeert de raad over haar oordeel. Procesinformatie en overige raadsinformatie Na aanbieding van de programmabegroting aan de raad, hebben de fracties tot en met dinsdag 13 oktober de gelegenheid tot het indienen van technische vragen. De antwoorden op deze vragen ontvangt de raad uiterlijk woensdag 28 oktober 2026 en deze worden openbaar beschikbaar gesteld bij de raadsstukken. Gedurende het begrotingsjaar rapporteert het college over de voortgang door middel van bestuursrapportages. Gemeenteraad van Helmond Blz. 4 van 6 Burgemeester en wethouders van Helmond mr. S.C.C.M. Potters E.P.H. Koop, MSc burgemeester gemeentesecretaris Bijlagen 1. Programmabegroting 2027-2030 2. Investeringskalender (tweedelig) Gemeenteraad van Helmond Blz. 5 van 6 Raadsbesluit 062 Vergadering 3 november 2026 Gemeenteraad De raad van de gemeente Helmond; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 22 september 2026; gelet op de bepalingen van de Gemeentewet; besluit: 1. Vast te stellen de Programmabegroting 2027 en de Meerjarenbegroting 2028-2030 (hierna: begroting 2027-2030), inclusief de daarin opgenomen onderdelen en besluiten, in het bijzonder: a. De doelen en beoogde resultaten binnen de beleidsthema’s voor de periode 2027 – 2030; b. De budgetten voor de lasten en baten per programma voor de periode 2027-2030; c. De toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves per programma; d. De gewijzigde en nieuwe investeringen voor het begrotingsjaar 2027 waarbij de investeringen die in 2027 starten en een meerjarige uitvoeringsduur hebben ook meerjarig vastgesteld worden; e. Het indexatiepercentage voor subsidies vast te stellen op 2,1% en de percentages voor tarieven, leges en belastingen vast te stellen op 3%. Deze percentages wijken af van de reguliere berekeningssystematiek. f. Het benutten van financiële ruimte in de begroting voor het sluitend maken van de begroting 2027- 2030; 2. Af te wijken van het Helmonds investeringsbeleid door de gemeentelijke investeringsbijdragen voor de herontwikkeling van de sportaccommodaties Mierlo-Hout en Hockeyclub Helmond te activeren. 3. Vast te stellen de belastingverordeningen en tarieven 2027 als onderdeel van de begroting 2027. Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 3 november 2026. De raad voornoemd, de voorzitter, de griffier, {{esl:Signer2:capture:size(300,70)}} {{esl:Signer1:capture:size(300,70)}} {{esl:Signer2:SignerName:size(200,20)}} {{esl:Signer1:SignerName:size(200,20)} Gemeenteraad van Helmond Blz. 6 van 6