Uitgangspuntennotitie Duurzame Energie

Raadsvoorstel Onderwerp Uitgangspuntennotitie Duurzame Energie Zaaknummer 11401 Functie steller Beleidsmedewerker Ruimtelijke Ontwikkeling Team Ruimtelijke Ontwikkeling Raad datum 27 oktober 2026 Teammanager Teammanager Ruimtelijke Ontwikkeling Portefeuillehouder Daan Janssen Openbaarheid Ja, Per direct. Ter advisering/kennisneming/bespreking Ter advisering Voorstel 1. Te kiezen voor een transitieatelier als vorm voor participatie voor het opstellen van energiebeleid. 2. De uitgangspunten a t/m e vast te stellen voor het opstellen van beleid voor de omgevingsvisie: a. De gemeente stelt transitiepaden op voor de energietransitie; b. Opwek en afname van duurzame energie wordt in samenhang georganiseerd; c. We behouden een brede blik op duurzame energiebronnen; d. Opslag van energie is een belangrijk onderdeel van de energietransitie en gaat gebruik maken van schaarse ruimte; e. De gemeente neemt de structurerende keuzes van het energiebeeld van de RES-NML mee bij het maken van beleid. Inleiding Vanwege de aanhoudende wisselingen in Rijks- en provinciaalbeleid, toenemende netcongestie en maatschappelijke verhoudingen, zijn de uitgangspunten en doelen met betrekking tot de opwek van duurzame energie in de Energiestrategie 2030 Venray niet meer haalbaar. Zo is het benoemde doel om 45% van het eigen elektriciteitsverbruik in 2030 duurzaam op te wekken binnen de gemeentegrenzen onmogelijk. Vanwege netcongestie kan er namelijk geen stroom meer worden teruggeleverd aan het hoogspanningsnet. Dit heeft het onderzoek van CE Delft ons ook laten zien. Een focus op alleen duurzame energie opwekking lijkt daarbij niet meer logisch en er moet worden ingezet op beleid waarbij de hele keten in zicht komt. Ook zien we in de bredere maatschappelijke en technische ontwikkelingen in de energietransitie, dat het vasthouden aan statische doelstellingen niet past bij de opgave. We stellen daarom voor om de aanpak van duurzame energie opwekking op een andere manier vorm te geven. Hierbij willen we ook gebruik maken van het instrumentarium van de Omgevingswet en de oude beleidsstukken omzetten naar beleidsstukken zoals deze worden vormgegeven onder de Omgevingswet. Omdat het zowel maatschappelijk als politiek een complex onderwerp betreft, is het verplicht om het participatieplan door de gemeenteraad vast te laten stellen. Bijgaand stellen we ook voor om uitgangspunten door de gemeenteraad vast te laten stellen, hiermee kunnen ze hun controlerende taak en kaderstellende functie uitvoeren. In de uitgangspuntennotitie voor de raad worden twee vormen van participatie voorgesteld die de voorkeur genieten van het college. Waarbij een transitieatelier als meest geschikt wordt geacht. 1 van 4 Raadsvoorstel Beoogd resultaat Opstellen van beleid waarmee richting wordt gegeven aan de volledige energieketen in Venray. Argumenten 1.1 het is de bevoegdheid van de raad om participatieplannen vast te stellen voor complexe onderwerpen met maatschappelijke impact De gemeenteraad is in de participatieverordening en in het participatiebeleid “Samen verder werken aan participeren in Venray” benoemd als het bestuurlijk orgaan dat participatieplannen moet vaststellen voor onderwerpen die complex zijn met maatschappelijke impact. De energietransitie voldoet aan deze criteria. 1.2 een transitieatelier past binnen het volledige participatieplan, ook voor de omgevingsvisie Vanuit de omgevingsvisie wordt er ook een participatietraject gestart dat voor alle onderdelen van de omgevingsvisie geldt. Een transitieatelier is een aanvulling op deze participatie en biedt meerwaarde voor het proces. 2.1 met de uitgangspunten uit de notitie wordt een richting gekozen voor het komende beleid. De verschillende uitgangspunten in de uitgangspuntennotitie worden gebruikt om energiebeleid vorm te geven. Door de uitgangspunten te onderschrijven geeft de raad richting mee aan het college voor het beleid voor duurzame energie. 2.2 de genoemde uitgangspunten dragen bij aan een toekomstbestendig energiesysteem in de gemeente De uitgangspunten werken in gezamenlijkheid toe naar het ontwikkelen van een duurzaam energiesysteem in de gemeente Venray. Om ruimtelijke ontwikkelingen ook mogelijk te houden en om in de toekomst een fossielvrije energievoorziening te hebben, is het nodig om de uitgangspunten uit de notitie aan te houden. Die kunnen zorgen voor stabiliteit en mogelijkheden tot energiezelfstandigheid in een landschap waarbij centrale energieopwekking en distributie steeds moeilijker wordt. 2.3 transitiepaden houden het beleid wendbaar Transitiepaden hebben een bredere scope dan de KPI’s die eerder omschreven zijn in de energiestrategie. Met het ontwikkelen van transitiepaden wordt de richting van het beleid robuuster opgesteld. Transitiepaden bieden meer houvast op het moment dat er op korte termijn ontwikkelingen zijn zoals netcongestie, of een oliecrisis. Hierdoor is de kans kleiner dat er tussentijds grote aanpassingen in beleid gedaan moeten worden zoals nu het geval is. 2.4 het meenemen van RES-NML-uitgangspunten kan bijdragen aan regionale stabiliteit en solidariteit. In het energiebeeld van de RES-NML worden uitgangspunten genoemd die in een volgend energiebeeld verder worden uitgewerkt en geconcretiseerd. Keuzes die in het energiebeeld 1.0 zijn gemaakt sluiten ook aan bij de ambities van het college en de gemeenteraad om de energietransitie in Venray te doen slagen. Tijdens het proces kan er ook worden gekozen om af te wijken van de uitgangspunten van de RES-NML als ander beleid voor Venray beter past. 2.5 opslag van energie is een belangrijke spil voor een toekomstbestendig energiesysteem 2 van 4 Raadsvoorstel Opslag van energie wordt steeds belangrijker voor het opvangen van piekopwekkingsmomenten, en terugleveren op het moment dat energie duur is. Het is belangrijk om in de gemeente ook rekening te houden met de ruimtevraag die energieopslagsystemen gaan vragen. 2.6 de scope van het huidige beleid is niet breed genoeg In de Energiestrategie 2030 Venray, is de scope vooral gericht op het opwekken van duurzame energie. Niet op vervangen het gebruik van fossiele brandstoffen. Hierdoor is er geen koppeling tussen het opwekken van duurzame energie en het gebruik ervan in Venray. Er is daarom geen directe koppeling te maken tussen duurzame energie opwekking en het verminderen van CO -uitstoot. Door te kijken naar de gehele keten komt 2 ook het verminderen van CO beter in scope. 2 Kanttekeningen of risico’s 2.1 de businesscase van zonneparken wordt steeds negatiever. In de huidige beleidskoers is vooral ingezet op zonne-energie. In een onlangs verschenen studie is te zien dat zonneparken langzaamaan verlieslatend beginnen te worden omdat zonneparken hun eigen verdienmodel cannibaliseren. Door zonnenergie te koppelen aan ruimtelijke ontwikkelingen wordt het niet een opzichzelfstaand verdien model maar een belangrijke schakel in de energievoorziening van nieuwe wijken. 2.2 windenergie wordt momenteel niet realistisch geacht. Het ontwikkelen van windenergie is in Venray technisch moeilijk. Vanwege eerdere onderzoeken naar haalbaarheid is het daarom tot nu toe uitgesloten dat windenergie ontwikkeld zal worden in Venray. We zien echter dat de behoefte naar duurzame energie niet altijd aansluit op het energieprofiel van zonne-energie niet altijd goed aansluit. Tijdens het participatietraject zullen we daarom ook goed bij de verschillende sectoren ophalen wat de energiebehoefte is en welke energiebron daar het beste op aansluit. 2.3 toekomstige energiebronnen zijn erg onzeker In het beleid dat we opstellen zullen we ook rekening houden met verschillende energiebronnen die nu nog niet gangbaar zijn. Denk daarbij aan Small Modular Reactors (SMR’s = kleine kern reactoren), geothermie, aquathermie en waterstof. Toch zullen we bekijken wat in de toekomst eventueel de rol van deze verschillende energiebronnen zal zijn. Zo kunnen we daar als gemeente op anticiperen en wanneer deze energiebronnen beschikbaar worden ook naar handelen. Communicatie Voorafgaand aan het starten van het traject zal de gemeenteraad een aangevuld participatieplan ontvangen ter kennisname waarin de voorkeursparticipatievorm volledig is uitgewerkt dat voldoet aan het participatiebeleid. De opbrengsten van de participatievorm zullen als rapport ook aan de gemeenteraad worden medegedeeld. Financiële gevolgen Voor het uitvoeren van het participatieplan wordt maximaal € 40.000 – € 80.000 gebudgetteerd. Deze middelen worden gedekt vanuit de CDOKE middelen en drukken niet op de begroting van de gemeente. Vervolgtraject besluitvorming In Q4 2027 zal de omgevingsvisie ter vaststelling aan de gemeenteraad worden aangeboden. Het onderdeel energie zal als uitwerking van de uitgangspuntennotitie en het participatieplan worden verwerkt in de omgevingsvisie. Ook worden de huidige onderdelen uit het uitvoeringsprogramma energietransitie en de 3 van 4 Raadsvoorstel Energiestrategie Venray 2030, samengevoegd in een toekomstig omgevingsprogramma Energie. Dit omgevingsprogramma zal ter vaststelling aan het college worden aangeboden. Evaluatie n.v.t. Bijlagen Uitgangspuntennotitie Duurzame energie Participatieplan Raadsvoorstel Infographic KPI’s Energiestrategie Naslagwerk Energiestrategie Venray 2030 Uitvoeringsprogramma Energietransitie Kader Opwek Duurzame Energie Energiebeeld RES Noord- en Midden Limburg Studie CE Delft, Systeemintegratie duurzame energie opwekking. 4 van 4