Raadsvoorstel Verordening Sociaal Medische Indicatie en Beleidsregels tegemoetkoming kosten kinderopvang

Raadsvoorstel Raadsvergadering van 28 oktober 2026 nr. Onderwerp: Verordening Sociaal Medische Indicatie en Beleidsregels tegemoetkoming kosten kinderopvang Voorstel: 1. De Verordening Sociaal Medische Indicatie vaststellen. Inleiding / aanleiding Binnen de Uitvoeringsorganisatie (UO) van Borne, Haaksbergen en Hengelo wordt gewerkt aan een meer eenduidige uitvoering van de regelingen voor tegemoetkomingen in de kosten van kinderopvang. Vanuit deze samenwerking is de wens ontstaan het beleid van de drie gemeenten zoveel mogelijk te harmoniseren. Dit voorstel geeft daar voor Haaksbergen invulling aan. Dit voorstel sluit ook aan bij de wens van uw gemeenteraad om de gemeenschappelijke regelingen verder te harmoniseren en de inkomensgrens te verhogen van 100% naar 120% van de bijstandsnorm. Onze huidige Verordening Wet kinderopvang (4.19) stamt uit de periode waarin de Wet kinderopvang in 2005 werd ingevoerd. In deze verordening zijn verschillende regelingen opgenomen voor ouders, die gebruikmaken van gemeentelijke ondersteuning bij de kosten van kinderopvang. Het gaat om de Sociaal Medische Indicatie (SMI) en tegemoetkomingen voor andere doelgroepen, zoals ouders die werken, studeren of deelnemen aan een traject richting werk. Sinds de invoering van de huidige verordening is er veel veranderd. Zo wordt sinds 2013 de kinderopvangtoeslag voor het grootste deel door de Belastingdienst uitgevoerd. Ook het gemeentelijke beleid is in de praktijk verder ontwikkeld. Landelijk is de afgelopen jaren bovendien gewerkt aan een meer eenduidige uitvoering van SMI. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de VNG hebben in 2026 de Handreiking Sociaal Medische Indicatie opgesteld. Deze handreiking biedt gemeenten een gezamenlijke basis voor de uitvoering van SMI en is bedoeld om verschillen tussen gemeenten te verkleinen en de duidelijkheid voor ouders te vergroten. Gemeenten houden daarbij ruimte voor lokaal maatwerk. Met dit voorstel worden de gemeentelijke regelingen geactualiseerd en beter afgestemd op deze ontwikkelingen en de afspraken binnen de UO. Niet alle gezinnen kunnen gebruikmaken van de kinderopvangtoeslag. Soms kunnen ouders vanwege sociale of medische omstandigheden tijdelijk niet of onvoldoende voor hun kinderen zorgen. Denk bijvoorbeeld aan lichamelijke, verstandelijke of psychische problemen, een sociale crisis of een moeilijke opvoed- en opgroeisituatie. Kinderopvang kan in die situaties tijdelijk helpen het gezin te ontlasten en de ontwikkeling van het kind te ondersteunen. De Sociaal Medische Indicatie (SMI) vormt het gemeentelijke vangnet voor deze gezinnen. Onder voorwaarden kan de gemeente tijdelijk een tegemoetkoming in de kosten van kinderopvang geven. Het verstrekken van een SMI-tegemoetkoming is geen wettelijke verplichting. De bepalingen in de Wet kinderopvang, die specifiek betrekking hebben op deze doelgroep, zijn niet in werking getreden. Gemeenten hebben daardoor ruimte zelf te bepalen hoe zij SMI vormgeven. Haaksbergen maakt al gebruik van deze ruimte met de bestaande SMI-regeling. Met dit voorstel wordt deze regeling Pagina 1 van 4 geactualiseerd en meer in lijn gebracht met de samenwerkende gemeenten. De huidige Verordening Wet kinderopvang (4.19) wordt daarbij vervangen door een nieuwe Verordening Sociaal Medische Indicatie. De voorwaarden voor SMI worden vastgelegd in de nieuwe Verordening Sociaal Medische Indicatie en nader uitgewerkt in de Beleidsregels tegemoetkoming kosten kinderopvang. Deze beleidsregels hebben een bredere reikwijdte en bevatten ook de regels voor de andere doelgroepen. In bepaalde situaties kunnen bijvoorbeeld werkende of studerende ouders met een uitkering in aanmerking komen voor een gemeentelijke tegemoetkoming in de kosten van kinderopvang, aanvullend op de kinderopvangtoeslag op grond van de Wet kinderopvang. De doelgroepen en voorwaarden voor deze tegemoetkomingen worden met dit voorstel eveneens geactualiseerd. Bestuurlijk / wettelijk kader Algemene wet bestuursrecht Gemeentewet Participatiewet Wet kinderopvang Verordening Wet kinderopvang (4.19) Inspraakverordening Haaksbergen (8.11a) Verordening Participatieraad Haaksbergen Argumenten 1.1 De Verordening Sociaal Medische Indicatie biedt een passend gemeentelijk vangnet voor gezinnen, die geen aanspraak kunnen maken op kinderopvangtoeslag. Met een SMI kunnen gezinnen worden ondersteund (met kinderen van 0-12 of met een kind in de laatste groep van de basisschool), waarvan ouders als gevolg van sociale en/of medische omstandigheden tijdelijk onvoldoende in staat zijn voor hun kinderen te zorgen en geen recht hebben op kinderopvangtoeslag. De SMI-regeling biedt ondersteuning aan gezinnen die vanwege sociale en/of medische omstandigheden, tijdelijk niet of onvoldoende in staat zijn zelf voor hun kinderen te zorgen en geen gebruik kunnen maken van de kinderopvangtoeslag. In deze situaties kan kinderopvang noodzakelijk zijn voor de ontwikkeling van het kind en/of ter ontlasting van de ouders. Met de nieuwe verordening wordt de bestaande SMI-regeling geactualiseerd. Daarbij blijft de gemeente gebruikmaken van de beleidsruimte, die gemeenten hebben om SMI lokaal vorm te geven. 1.2 De nieuwe verordening geeft invulling aan de harmonisatie binnen de Uitvoeringsorganisatie en sluit aan bij de wens van uw raad. Borne, Haaksbergen en Hengelo werken binnen de UO aan een meer eenduidige uitvoering van het beleid. Met dit voorstel wordt het beleid van Haaksbergen hierop afgestemd. Dit sluit ook aan bij de wens van uw raad om het beleid verder te harmoniseren en de inkomensgrens te verhogen van 100% naar 120% van de bijstandsnorm. De verordening SMI bevat ten opzichte van de huidige Verordening Wet Kinderopvang (4.19) de volgende wijzigingen: - de inkomensgrens voor de tegemoetkoming op grond van een SMI wordt vastgesteld op 120% van de bijstandsnorm (nu: 100%); - bij een inkomen vanaf 120% van de bijstandsnorm wordt de eigen bijdrage voor de SMI berekend op basis van de kinderopvangtoeslagtabel van de Belastingdienst (nu: een draagkrachtberekening); - de tegemoetkoming wordt gemaximeerd op het door de Belastingdienst gehanteerde maximumuurtarief voor kinderopvang (nu: ook vergoeding van de meerkosten boven dit tarief). De voorwaarden voor deze tegemoetkoming zijn opgenomen in de Verordening SMI en nader uitgewerkt in de Beleidsregels tegemoetkoming kosten kinderopvang. Naast de doelgroep van de SMI kunnen in bepaalde situaties ook werkende of studerende ouders met een uitkering in aanmerking komen voor een tegemoetkoming in de kosten van kinderopvang, Pagina 2 van 4 aanvullend op de kinderopvangtoeslag op grond van de WKO. De betreffende doelgroepen en voorwaarden zijn opgenomen in de beleidsregels. Om de uitvoering te vereenvoudigen en de samenhang tussen beide regelingen te versterken, zijn deze in de beleidsregels samengebracht in één beleidskader. Voor de doelgroep van werkende of studerende ouders is een belangrijke wijziging ten opzichte van de huidige situatie de toevoeging van een nazorgregeling. Ouders die vanuit een bijstandsuitkering uitstromen naar werk, kunnen gedurende maximaal zes maanden gebruikmaken van deze regeling. 1.3 Het voorstel sluit aan bij de landelijke ontwikkeling rondom SMI. Het verstrekken van een SMI-tegemoetkoming is geen wettelijke verplichting. De bepalingen in de Wet kinderopvang, die specifiek betrekking hebben op deze doelgroep zijn niet in werking getreden. Gemeenten hebben daardoor ruimte zelf te bepalen hoe zij SMI vormgeven. Haaksbergen maakt al gebruik van deze ruimte met de bestaande SMI-regeling. Met dit voorstel wordt deze regeling geactualiseerd In 2026 hebben het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de VNG de Handreiking Sociaal Medische Indicatie opgesteld. Deze handreiking biedt een gezamenlijke basis voor de uitvoering van SMI en is gericht op meer duidelijkheid en een meer eenduidige uitvoering. De nieuwe verordening sluit hierop aan, terwijl ruimte blijft voor lokaal maatwerk. 1.4 De wijzigingen passen binnen de bestaande begrotingsruimte. De voorgestelde wijzigingen kunnen binnen het bestaande budget worden uitgevoerd. In de Kadernota 2026 is rekening gehouden met een ombuiging van € 15.000 op de SMI-regeling met het maximeren van de tarieven op het door de Belastingdienst gehanteerde maximumuurtarief voor kinderopvang. Op basis van de huidige prognoses kan deze ombuiging vanaf 2027 worden gerealiseerd. 1.5 De Adviesraad Sociaal Domein heeft positief geadviseerd op de voorliggende Verordening Sociaal Medische Indicatie en onderliggende Beleidsregels tegemoetkoming kosten kinderopvang. De Adviesraad Sociaal Domein is gevraagd het college te adviseren op de voorliggende Verordening Sociaal Medische Indicatie en onderliggende Beleidsregels tegemoetkoming kosten kinderopvang. Zij adviseert positief op de aangepaste regelingen. In de bijlagen zijn het advies en de reactie op het advies opgenomen. Hun advies heeft niet geleid tot aanpassing van de verordening en de beleidsregels. 1.6 Er zijn geen inspraakreacties binnengekomen op de voorliggende Verordening Sociaal Medische Indicatie en onderliggende Beleidsregels tegemoetkoming kosten kinderopvang. Op grond van de Inspraakverordening is het college verplicht het ontwerp van de Verordening Sociaal Medische Indicatie en onderliggende Beleidsregels tegemoetkoming kosten kinderopvang ter inzage te leggen. Dit zorgt ervoor dat belanghebbenden formeel de gelegenheid krijgen zienswijzen in te dienen, wat bijdraagt aan een zorgvuldig en transparant besluitvormingsproces. Beide regelingen hebben gedurende een periode van zes weken ter inzage gelegen. Er zijn geen inspraakreacties binnengekomen. Risico’s 1.1 Het hanteren van een maximumuurtarief kan leiden tot hogere kosten voor ouders. De tegemoetkoming wordt gemaximeerd op het door het Rijk vastgestelde maximumuurtarief voor kinderopvang. Wanneer een kinderopvangorganisatie een hoger uurtarief hanteert, komen de meerkosten voor rekening van de ouders. Dit kan ertoe leiden dat kinderopvang voor sommige gezinnen minder toegankelijk wordt, of dat zij genoodzaakt zijn voor een andere aanbieder te kiezen. 1.2 De verruiming van de inkomensgrens kan leiden tot een hoger beroep op de regeling. Met de verhoging van de inkomensgrens voor volledige vergoeding van 100% naar 120% van de bijstandsnorm, komt een grotere groep gezinnen in aanmerking voor een hogere tegemoetkoming of Pagina 3 van 4 een volledige vergoeding van de kosten van kinderopvang op grond van een SMI. Hierdoor kan het aantal aanvragen of de gemiddelde vergoeding hoger uitvallen dan in de prognose is voorzien. Vervolgproces/communicatie/planning De Adviesraad Sociaal Domein ontvangt onze reactie op hun advies, zoals in de bijlage opgenomen. Op het moment dat de Verordening Sociaal Medische Indicatie in werking treedt, wordt de op 15 december 2004 vastgestelde Verordening Wet kinderopvang (4.19) ingetrokken. Op het moment dat de Verordening Sociaal Medische Indicatie in werking treedt, treden ook de beleidsregels tegemoetkoming kosten kinderopvang in werking. We maken de regelingen bekend in het digitale Gemeenteblad. We publiceren een publieksvriendelijke versie van de regelingen op de website van de gemeente Haaksbergen. De UO voert het nieuwe werkproces uit na inwerkingtreding van de regelingen. Bijlagen: 1. Verordening Sociaal Medische Indicatie 2. Beleidsregels tegemoetkoming kosten kinderopvang 3. Advies Adviesraad Sociaal Domein op SMI-WKO 4. Reactie op advies Adviesraad Sociaal Domein SMI-WKO Burgemeester en wethouders M. (Marcel) Broekhuis G.J. (Gerard) van den Hengel gemeentesecretaris burgemeester Aldus vastgesteld tijdens de openbare raadsvergadering van 28 oktober 2026 R. (Robin) Meinen G.J. (Gerard) van den Hengel griffier voorzitter Pagina 4 van 4