Voorstel om een krediet van € 600.000,- beschikbaar te stellen voor de realisatie en exploitatie van Broedplaats Borsele (portefeuille wethouder Kampstra)

Raadsvoorstel Zaaknummer: Z24.036656 *Z03EB56F3B8* Nummer raadsvoorstel 7 Raadsvergadering 8 oktober 2026 Portefeuillehouder Wethouder Kampstra Onderwerp Broedplaats Borsele Geachte raad, Hiermee leggen wij aan u een voorstel over bovengenoemd onderwerp ter besluitvorming voor. VOORSTEL Wij stellen u voor om 1. € 600.000 beschikbaar te stellen voor de realisatie en exploitatie van Broedplaats Borsele, bestaande uit: a. € 100.000 uit het eerder beschikbaar gestelde krediet voor KlompenLAB; b. € 500.000 ten laste van het algemeen weerstandsvermogen; 2. kennis te nemen van de exploitatiebegroting van de Stichting Broedplaats Borsele. AANLEIDING EN DOEL In de periode 2023 tot en met 2027 (verlengd tot en met 2028) wordt uitvoering gegeven aan de Regio Deal North Sea Port District (NSPD). Binnen deze Regio Deal wordt gewerkt aan het versterken van de brede welvaart in het gebied en aan het realiseren van maatschappelijke en economische meerwaarde voor inwoners en bedrijven in de regio. Eén van de sleutelop- gaven binnen de Regio Deal is het aantrekken van talent. Binnen deze sleutelopgave wil de gemeente Borsele een broedplaats realiseren in de voormalige schapenschuur op het terrein L van Natuurpark Schaapskooi Zeeland. De ondernemers van Natuurpark Schaapskooi E Zeeland zijn bereid dit op hun terrein mogelijk te maken. T S Op 2 juni 2025 bent u geïnformeerd over de eerste fase in de ontwikkeling van de broed- R plaats. Sindsdien zijn vervolgonderzoeken uitgevoerd, is de businesscase herijkt en zijn de planvorming en randvoorwaarden verder uitgewerkt. Op 17 september 2026 hebben we u O hierover nader geïnformeerd. O Met dit voorstel vragen we u financiële middelen beschikbaar te stellen voor de realisatie en V exploitatie van de broedplaats voor de komende tien jaar, zodat het project verder kan wor- S den uitgevoerd en duurzaam kan worden verankerd. D A A R Pagina 1 van 5 ARGUMENTEN De broedplaats geeft concrete invulling aan de sleutelopgave door cultuur in te zetten als middel voor een aantrekkelijk vestigingsklimaat in het NSPD. De ligging in de voormalige schapenschuur op het terrein van Natuurpark Schaapskooi Zeeland sluit goed aan bij de his- torische en landschappelijke kwaliteiten van Borsele. De locatie vormt een passende basis voor artistiek onderzoek omdat de maatschappelijke en landschappelijke transities in Bor- sele, waaronder de energietransitie, daarvoor een sterk inhoudelijk vertrekpunt bieden. Wat brengt de broedplaats ons? De broedplaats heeft een directe meerwaarde voor de inwoners van Borsele. De broedplaats maakt cultuur laagdrempelig toegankelijk. Voor inwoners die minder vanzelfsprekend met culturele voorzieningen in aanraking komen, ontstaat een plek waar zij kunst, kunstenaars en makers kunnen ontmoeten. Via presentaties, tentoonstellingen, lezingen, workshops en educatieve activiteiten biedt de broedplaats culturele verrijking en stimuleert zij ontmoe- ting. Daarnaast biedt zij ruimte voor verbeelding, onderzoek en nieuwe inzichten over vraag- stukken die spelen in de eigen leefomgeving. Voor de gemeente Borsele heeft de broedplaats meerwaarde doordat maatschappelijke, cul- turele en ruimtelijke opgaven samenkomen. Kunstenaars en makers kunnen deze maat- schappelijke ontwikkelingen, zoals de effecten van landschappelijke verandering en de energietransitie, op een andere manier zichtbaar en bespreekbaar maken. Dit heeft een meerwaarde voor de benodigde participatietrajecten bij alle ontwikkelingen op het gebied van onder andere de energietransitie in onze gemeente. Daarmee draagt de broedplaats bij aan bewustwording en het gesprek over de toekomst van Borsele. Voor de gemeente zelf, ondernemers en maatschappelijke organisaties in onze gemeente kan de broedplaats van belang zijn. Kunstenaars kunnen een onderwerp vanuit een ander perspectief onderzoeken en ter sprake brengen. Zo heeft een kunstenares onlangs in op- dracht van de provincie Zeeland onderzoek gedaan naar de rol van de voedselindustrie in de stikstofcrisis. L Residenties en bezoekersaantallen E De kunstenaars werken aan een opdracht van de broedplaats in het thema ‘veranderend T landschap’. Dit noemen we een residentie. Een residentie duurt drie tot vier maanden. Dit S betekent dat er drie of vier residenties per jaar kunnen plaatsvinden. Naast de residenties R kunnen er workshops en projecten plaatsvinden. Tijdens de pilot op 22 augustus en 17 sep- O tember 2026 kwamen circa 500 bezoekers naar de pop-up-broedplaats. O Verbinding en borging V De broedplaats biedt kunstenaars en ontwerpers ruimte voor onderzoek, experiment en sa- menwerking en draagt daarmee bij aan een levendig cultureel klimaat in de regio. De verbin- S ding met andere Zeeuwse broedplaatsen in Terneuzen en Vlissingen biedt bovendien kansen D voor uitwisseling en kennisdeling. De openbare toiletvoorziening tijdens de openingstijden A draagt bij aan de gastvrijheid en toegankelijkheid van de gemeente. A R Pagina 2 van 5 Voor een duurzame werking is het ook belangrijk dat de broedplaats goed wordt verbonden met inwoners, onderwijs, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. Na realisatie wordt deze verbinding georganiseerd en geborgd door de op te richten stichting, onder regie van een artistiek leider (intendant). Daarmee wordt de broedplaats lokaal ingebed en blijft zij op langere termijn van betekenis voor Borsele en het NSPD. Voorwaarden vanuit de Regio Deal De exploitatieperiode van tien jaar sluit aan bij de uitgangspunten van de Regio Deal NSPD en zorgt voor een structurele verankering van de broedplaats. Binnen de Regio Deal geldt een cofinancieringsvereiste van minimaal 50% per project. Hieraan wordt voldaan door een combinatie van gemeentelijke middelen en bijdragen van de ondernemers van Natuurpark Schaapskooi Zeeland. De gemeentelijke bijdrage is uitsluitend gericht op de publieke en cul- turele onderdelen van de broedplaats. Ontwikkelkosten De ontwikkelkosten van de broedplaats zijn gedekt uit provinciale middelen. Dit betreft een subsidie van ruim € 225.000 voor de uitwerking van de businesscase, de artistiek-inhoude- lijke uitwerking en de artistieke pilot. Commerciële onderdelen De commerciële onderdelen worden door de ondernemers gerealiseerd en geëxploiteerd. Hiervoor richten ze een aparte Stichting Natuurpark Schaapskooi Zeeland op. De schuur krijgt naast de culturele broedplaats ook commerciële en ondersteunende functies, waaron- der appartementen, een streekproductenwinkel, openbare toiletten en een multifunctionele ruimte. Van de appartementen is 1 bestemd voor de kunstenaar. (JURIDISCHE) CONSEQUENTIES Voor de fysieke realisatie van de Broedplaats Borsele zijn zowel bouwkundige als ruimtelijke aspecten van belang. De schuur waarin de broedplaats wordt gerealiseerd verkeert momen- teel in zeer slechte bouwkundige staat en moet daarom worden gerenoveerd. Voor de be- L oogde functies in de schuur is geen wijziging van het omgevingsplan nodig, maar wel een ‘buitenplanse omgevingsplanactiviteit’ (BOPA). Dit is een omgevingsvergunning om af te E mogen wijken van het geldende tijdelijke of nieuwe omgevingsplan. T S Het terrein met opstallen is thans eigendom van Staatsbosbeheer maar binnenkort zullen de R ondernemers dit aankopen. Dit maakt de toestemming voor de in fase 1 geschetste toestem- O ming overbodig. O FINANCIËN V We stellen voor om het eerder beschikbaar gestelde krediet van € 100.000 voor het project KlompenLAB in te zetten voor de Broedplaats Borsele. Daarnaast stellen we voor een krediet S van € 500.000 beschikbaar te stellen ten laste van het algemeen weerstandsvermogen. Uit D dit krediet verstrekken we gedurende een periode van acht jaar jaarlijks € 62.500 aan exploi- A tatiesubsidie. Dit is bedoeld voor de personeels- en exploitatiekosten (zie bijlage). A R Pagina 3 van 5 Met de realisatie en exploitatie van de Broedplaats Borsele is een bedrag gemoeid van circa € 1.650.000. Dit bedrag wordt als volgt gefinancierd: A. Regio Deal € 500.000. B. Gemeente Borsele € 600.000. C. Ondernemers Natuurpark Schaapskooi Zeeland € 550.000. A. Regio Deal € 500.000 - € 200.000 subsidie realisatie/bouw broedplaats. - € 300.000 subsidie exploitatie broedplaats (€ 150.000 in 2027 en in 2028). B. Gemeente Borsele € 600.000, bestaande uit € 100.000 reeds gereserveerd voor Klompen- LAB en aanvullend € 500.000 krediet uit het weerstandsvermogen: - € 100.000 subsidie realisatie broedplaats. - € 500.000 voor een exploitatiesubsidie van € 62.500 per jaar gedurende een periode van acht jaar: van 2029 tot en met 2036. C. Ondernemers Natuurpark Schaapskooi Zeeland € 550.000: - € 400.000 realisatie/bouw broedplaats door de vier ondernemers gezamenlijk. - € 150.000 realisatie/bouw broedplaats door één van de ondernemers. De hierboven genoemde bedragen zijn afgeronde bedragen. In de exploitatiebegroting zijn de niet afgeronde bedra- gen opgenomen UITVOERING / PLANNING / EVALUATIE Fase 1 De ontwikkeling van de broedplaats kent drie fases. Bureau Ginder is ingezet voor de uitwer- king van de businesscase en Foodcurators voor de artistiek-inhoudelijke uitwerking. Met de informerende bijeenkomst in juni 2025 is fase één afgerond. Fase 2 Op dit moment bevinden wij ons in fase twee, waarin onder meer wordt gewerkt aan de ver- dere uitwerking van het plan en de ruimtelijke en landschappelijke inpassing. De business- case is herijkt. Na besluitvorming over het beschikbaar stellen van de financiële middelen door uw raad worden de laatste stappen van fase twee afgerond: verdere uitwerking van de L governance en stichtingsstructuur en de aanvragen voor de bouwvergunning en de BOPA. E T Fase 3 S In deze fase zal wederom een (of meer) residentie plaatsvinden om de gecreëerde zichtbaar- heid van de broedplaats te behouden. Na het verkrijgen van de benodigde vergunningen R wordt gestart met de fysieke realisatie van de broedplaats. Dit neemt naar verwachting zes O maanden in beslag. Wij verwachten dat de broedplaats in het derde kwartaal van 2027 ope- O rationeel is. V PARTICIPATIE EN COMMUNICATIE S Participatie D In de zomer van 2026 heeft in het kader van de ontwikkeling van de broedplaats een artis- tieke pilot plaatsgevonden, bestaande uit twee proefresidenties en er is een korte film over A de broedplaats in wording geproduceerd. De Culturele Raad Borsele is hierbij betrokken en A R Pagina 4 van 5 heeft hierover input en advies geleverd. Met deze pilot is de werking in de praktijk verkend, draagvlak opgehaald en de zichtbaarheid van de broedplaats vergroot. De resultaten en de korte film zijn gepresenteerd in een publiek toegankelijke tentoonstelling, met een aanvul- lend programma van lezingen, workshops en performances. Uw raad was uitgenodigd voor de presentatie en de aanvullende activiteiten. Communicatie De communicatie over Broedplaats Borsele is gericht op inwoners, uw raad, kunstenaars en potentiële residenten, culturele instellingen, onderwijs, ondernemers en overige samenwer- kingspartners. Inwoners worden geïnformeerd via de gemeentelijke website, sociale media en het Borsels Bulletin. Uw raad wordt geïnformeerd via de griffier. Voor kunstenaars en po- tentiële residenten wordt aangesloten bij bestaande netwerken en kanalen in Zeeland. Het communicatieplan voor de operationele start wordt momenteel verder uitgewerkt. BESLUIT De raad besluit: 1. € 600.000 beschikbaar te stellen voor de realisatie en exploitatie van Broedplaats Borsele, bestaande uit: a. € 100.000 uit het eerder beschikbaar gestelde krediet voor KlompenLAB; b. € 500.000 ten laste van het algemeen weerstandsvermogen; 2. kennis te nemen van de exploitatiebegroting van de Stichting Broedplaats Borsele. TER INZAGE LIGGENDE STUKKEN Er liggen geen stukken ter inzage. BIJLAGE(N) Bij dit advies hoort/horen de volgende bijlage(n): Documentnr. Join Naam van de bijlage D26.699453 Exploitatie Broedplaats Borsele L E T Hoogachtend, S Burgemeester en wethouders van Borsele, R O G.M. Dijksterhuis, burgemeester O V S J.M. Jansen, secretaris D A A R Pagina 5 van 5