Raadsvoorstel Oprichting GR JHRD

Gemeenteraad Voorstel voor de raad Datum raadsvergadering : 29 oktober 2026 Agendapuntnummer : 26RV061 Portefeuillehouder : Wethouder Marcel Hulst Aan de gemeenteraad Onderwerp Oprichting GR Jeugdhulpregio Drenthe (JHRD) per 1 januari 2027 Wij willen Dat jeugdigen en gezinnen in De Wolden tijdig passende jeugdhulp ontvangen die aansluit bij hun ondersteuningsvraag. Deze hulp is beschikbaar, betaalbaar en zoveel mogelijk dichtbij huis georganiseerd. Wij besluiten 1. Toestemming te verlenen aan het college voor het aangaan van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulpregio Drenthe. 2. Kennis te nemen van het Bedrijfsplan Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulpregio Drenthe. 3. In te stemmen met de begroting 2027 inclusief de meerjarenbegroting Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulpregio Drenthe, vooruitlopend op definitieve vaststelling door het AB JHRD. 4. Te bepalen dat de beslispunten 1 tot en met 3 worden geëffectueerd als alle twaalf Drentse gemeenten die deelnemen aan de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulpregio Drenthe daarmee hebben ingestemd. Want 1.1 Voordat het college kan besluiten de Gemeenschappelijke regeling Jeugdhulpregio Drenthe aan te gaan is toestemming van de gemeenteraad vereist. Met dit voorstel stelt het college de gemeenteraad voor toestemming te geven voor het vaststellen van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulpregio Drenthe. Wettelijk kan deze toestemming alleen worden onthouden vanwege strijd met het recht of strijd met het algemeen belang (artikel 1 lid 4 en 5 van de Wgr). 1.2 In het najaar van 2025 zijn alle gemeenteraden van de deelnemende gemeenten in de regio Drenthe in de gelegenheid gesteld zienswijzen in te dienen op de ontwerpregeling Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulpregio Drenthe. Een aantal gemeenten, waaronder De Wolden, heeft van deze gelegenheid gebruik gemaakt en zienswijzen ingediend op deze ontwerpregeling. Echter heeft De Wolden dit gedaan na de inlevertermijn. Deze zienswijzen zijn voor een aanzienlijk deel verwerkt in de voorliggende regeling. Deze wijzigingen zijn in bijlage 2 van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulpregio Drenthe opgenomen. De zienswijze voor De Wolden was gelijk aan die van Hoogeveen. De reactie is daarom te vinden onder het kopje ‘Hoogeveen’. In de zienswijze is onder meer gevraagd om een concreet bedrijfsplan en een uitgewerkte financiële onderbouwing voordat instemming met de regeling kan plaatsvinden. Aan deze wens wordt invulling gegeven met het voorliggende bedrijfsplan, de begroting en de meerjarenbegroting. 1.3 Met het aangaan van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulpregio Drenthe wordt voldaan aan de wettelijke verplichtingen uit de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg. Deze wet verplicht gemeenten om specialistische jeugdhulp vanaf 1 januari 2027 regionaal te organiseren en in te kopen. Door taken rond inkoop en regionale samenwerking in Drenthe te bundelen, ontstaat meer samenhang, duidelijkheid en slagkracht in de uitvoering. Tegelijkertijd wordt de samenwerking voor gemeenten, aanbieders en andere betrokkenen eenvoudiger en overzichtelijker georganiseerd. De GR draagt daarmee bij aan een toekomstbestendige inrichting van de jeugdhulp, waarin gemeenten gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen en beter in staat zijn om in te spelen op ontwikkelingen en uitdagingen binnen de jeugdzorg. 2.1 Het Bedrijfsplan sluit aan op de tekst van de Gemeenschappelijke Regeling, dat betekent dat zij uitgaat van de wettelijke taken en taken in mandaat zoals die in de regeling zijn opgenomen (artikel 4). De GR wordt opgericht voor de inkoop van specialistische jeugdhulp. Daarnaast is het mogelijk om aparte afspraken te maken voor de inkoop van lichte jeugdhulp in een dienstverleningsovereenkomst (DVO, Artikel 5). Doordat het mandaat van PMT in 2027 één op één overgaat naar de GR maken in 2027 alle gemeenten gebruik van de GR voor het contracteren van lichte Jeugdhulp. De inzet hiervoor is apart inzichtelijk gemaakt in het Bedrijfsplan en Begroting 2027. Voor de periode 2028 -2030 onderzoekt De Wolden hoe zij invulling wil geven aan de inkoop van de lichte jeugdzorg, waarbij de lokale koers uit de hervormingsagenda het uitgangspunt is. 3.1 De begroting 2027 en meerjarenbegroting 2028-2030 sluiten aan bij de Gemeenschappelijke regeling Jeugdhulpregio Drenthe. De Begroting van 2027 bestaat uit een aantal onderdelen die in de financiële paragraaf nader is uitgewerkt. De begroting van de GR is realistisch met een compacte organisatie als basis. Verdere toelichting op de begroting staat beschreven onder ‘financiën gevolgen’ verderop in dit voorstel. Formeel is het vaststellen van de begroting van een GR de bevoegdheid van het AB van de desbetreffende GR. Nu de GR nog in oprichting is, wordt vooruitlopend hierop voorgesteld de raden te laten instemmen. 4.1 De gemeenteraad stemt alleen in met beslispunt 1 tot en met 3 als de andere Drentse gemeenteraden hier ook mee instemmen. Dat betekent dat wanneer er één of meerdere gemeenteraden in Drenthe besluiten niet in te stemmen, het besluit van De Wolden ook komt te vervallen. Maar 1.1 De besluitvorming oprichting Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulpregio Drenthe is afhankelijk van verlening toestemming van alle andere Drentse gemeenteraden. Wanneer één of meer gemeenten niet instemmen, vervallen de voorliggende besluiten en kan niet tijdig worden voldaan aan de wettelijke verplichting om specialistische jeugdhulp vanaf 1 januari 2027 regionaal te organiseren. 3.1 De financiële bijdrage aan de GR in 2027 neemt ten opzichte van 2026 toe en de begroting kent nog onzekerheden. Zie overzicht Financiële gevolgen Achtergrond De ontwikkelingen in de jeugdzorg vragen landelijk aandacht. Er zijn steeds meer jeugdigen die een beroep doen op (specialistische) jeugdzorg. Dat is niet alleen een zorgprobleem, maar legt ook een beslag op beschikbaarheid van voldoende hulp en op de financiële middelen. Er is daarom een landelijke Hervormingagenda 2023- 2028 opgesteld. Dit is een resultante van jarenlange afstemming tussen rijk (ministerie) en gemeenten (o.a. via de VNG). Als onderdeel van deze agenda is er een ‘Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg’ vastgesteld. Gemeenten zijn op grond deze wetgeving verplicht om per 1 januari 2027 regionaal samen te werken bij de inkoop en organisatie van specialistische jeugdhulp. Deze wet schrijft voor dat bepaalde zorgvormen vanuit de Jeugdwet door gemeenten gezamenlijk moet worden ingekocht via wettelijk vastgestelde jeugdhulpregio’s. De Jeugdhulpregio Drenthe is één van die vastgestelde regio’s. Toelichting op de 3 huidige samenwerkingsverbanden: 1. Prestatiemanagement Team Zuid Drenthe (PMT): een samenwerking tussen de gemeenten Meppel, Westerveld, Hoogeveen, De Wolden, Emmen, Borger-Odoorn en Coevorden op het gebied van jeugdhulp. 2. NMD-samenwerking (NMD): samenwerking tussen de noord- en midden Drentse gemeenten: Aa en Hunze, Assen, Noordenveld, Midden-Drenthe en Tynaarlo. 3. Jeugdhulpregio Drenthe (JHRD): een samenwerking van de 12 Drentse gemeenten. Sinds 2023 heeft de JHRD-mandaat gekregen voor het een aantal opdrachten (o.a. sluitend zorglandschap), deze worden uitgevoerd door het regioteam van de JHRD. De voorliggende regeling is tevens een vervolg op het analyserapport ‘Omarm de complexiteit’. In dit rapport werd geconcludeerd dat de regionale samenwerking in de jeugdhulp werd gekenmerkt door versnippering, onduidelijke verantwoordelijkheden, beperkte procesregie en onvoldoende verbinding tussen betrokken partijen. Het rapport adviseerde daarom te komen tot een steviger georganiseerde regionale samenwerking, met heldere governance, meer samenhang en een gezamenlijk georganiseerd jeugdhulplandschap. Om deze samenwerking structureel te borgen, wordt een Gemeenschappelijke Regeling (GR) Jeugdhulpregio Drenthe ingericht. Deze GR neemt de jeugdhulp taken over die momenteel door de Noord- en Midden Drenthe Samenwerking (NMD), het Prestatie Management Team Zuid-Drenthe (PMT) en het Regioteam Jeugdhulpregio Drenthe voor de twaalf Drentse gemeenten worden uitgevoerd. De GR is bedoeld als een deskundige, zorgvuldige en samenwerkingsgerichte organisatie die inzichtelijk en toegankelijk opereert. De oprichting betreft nadrukkelijk geen nieuwe bestuurslaag of ingrijpende reorganisatie, maar richt zich op het beter organiseren van bestaande regionale taken, het vereenvoudigen van de samenwerking en het vergroten van samenhang en duidelijkheid voor betrokken partijen. Het Bedrijfsplan 2027, de Begroting 2027 en de Meerjarenbegroting 2028-2031 van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulpregio Drenthe zijn opgesteld in lijn van de concepttekst van de Gemeenschappelijke Regeling die eind 2025 in de gemeenteraden voor zienswijzen is voorgelegd en waarop gemeenteraden zienswijzen hebben ingediend. Het bedrijfsplan gaat uit van een compacte en deskundige organisatie die de wettelijke taken van de GR uitvoert. Daarbij wordt gestuurd op een efficiënte inzet van personeel, een beperkte managementstructuur en versterking van monitoring en data-analyse om de beschikbaarheid en betaalbaarheid van jeugdhulp beter te ondersteunen. In de zienswijze van de gemeenteraad van De Wolden is gevraagd om voorafgaand aan de besluitvorming over de Gemeenschappelijke Regeling inzicht te krijgen in het bedrijfsplan en de financiële gevolgen van de nieuwe organisatie. Met het voorliggende bedrijfsplan, de begroting 2027 en de meerjarenbegroting 2028-2031 wordt invulling gegeven aan deze wens. Tegelijkertijd ligt de definitieve tekst van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulpregio Drenthe voor ter besluitvorming. Beide besluiten zijn aan elkaar gekoppeld. Verdere reactie op de zienswijze is weergegeven in bijlage 2. In deze bijlage is de zienswijze van De Wolden niet opgenomen. Aangezien deze zienswijze volledig gelijk was aan die van Hoogeveen, kan daar ook de reactie worden gevonden. De gemeente ziet de oprichting van deze Gemeenschappelijke Regeling als één van de middelen om De Woldense hervormingsagenda Jeugd daadwerkelijk vorm te geven. Ondernemingsraad Volgens de Wet op de ondernemingsraden (WOR) is het besluit tot het oprichten van een Gemeenschappelijke Regeling en de wijziging van taken en werkzaamheden die daarmee voor medewerkers samenhangen ter advisering voorgelegd aan de Ondernemingsraad. Voor de zomervakantie is een adviesaanvraag voorgelegd aan de Ondernemingsraad (OR) van de Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen. De OR heeft een positief advies uitgebracht over de oprichting van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulpregio Drenthe en het daarbij behorende Plaatsingsplan GR JHRD welke onze medewerkers aangaan. Het positieve advies van de OR draagt bij aan een zorgvuldig implementatieproces en biedt vertrouwen voor de verdere overgang van werkzaamheden en medewerkers naar de nieuwe organisatie. De financiële gevolgen zijn Begroting 2026 Op dit moment (2026) wordt de dekking voor de taken die vanaf 2027 onder de GR gaan vallen gehaald uit verschillende stromen: - Bijdrage aan huidige JHRD en PMT - In natura formatie - In natura staf-advies - Overig: arbeidsvoorwaarden, opleiding, huisvesting, ICT etc. Begroting 2027 Vanaf 2027 worden de kosten van de GR Jeugdhulpregio Drenthe in 1 bedrag doorbelast. De begroting 2027 bestaat uit een aantal onderdelen: - Een begroting van de organisatie (waaronder personeelslasten, ICT, huisvesting) • Als onderligger een aparte begroting met de kosten van formatie (aansluitend op bedrijfsplan). • De inzet voor lichte jeugdhulp is apart inzichtelijk gemaakt, inclusief incidentele en frictiekosten om de organisatie op te kunnen richten - Een begroting van de specifieke opgaven van het Regioteam De Begroting is gedetailleerd opgesteld. Het doel daarvan is dat duidelijk is welke kosten er waarvoor gemaakt moeten worden. Op basis van de verdeelsleutel (zie bijlage 5) komen de verwachte kosten voor De Wolden in 2027 neer op: €201.000. Dit leidt tot een nadeel t.o.v. de situatie 2026 van € 35.000 (zie bijlage 6). De totaalbegroting van de regio als geheel stijgt van € 5.750.000 in 2026 naar € 6.580.000 in 2027. De meerjarenbegroting laat daarbij een licht dalende trend zien. De toename in kosten voor De Wolden kan deels hieruit verklaard worden maar ook uit de aanpassing van de regionale verdeelsleutel (bijlage 5). Dit leidt tot een relatief iets hogere bijdrage voor De Wolden. Meerjarenbegroting 2028-2030 De Meerjarenbegroting laat op een aantal onderdelen een verschil zien met de begroting van 2027. De verschillen zijn: - Lichte jeugdhulp gaat vanaf 2028 voor 9 gemeenten in een DVO; aparte doorbelasting. Dit betreft vooralsnog niet Hoogeveen, De Wolden en Assen. - Incidentele kosten vervallen - Kosten voor project Inkoop lopen af in 2028 - Tijdelijke extra capaciteit data analist alleen in 2027-2028 - Efficiency in systemen door regionale contracten en stroomlijnen werk Verdeelsleutel (bijlage 5) De kosten van de GR worden verdeeld over de Drentse gemeenten op basis van de bijdrage die elke gemeente ontvangt in de meicirculaire T-2. Voor de doorbelasting van de kosten in 2026 van JHRD, PMT en in natura formatie zijn 3 verschillende verdeelsleutels van toepassing. Daardoor ontstaan verschillen tussen de nieuwe en de huidige verdeling. In bijlage 6 is een vergelijking gemaakt tussen de procentuele bijdrage 2026 aan de huidige JHRD ten opzichte van de procentuele bijdrage 2027 aan de GR JHRD. Hierbij is geen rekening gehouden met de bijdrage PMT en de in natura formatie. Wel is hierdoor inzichtelijk dat het totale aandeel van gemeente De Wolden ten opzichte van de oude situatie is toegenomen van 2,9 % naar 3,5 %. De bijdrage van De Wolden aan de GR stijgt met circa € 35.000 ten opzichte van de huidige situatie. Dit wordt onder meer veroorzaakt door de aangepaste verdeelsleutel en hogere regionale kosten. Daar staat tegenover dat personeelskosten vervallen door de overgang van medewerkers naar de regionale organisatie. Daarom verwerken we dit budgetneutraal door in de bestuursrapportage 2027 en de begroting 2028 een taakstelling op te nemen voor lagere kosten van de overhead binnen de Samenwerkingsorganisatie van € 35.000. De begroting 2027 is gebaseerd op de huidige inzichten en kent nog onzekerheden, onder meer ten aanzien van Rijksmiddelen, personele invulling en toekomstige keuzes zoals de organisatie van lichte jeugdhulp vanaf 2028. De meerjarenbegroting laat na 2027 een licht dalende trend zien. Het college en de gemeenteraad zal (net als bij andere GR-en) via de P&C Cyclus geïnformeerd worden over de begroting, jaarrekening en eventueel andere relevante zaken. In het nog op te richten bestuur van de GR JHRD kunnen aanvullende afspraken gemaakt worden over tussentijdse voortgangsrapportages. Alternatieven Omdat de GR ook beleidsmatige verantwoordelijkheden bevat vormt de rechtsvorm ‘openbaar lichaam’ de enige juiste optie. Verder vormt het oprichten van een GR vanaf 1 januari 2027 een wettelijke verplichting. Door de wettelijke verplichting tot regionale samenwerking voor specialistische jeugdhulp en de keuze voor een gemeenschappelijke regeling in Drents verband zijn er op dit moment geen reële alternatieven voor de voorgestelde inrichting van de samenwerking. Participatie Dit voorstel heeft de volgende stappen reeds doorgenomen: 1. Ontwikkeling door de projectleider van GR JHRD en afstemming met ambtenaren van SWO 2. De concept GR is voor zienswijze voorgelegd aan de gemeenteraad. De door de raad ingediende zienswijzen zijn zoveel mogelijk verwerkt in deze versie van de GR (zie bijlage 2). 3. T.a.v. de HR-aspecten aan het voorstel is advisering gevraagd aan de OR SWO. Het advies van de OR hierover is positief. 4. Het College heeft op 8 september besloten dit voorstel met deze inhoud aan de gemeenteraad voor te leggen. De Adviesraad Sociaal Domein is niet betrokken bij de oprichting van de GR, omdat de adviesraad niet gaat over bedrijfsvoering. De adviesraad is wel betrokken geweest bij de besluitvorming rondom de regiovisie die ten grondslag ligt aan de werkzaamheden van de GR. Communicatie Dit raadsbesluit wordt bekendgemaakt via het Gemeenteblad op overheid.nl. De communicatie rondom de oprichting van de GR Jeugdhulpregio wordt verzorgd door de Jeugdhulpregio Drenthe en de PMT-Zuid Drenthe-samenwerking. Externe communicatie over het besluit of het vastgestelde beleid. Bijlagen 1. Definitieve tekst Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulpregio Drenthe (GR JHRD) 2. Toelichting doorgevoerde wijzigingen na zienswijze Raad 3. Het Bedrijfsplan voor GR JHRD 4. De Begroting en meerjarenbegroting 5. Verdeelsleutel GR Jeugdhulpregio Drenthe 6. Toelichting aanvullende financiële bijdrage GR JHRD 7. Besluit Raad Zuidwolde, 29 oktober 2026 Burgemeester en Wethouders van De Wolden, Roelof Pieter Koning Inge C. J. Nieuwenhuizen gemeentesecretaris burgemeester