Raadsvoorstel Toestemming Gemeenschappelijke regeling Sociaal Domein Flevoland en het opheffen van de Centrumregeling Sociaal Domein Flevoland (26149) GEPUBLICEERD 22 SEPTEMBER 2026/WEGINGSTAFEL 1 OKTOBER 2026

Voorstel aan de raad Voorstel aan de raad Datum PM [In te vullen door de raadsgriffie] Raadsnummer 26149 Onderwerp Toestemming Gemeenschappelijke regeling Sociaal Domein Flevoland en het opheffen van de Centrumregeling Sociaal Domein Flevoland Beleidsveld Sociaal Domein Portefeuillehouder E.J. Slootweg, J.S. Hulzebos en A. Selman Steller F. Boesveldt Fatale termijn 3 december 2026 Voorgesteld raadsbesluit 1. Het college toestemming te geven voor het aangaan van de Gemeenschappelijke regeling Sociaal Domein Flevoland. 2. Het college toestemming te geven om de Centrumregeling Sociaal Domein Flevoland te beëindigen. Inleiding en bestuurlijke context In Flevoland werken we vanuit de gemeente Almere samen met Dronten, Lelystad, Noordoostpolder en Urk in de uitvoering van regionale taken op grond van de Jeugdwet en de Wmo. Sinds eind 2023 vindt met bestuurlijke en ambtelijke betrokkenheid een governance-traject plaats om stevigheid en robuustheid, effectiviteit en slagkracht van onze regio te optimaliseren. Belangrijk hierbij is dat we als samenwerkende gemeenten ieder invloed kunnen uitoefenen op de koers, terwijl de governance ook goed past bij de specifieke kenmerken van onze regio als geheel. Onze ambitie is om de robuustheid van de samenwerking te versterken en te optimaliseren wat in de huidige samenwerking reeds goed werkt. Met de herziene governance voldoen we aan de wens van het ministerie van VWS om de regio te optimaliseren, zodat zij beter kan bijdragen aan het dekkend zorglandschap in onze regio. Op 7 mei 2026 is gelijktijdig aan de raden van de regiogemeenten de concepttekst van de nieuwe Gemeenschappelijke Regeling (GR) Sociaal Domein Flevoland toegezonden, met het verzoek om een zienswijze te geven. Op 9 april 2026 heeft uw raad ingestemd met het voorstel om een positieve zienswijze te geven op het tekstvoorstel voor het aangaan van de Gemeenschappelijke regeling Sociaal Domein Flevoland. Ook de andere raden hebben binnen de gevraagde termijn hun zienswijzen ingediend. De reactie op deze zienswijzen zijn verwerkt in de bijgevoegde zienswijzennota. De zienswijzen van de raden van onze regiogemeenten hebben geleid tot aanvullingen in de tekst van de GR die nu aan u voorligt. Wij vinden dat de GR daarmee aan kracht heeft gewonnen. De tekst is de uitkomst van intensieve en constructieve samenwerking in de regio, die heeft geleid tot een breed gedragen eindproduct. Uw raad wordt gevraagd om op basis van de verwerking van de zienswijzen toestemming te geven aan ons college om de nieuwe gemeenschappelijke regeling aan te gaan en de centrumregeling te beëindigen. De raad kan zijn akkoord alleen onthouden in geval van strijdigheid met de wet of het algemeen belang. Uw raad kan in zijn oordeel bijvoorbeeld betrekken: 1 Voorstel aan de raad - of zijn zienswijze herkenbaar is meegewogen; - of de motivering bij niet-overname van de zienswijze acceptabel is; - of het college de politieke opdracht van de raad heeft gevolgd. Indien uw raad toestemming verleent, zullen wij de gemeenschappelijke regeling definitief aangaan per 1 januari 2027, en zal de centrumregeling beëindigd worden. Regiovisie De Hervormingsagenda Jeugd vereist ook dat elke regio een door alle individuele gemeenteraden vastgestelde regiovisie heeft. In de regio Sociaal Domein Flevoland wordt dit jaar aan deze regiovisie gewerkt. Deze wordt naar verwachting dit najaar aan de gemeenteraden aangeboden ter bespreking en besluitvorming. Dienstverleningshandvest Een dienstverleningshandvest is het document waarin de gemeenschappelijke regeling en de deelnemende gemeenten afspraken vastleggen over de inhoud, kwaliteit, prestaties, verantwoordelijkheden en verantwoording van de dienstverlening die door de regionale organisatie wordt geleverd. Het concept dienstverleningshandvest is toegevoegd als bijlage. Dit stuk zal na de oprichting van Bedrijfsvoeringsorganisatie (BVO) Sociaal Domein Flevoland worden vastgesteld door het bestuur van de BVO. Het dienstverleningshandvest blijft binnen de kaders van de Gemeenschappelijke Regeling en leggen we derhalve niet ter vaststelling aan uw raad voor. Toelichting wijzigingen tekst Gemeenschappelijke regeling Sociaal Domein Flevoland In de bijgevoegde memo zijn de zienswijzen van de vijf gemeenteraden gecategoriseerd in vier categorieën: a) Positieve en bevestigende opmerkingen; b) Richtinggevend, zonder wijziging in de GR tot gevolg; c) Inhoudelijke opmerkingen, leidend tot wijzigingen in de GR; d) Concrete tekstvoorstellen, leidend tot wijzigingen in de GR. Samenvattend hebben de volgende opmerkingen tot een wijziging in de GR geleid: 1. De raad van Noordoostpolder heeft in zijn zienswijze gevraagd de individuele beleidskeuze van gemeenten te respecteren en ruimte te houden voor ‘couleur locale’. De raad van Urk heeft in zijn zienswijze gevraagd ruimte voor de mogelijkheid tot het inzetten van identiteitsgebonden zorg te behouden. Deze zienswijzen hebben geleid tot een aanvulling in artikel 4 lid 1: ‘Een en ander ten einde een regionaal zorglandschap te creëren dat aansluit op de couleur locale van de gemeenten en de culturele, levensbeschouwelijke en overige sociale identiteit(en) van hun inwoners.’. 2. Door de raad van Urk is aangegeven dat (kortgezegd) in ieder geval tweemaal per jaar in het openbaar moet worden vergaderd door het bestuur en dat tijdens deze openbare vergaderingen de jaarrekening en de vaststelling van de begroting ter besluitvorming voorliggen. Deze zienswijze heeft geleid tot aanpassing van artikel 12 lid 1 GR: ‘Het bestuur vergadert in het openbaar tijdens die vergaderingen waarin de jaarrekening respectievelijk de vaststelling van de begroting voorliggen. De overige vergaderingen van het bestuur worden met gesloten deuren gehouden, voor zover het bestuur niet anders heeft bepaald.’. 3. Door de raad van Lelystad is aangegeven (kortgezegd) dat structureel en tijdig informatie wordt verstrekt aan de raden van de gemeenten waarvan de colleges deelnemen en dat dit in ieder geval op twee momenten in het jaar wordt gedaan. Dit heeft geleid tot aanpassing van de GR in lid 1 van artikel 15 en de toevoeging van een nieuw lid 2 in artikel 15, onder doornummering van het oude lid 2 naar lid 3.: ‘1. Het bestuur verstrekt aan de raden de door een of meer leden van die raden gevraagde inlichtingen en overigens structureel ongevraagd alle inlichtingen die de raden nodig hebben voor de uitoefening van hun taken. De inlichtingen kunnen zowel mondeling als schriftelijk worden verstrekt. Inlichtingen als hiervoor bedoeld worden tenminste tweemaal per jaar gebundeld op vooraf aangekondigde momenten verstrekt. 2. Ingeval van ontwikkelingen met mogelijke financiële consequenties, mogelijke tekorten en voorgenomen financiële bijstellingen worden de raden tijdig geïnformeerd overeenkomstig het eerste lid.’. 4. De raad van Dronten heeft in zijn zienswijze gevraagd het conceptreglement van het raadsplatform ter zienswijze aan de raden voor te leggen. Dit heeft geleid tot een wijziging van artikel 22 lid 1: ‘Voor de werkwijze van het raadsplatform Sociaal Domein Flevoland stelt het bestuur op voorstel van het 2 Voorstel aan de raad raadsplatform een reglement vast, nadat de raden in de gelegenheid zijn gesteld hun zienswijze kenbaar te maken.'. Beëindigen van de Centrumregeling Sociaal Domein Flevoland Om na verwerking van de zienswijzen en besluitvorming over de nieuwe Gemeenschappelijke regeling Sociaal Domein de nieuwe GR in werking te laten treden, dient het besluit te worden genomen om de Centrumregeling Sociaal Domein Flevoland d.d. 10 december 2015 te laten vervallen. Beoogd effect De belangrijkste beoogde effecten van de herziene governance, die wordt vormgegeven door middel van de voorgestelde Gemeenschappelijke Regeling, zijn als volgt: • We realiseren een robuuste regionale uitvoeringsorganisatie voor onze inwoners die in Flevoland ondersteuning krijgen op basis van Jeugdwet of Wmo. • Door de regionale contractering maken we eenduidige afspraken en hierdoor verlagen we bureaucratische lasten bij onze aanbieders. • We lossen knelpunten in de huidige regionale samenwerking op. • We zijn bestuurlijk vertegenwoordigd binnen het regionaal bestuur en nemen met elkaar op basis van consensus besluiten en versnellen het bestuurlijke proces doordat het regionale bestuur mandaat heeft voor de uitvoering van regionale taken waar onze raden toestemming voor geven. • We maken hiermee duidelijke afspraken over de onderlinge verdeling van onze regionale en lokale verantwoordelijkheid. • De bevoegdheden van de raden zijn duidelijker beschreven. Toelichting en argumenten • De governance die door de Gemeenschappelijke regeling Sociaal Domein Flevoland wordt gerealiseerd is nodig om: o de regionale samenwerking te verbeteren; o huidige knelpunten op te lossen; o bestuurlijke slagkracht te realiseren; o verantwoordelijkheden duidelijk te beleggen; o de raden meer in positie te brengen. • De governance die door de Gemeenschappelijke regeling Sociaal Domein Flevoland wordt gerealiseerd is niet te zwaar, is efficiënt en benut onze huidige infrastructuur. • De centralisatie van de regionale samenwerking biedt ons de mogelijkheid om maatschappelijke opgaven effectiever aan te pakken; • Door taken, expertise en besluitvorming op regionaal niveau te bundelen, ontstaat meer uniformiteit in beleid en uitvoering, worden schaalvoordelen benut en kan schaarse specialistische kennis efficiënter worden ingezet. Dit vermindert de kwetsbaarheid van individuele gemeenten en draagt bij aan een kwalitatief betere en toekomstbestendige dienstverlening aan inwoners van onze regio. • In de governance is afgesproken dat regionale afspraken die we maken altijd rekening houden met de couleur locale van iedere gemeente. We maken regionaal dezelfde afspraken over de zorg en kiezen lokaal voor aanbieders die aansluiten bij de behoefte van onze inwoners en die goed samenwerken met ons lokale voorveld. • De versterking en aanpassing van de governance wordt niet alleen noodzakelijk geacht vanuit de colleges van de regiogemeenten, het komt ook voort uit de vereisten die vanuit de Hervormingsagenda Jeugd worden gesteld aan regionale samenwerking. Het ministerie van VWS heeft duidelijk gemaakt dat onze huidige governance niet volstaat om een dekkend zorglandschap voor de jeugd te realiseren. Het niet invoeren van de Gemeenschappelijke Regeling is om die reden geen goede optie. • De wettelijke basis voor regionale samenwerking is artikel 2.8 Jeugdwet, dat colleges verplicht samen te werken indien dit noodzakelijk is voor een doeltreffende en doelmatige uitvoering van de wet. Met de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg wordt deze samenwerkingsplicht sinds 2026 verder geconcretiseerd door verplichte regionale samenwerking voor specialistische jeugdhulp. • De wetgever beweegt zich steeds nadrukkelijker richting regionale uitvoering van complexe maatschappelijke opgaven. Dit is zichtbaar in onder meer de Wet publieke gezondheid, de Wet 3 Voorstel aan de raad veiligheidsregio's en de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg. Een regionale governance sluit daarom aan bij de bredere ontwikkeling van meer verplichte intergemeentelijke samenwerking. Kanttekeningen en alternatieven Een gemeenschappelijke regeling verplaatst bevoegdheden naar een regionaal bestuur, waardoor de democratische sturing door afzonderlijke gemeenteraden zou kunnen afnemen. In onze huidige centrumregeling ervaren we de besluitvorming als complex waardoor er bestuurlijke slagkracht gemist wordt. We zien daarom de noodzaak van de Gemeenschappelijke Regeling om meer slagvaardigheid in besluitvorming te realiseren en versterken het democratische proces met deze aanvullende afspraken: • Het bestuur bestaat uit één vertegenwoordiger per deelnemend college. De deelnemende colleges wijzen ieder, uit hun midden, één wethouder aan als lid van het bestuur. • Aanvullend is het Regionaal Raadsplatform Flevoland in het leven geroepen. Dat heeft als doel de betrokkenheid van raden bij regionale opgaven te versterken door kennisdeling, afstemming en ontmoeting tussen Flevolandse raadsleden te faciliteren. Daarmee draagt het platform bij aan de democratische legitimatie en controle van regionale samenwerking. Naarmate meer taken regionaal worden georganiseerd, neemt het belang toe van een platform waarin raden regionaal geïnformeerd worden en hun kaderstellende en controlerende rol gezamenlijk kunnen versterken. • Er is in de regeling opgenomen dat er structureel en tijdig informatie wordt verstrekt aan de raden van de gemeenten waarvan de colleges deelnemen en dat dit in ieder geval op twee momenten in het jaar wordt gedaan. • Er zal in ieder geval tweemaal per jaar in het openbaar moeten worden vergaderd door het bestuur en tijdens deze openbare vergaderingen zal de jaarrekening en de vaststelling van de begroting ter besluitvorming voorliggen. Financiële middelen en effecten Er zijn geen directe financiële gevolgen van de oprichting van de nieuwe regio-organisatie sociaal domein anders dan reeds meegenomen in de begroting 2026 van de regionale samenwerking Sociaal Domein Flevoland. De regiobegroting voor 2027 wordt in 2026 nog vastgesteld binnen de huidige GR-regeling. Deze begroting is voor de gemeenten het uitgangspunt voor 2027. Na oprichting van de nieuwe GR zal er met terugwerkende kracht een kadernota/begroting (conform de Wet gemeenschappelijke regelingen) voor 2027 en 2028 worden opgesteld en voor zienswijze en vaststelling aan de colleges en raden van de deelnemende gemeenten worden voorgelegd. Dit zal in verband met het oprichtingsmoment van de GR pas in de eerste helft van 2027 plaatsvinden. Hierin worden ook de financiële kaders en afspraken meegenomen die van toepassing zijn op de nieuwe GR. Uitvoering / Vervolgproces De zienswijzenprocedure over de ontwerpregeling is afgerond. Door middel van dit raadsvoorstel wordt u en de andere raden van onze regio gelijktijdig het verzoek gedaan om de colleges toestemming te geven de Gemeenschappelijke regeling Sociaal Domein Flevoland aan te gaan en met het voorstel om de bestaande centrumregeling te beëindigen. Zodra uw raad en de raden van de andere gemeenten positief hebben besloten gaat de gemeente Almere dit besluit vervolgens namens de regio publiceren voor 31 december 2026. Hierna zal de centrumregeling beëindigd zijn en gaat de nieuwe Gemeenschappelijke Regeling per 1 januari 2027 in. Communicatie en participatie Bestuurlijke afstemming en voorbereiding van de Gemeenschappelijke regeling Sociaal Domein Flevoland heeft plaatsgevonden in het Bestuurlijk Overleg Sociaal Domein Flevoland (BOSD). De gemeenteraden van de vijf Flevolandse gemeenten hebben voor 2 juli 2026 hun zienswijze aangeboden. Deze zienswijzen zijn vervolgens verwerkt, en worden toegelicht in het memo. 4 Voorstel aan de raad Indien de raden hun colleges toestemming verstrekken om de nieuwe gemeenschappelijke regeling aan te gaan en de centrumregeling te beëindigen, zullen de individuele colleges dit besluit nemen. Daarna zal de gemeente Almere dit besluit namens de regio publiceren. Bijlagen • Tekst Gemeenschappelijke regeling Sociaal Domein Flevoland • Memo zienswijzen Gemeenschappelijke regeling Sociaal Domein Flevoland • Intentieovereenkomst regionale samenwerking Sociaal Domein Flevoland d.d. december 2025 (‘leidende principes’) • Centrumregeling Sociaal Domein Flevoland d.d. 10 december 2015 • Concept dienstverleningshandvest (ter kennisname) Achterliggende stukken • Collegevoorstel Toestemming Gemeenschappelijke regeling Sociaal Domein Flevoland en het opheffen van de Centrumregeling Sociaal Domein Flevoland en -besluit d.d. 22 september 2026 5 Raadsbesluit Raadsbesluit Datum PM [In te vullen door de raadsgriffie] Raadsnummer 26149 Onderwerp Toestemming Gemeenschappelijke regeling Sociaal Domein Flevoland en het beëindigen van de Centrumregeling Sociaal Domein Flevoland De raad van de Gemeente Almere Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders, Besluit: 1. Het college toestemming te geven voor het aangaan van de Gemeenschappelijke regeling Sociaal Domein Flevoland. 2. Het college toestemming te geven om de Centrumregeling Sociaal Domein Flevoland te beëindigen. Almere, De raad voornoemd, De griffier, De voorzitter, G.J. Broer W.H.J.M. van der Loo 6