Ruimtelijk Ontwikkelperspectief & Regionaal Programma Energiesysteem

Aan : Aan de leden van de gemeenteraden Datum : 08 juni 2026 Betreft : Raadsinformatiebrief processen Regio Rivierenland Geachte leden van de raad, De eerste honderd dagen als gemeenteraadslid liggen inmiddels bijna achter u — een periode die vaak intens, complex en veelomvattend is. Nieuwe dossiers, een stroom aan informatie, kennismaking met inwoners, organisaties en bestuurlijke processen: het vraagt tijd om daarin uw weg te vinden en een eigen rol te ontwikkelen binnen de raad. Tegelijkertijd breekt nu een fase aan waarin steeds duidelijker wordt welke grote keuzes de komende jaren op de regio en daarmee ook op uw gemeente afkomen. Daarom willen wij als gemeenschappelijke Regeling Regio Rivierenland juist op dit moment uw aandacht vragen voor belangrijke ontwikkelingen op vier belegde regoinale opgaven waarin ook uw gemeenteraad een wezenlijke rol heeft en waarover de komende periode besluitvorming gaat plaatsvinden. Regio Rivierenland: overzicht processen vier opgaven Bij Regio Rivierenland zijn meerdere opgaven en gemeentelijke uitvoeringsdiensten belegd. Zie de bijlage voor een visueel overzicht. Specifiek de regionale opgaven Economie, Mobiliteit, Energie en duurzaamheid en Ruimte vragen in Q1/Q2 om besluitvorming door uw raad. In deze raadsinformatiebrief praten we u daarom graag bij over de ontwikkelingen. Regio Rivierenland is een samenwerkingsverband van acht gemeenten: Buren, Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal en Zaltbommel. Bezoekadres: Burg. van Lidth de Jeudelaan 3, 4001 VK Tiel E: [email protected] IBAN NL55 BNGH 0285 0287 Postadres: Postbus 137, 4000 AC Tiel T: 0344 63 85 55 2 3 Regionale processen 2026/2027 Economie Rivierenland is van nature ondernemend. Het MKB is sterk vertegenwoordigd en dankzij onze centrale ligging zijn logistiek en agribusiness belangrijke pijlers. Daarnaast biedt het groene en waterrijke landschap volop mogelijkheden voor recreatie en toerisme. Binnen deze samenwerking bouwen we aan een economie die bij onze regio past: innovatief, toekomstbestendig en aantrekkelijk voor ondernemers en inwoners. De gemeenten in Rivierenland werken via onze gemeenschappelijke regeling al jaren samen aan economie en recreatie. Wat hebben we tot nu toe al bereikt met elkaar? We zijn trots op: • H R S projecten (vanaf 2022), een multiplier van 4,9 en een totale RSF- € ,4 Met het niet-benutte RSF budget 2022/2023 is bovendien de (€ 3 9,-) voor de deelnemende gemeenten aan het LEADER Programma georganiseerd. D z z € 9 99 ,- beschikbaar gekomen voor projecten. • H O R D een vliegwieleffect voor het realiseren van toekomstbestendige bedrijventerreinen, agribusiness en arbeidsmarkt (10,3 miljoen euro) • K T – Rivierenland (weg, spoor, water) • S , o.a. op recreatieve routestructuren Ontwikkelingen Vanuit de evaluatie van het huidige en afgelopen Regionaal Ambitiedocument 2022-2026 komen twee grotere aandachtspunten naar voren: breng focus aan op de doelstellingen en acties èn ga van projectfinanciering naar programmafinanciering. Op dit moment loopt het traject om een hernieuwd Regionaal Economisch Ambitiedocument voor 2027-2032 voor te bereiden. Daarvoor zijn verschillende stakeholders om input gevraagd. Ook de input van uw raad zouden we graag in het najaar 2026 komen ophalen. Zo kunnen we van informeren, consulteren naar uiteindelijk, via de gebruikelijke (BOB-)procedure, komen tot vaststelling van de regionale visie en financieringsmodel door de raad, en het vaststellen van het regionaal uitvoeringsprogramma door de colleges. Regio Rivierenland is een samenwerkingsverband van acht gemeenten: Buren, Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal en Zaltbommel. Bezoekadres: Burg. van Lidth de Jeudelaan 3, 4001 VK Tiel E: [email protected] IBAN NL55 BNGH 0285 0287 Postadres: Postbus 137, 4000 AC Tiel T: 0344 63 85 55 2 3 z R Mobiliteit Al jarenlang werken gemeenten samen aan de opgave Mobiliteit. Mobiliteit wordt in toenemende mate gezien als een lokaal overstijgend vraagstuk, waarbij regionale en landelijke samenwerking essentieel is om bereikbaarheid, duurzaamheid en leefbaarheid te waarborgen. Wat hebben we tot nu toe bereikt met elkaar? Wij zijn trots op: • Het regionaal Mobiliteitsfonds. Per inwoner in Rivierenland wordt er 1 euro in het Mobiliteitsfonds gestopt. Het hebben van een Regionaal Mobiliteitsfonds stelt ons in staat om lokaaloverstijgende projecten en onderzoeken te verrichten die op hun beurt weer waardevol zijn gebleken voor de lobby richting Provincie Gelderland en het Rijk. • Dankzij sterke samenwerking en een gerichte lobby is in 2025 de regio-overstijgende ‑ € 8 miljoen. • Er is € , (inclusief cofinanciering) binnengehaald voor mobiliteitsgedragsprojecten in 2026–2027 via Slim & Schoon Rivierenland. Juist dankzij het hebben van een Regionaal Mobiliteitsfonds als cofinanciering. • Knelpuntenanalyse A15 Deil – Valburg • Spooronderzoek Geldermalsen-Tiel-Arnhem Ontwikkelingen Eind 2026 loopt het huidige regionale programma Mobiliteit bij Regio Rivierenland af. Nu is het moment om de regionale strategische visie Mobiliteit 2050 en het bijbehorende uitvoeringsprogramma (2027-2032) te hernieuwen. Er zijn meerdere momenten waarop we raden informeren (zie overzicht). Maar we willen meer dan dat! Graag komen we in het najaar van 2026 naar de raden toe om van gedachten te wisselen en input op te halen, voorafgaand de BOB-procedure. Op die manier kunnen we in Q1 een visie en een financieel kader ter via de colleges in route brengen richting de raden. Energie en duurzaamheid S 8 3 R S ’ , D Rivierenland, aan een Regionale Energie Strategie voor wind, zon en warmte. Dit onder aanvoering van een landelijk RESprogramma. In Rivierenland werken we op basis van een startnotitie die is vastgesteld door de 8 gemeenteraden, Provinciale Staten en AB Waterschap Rivierenland. In 2021 is de RES 1.0 voor onze regio vastgesteld. Sinds 2023 is er ook een Nationaal Programma Lokale Warmte bij gekomen dat zich op bovengemeentelijke en regionale afstemming van warmtevraagstukken en isolatie richt. Door toenemende uitdagingen zoals ruimtegebruik z ’ Nationaal Programma Energiesysteem, waarvoor in 2026 een Interbestuurlijke Werkwijze wordt opgesteld. In de Stuurgroep RES FruitDelta Rivierenland stemmen we bestuurlijk af, bereiden we besluitvorming voor en geven we richting aan de uitvoering. Ook wordt de inbreng in de Energyboard Gelderland voorbereid. De raden stelden de RES 1.0 vast en nemen kennis van de 2-jaarlijkse voortgangsrapportages RES. Wat hebben we al bereikt met elkaar? Wij zijn trots op: • 8 , , samen op koers • G z 8 GW ( 447 GWh (2025) • kern: coöperaties en inwoners écht mede-eigenaar van de energietransitie • een decentraal regionaal energiesysteem Ontwikkelingen De komende jaren staan in het teken van het realiseren van de ambities voor zon en wind richting 2030 zoals vastgelegd in de RES 1.0. We stellen in 2026-2027 een Regionaal Programma Energiesysteem (RPE) met een meerjarige uitvoeringsprogramma op. Met het RPE geven we invulling aan de integrale aanpak van duurzame opwek, warmte, infrastructuur, opslag en energiebesparing. Het gaat niet Regio Rivierenland is een samenwerkingsverband van acht gemeenten: Buren, Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal en Zaltbommel. Bezoekadres: Burg. van Lidth de Jeudelaan 3, 4001 VK Tiel E: [email protected] IBAN NL55 BNGH 0285 0287 Postadres: Postbus 137, 4000 AC Tiel T: 0344 63 85 55 2 3 alleen om fysieke projecten, maar ook om procesresultaten: structurele samenwerking en duidelijke afspraken over wie wat doet. Onder deze paraplu vallen ook duurzame opwek, warmteontwikkeling, netcapaciteit en financiering. Voor de visie op het Regionale Programma Energiesysteem halen we graag, net als voor Economie en Mobiliteit, de input van uw raad op. We beogen in Q2 2027 de visie voor besluitvorming aan uw raad voor te leggen. Ruimte De ruimtelijke ontwikkelingen en uitdagingen zijn groot en urgent. Onze regio kampt met schaarste in de ruimte: we willen woningen bouwen, energie opwekken, klimaatadaptatie doorvoeren, ruimte voor economie maken, natuurgebieden herstellen en land- en tuinbouw verduurzamen. Niet alles kan overal en de opgaven zijn te verweven om per gemeente op te lossen. Zonder regionale afstemming ontstaat concurrentie en versnippering en lopen we het risico dat oplossingen voor de ene opgave problemen veroorzaken bij een andere opgave. Daarom kiezen we voor een integrale en gebiedsgerichte samenwerking die over gemeentegrenzen heen gaat. Gemeenten werken sinds 2021 regionaal samen aan de regionale opgave Ruimte en vanaf 2026 is de deze opgave structureel bij Regio Rivierenland belegd. Wat hebben we al bereikt met elkaar? Wij zijn trots op: • Van succesvolle pilot naar structurele regionale samenwerking via onder meer een pfo Ruimte • Visie Groenblauw Raamwerk (2024) in uitvoering onder regie van een regionale gebiedsregisseur GBRW – koers voor een klimaatbestendige, biodiverse en aantrekkelijke regio. • Gezamenlijk traject voor het Ruimtelijk Ontwikkelperspectief (ROP) in voorbereiding met provincie Gelderland, Waterschap Rivierenland en partners, als inhoudelijke koers en bouwsteen voor een interbestuurlijk programma met Rijk en provincie. • De regio heeft via de tafel Ruimte integraal en actief input geleverd voor nationale en provinciale beleidsprocessen (o.a. Nota Ruimte, Gelderse Omgevingsvisie) en zich proactief gepositioneerd richting Rijk en provincie. • Regi-o Deal 6e tranche toegekend voor het subprogramma Groene en Toekomstbestendige leefomgeving (€ ,3 R €4, , fundament voor o.a. ROP, gebiedsregisseur GBRW en bredere regionale ruimtelijke samenwerking Ontwikkelingen W z ? R ’ , een regionale ruimtelijke visie en strategie. Om zelf regie te houden bij de ruimtelijke keuzes die Rijk en provincie op ons late laten komen, werken de acht gemeenten samen toe naar een regionaal ruimtelijk ontwikkelperspectief (ROP). Daarin wegen we de verschillende opgaven integraal en gebiedsgericht tegen elkaar af, samen met provincie Gelderland en waterschap Rivierenland. Het ROP vormt tevens de bouwsteen voor een te ontwikkelen interbestuurlijk ruimtelijk programma met het Rijk en Provincie Gelderland. Net als bij de andere opgaven komen wij na het zomerreces 2026 graag bij u langs om richtingen op te halen, vooruitlopend op de besluitvormingsprocedure. We beogen in Q2 2027 het ROP ter besluitvorming aan uw raad voor te leggen. We komen graag naar u toe! Niet alleen aan het einde, tijdens de beeldvormende raadsvergaderingen, maar juist ook al in een eerder stadium willen we met u in gesprek. We begrijpen dat de nieuwe raden tot aan de zomer volop bezig zijn met het opstarten en inwerken. Voor de hierboven genoemde, lokaal overstijgende opgaven is het echter belangrijk dat wij na de zomer bij u D “ ” O dat u zelf de regie houdt en dat keuzes niet landelijk of provinciaal voor onze regio worden gemaakt. Daarom hebben wij bij de griffies het verzoek neergelegd om twee momenten te plannen: één bijeenkomst om u mee te nemen in de ontwikkelingen rondom Economie, Mobiliteit en het Energiesysteem en één bijeenkomst voor een goed gesprek over de regionale ruimtelijke toekomstperspectieven. Regio Rivierenland is een samenwerkingsverband van acht gemeenten: Buren, Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal en Zaltbommel. Bezoekadres: Burg. van Lidth de Jeudelaan 3, 4001 VK Tiel E: [email protected] IBAN NL55 BNGH 0285 0287 Postadres: Postbus 137, 4000 AC Tiel T: 0344 63 85 55 2 3 In de eerstvolgende Regionale Agenda Commissie (RAC) van 31 augustus a.s. bespreken we met uw RAC- vertegenwoordiger de processen verder door. We begrijpen dat alle verbonden partijen een beroep doen op uw aandacht en dat u het als raad druk heeft. Toch vragen wij nadrukkelijk om uw tijd en betrokkenheid in het komende najaar, juist omdat de keuzes die voorliggen van groot belang zijn voor de toekomst van onze regio. Dank alvast en op naar de goede gesprekken. Met vriendelijke groet, Namens het Algemeen Bestuur van Regio Rivierenland, Mr. J.W.A. Hakkert Drs. S. Stoop Secretaris-directeur Voorzitter Regio Rivierenland Regio Rivierenland is een samenwerkingsverband van acht gemeenten: Buren, Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal en Zaltbommel. Bezoekadres: Burg. van Lidth de Jeudelaan 3, 4001 VK Tiel E: [email protected] IBAN NL55 BNGH 0285 0287 Postadres: Postbus 137, 4000 AC Tiel T: 0344 63 85 55 2 3 Bijlage Visueel overzicht van de opgaven en contractgestuurde dienstverlening Regio Rivierenland Regio Rivierenland is een samenwerkingsverband van acht gemeenten: Buren, Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal en Zaltbommel. Bezoekadres: Burg. van Lidth de Jeudelaan 3, 4001 VK Tiel E: [email protected] IBAN NL55 BNGH 0285 0287 Postadres: Postbus 137, 4000 AC Tiel T: 0344 63 85 55 2 3 T D R K