Home › 's-Hertogenbosch › Document

Rondvraag en sluiting

Raadsvoorstel
TypeRaadsvoorstel
Gemeente's-Hertogenbosch
Datum2026-11-25
BronDownload brondocument →

Document

Geëxtraheerde tekst

Discussienotitie Vrouwenveiligheid Het tij keren Van manosphere tot mannenhuis PRO Den Bosch Femke Hoekstra Wittebol okt’26 Aanleiding De recente afgrijselijke moord op Hajar nog maar ’n ruim jaar na de moord op Lisa heeft het debat over vrouwenveiligheid opnieuw op scherp gezet. Het zijn de tragische excessen waar we aandacht voor hebben, ons enorm verontwaardigd over uitspreken en het bij talkshowtafels er ineens weer hele avonden over gaat. Maar de vele verhalen van al die vrouwen die achter de voordeur in hun eigen huis te maken krijgen met geweld en intimidatie die horen we nauwelijks. Die zitten letterlijk verstopt in een opvang voorziening, waar we ze tijdelijke veiligheid kunnen bieden die heel noodzakelijk is, maar waar ze ook, met vaak kinderen, weg zijn gerukt uit hun eigen vertrouwde omgeving en dagelijkse leven. Wie vertelt er hun verhalen? En hoe zorgen we ervoor dat deze situaties zich niet blijven herhalen bij de generaties die nu opgroeien? Het is het spijtige sluitstuk van vaak al vele jaren van mishandeling en geweld waar vrouwen die in de opvang leven mee te maken hebben gehad. En waarbij het vaak ook een eenzame zoektocht naar gehoor en hulp is geweest eerder in het traject. Want waar kun je als vrouw of als man terecht voor hulp als er sprake van geweld lijkt te zijn in de thuis situatie? In de praktijk een gapend gat in het beschikbare hulpaanbod. Daar waar iedereen met ongemak naar kijkt, wiens verantwoordelijkheid is dat eigenlijk? Het voorkomen van escalatie en verder oplopend geweld achter de voordeur of het ingrijpen nog voor de eerste klap is uitgedeeld? Geweld tegen vrouwen in onze samenleving staat niet op zichzelf. Het komt in alle lagen van de samenleving voor, binnen alle culturen en religies en is niet te versmallen tot iets wat bij maar één type dader past (Verwey-Jonker instituut, 2020). Sterker nog geweld tegen vrouwen groeit als geaccepteerd gegeven in z’n algemeenheid en nog sterker onder jongeren. Recent onderzoek van de Universiteit van Amsterdam en Tilburg University laat zien dat de maatschappelijke afwijzing van geweld tegen vrouwen m.n. onder jongeren enorm afneemt op dit moment. Onderzoekers wijzen daarbij onder meer op de invloed van de manosphere, waarin vrouwenhaat, ongelijkwaardigheid en geweld steeds vaker worden genormaliseerd. Uit recente cijfers blijkt: - In 4 jaar tijd een significante daling is ontstaan van twee procentpunten (van 87 naar 85%) in de rechtvaardiging om een vrouw te slaan; - 3 op de 5 mannen geeft aan geen verantwoordelijkheid te voelen voor de onveiligheid die vrouwen ervaren (The Hague Centre for Strategic Studies, HCSS); - Forensische zorginstellingen en experts schatten in dat dat 75% van de jongeren in enige mate wordt beïnvloed door content uit de manosphere (NOS, 9 mei 2026. Steeds meer jongens en mannen beïnvloed door manosphere) en bij 40% van de jongens en mannen die in contact komen met zorg en/of politie deze invloed een schadelijke risicofactor vormt; - 56% van de docenten merkt een feitelijke toename van gedrag dat duidt op de invloed van online netwerken rondom de manosphere. Dit leidt tot verbale agressie, openbare misogynie (vrouwenhaat) en anti-lhbtiq+ uitspraken op scholen (Nederlands Jeugdinstituut, de impact van de manosphere). Geweld tegen vrouwen ontstaat niet uit het niets. Het begint bij ideeën, beelden en gesprekken, en het is zorgelijk dat we m.n. onder jongeren een toename van gevaarlijke opvattingen zien. Overtuigingen als dat vrouwen minder waard zijn, dat grenzen onderhandelbaar zijn en dat dominantie mannelijkheid bewijst. We zien dat dergelijke opvattingen terrein winnen en daarmee ook de voedingsbodem voor intimidatie, huiselijk geweld, seksuele grensoverschrijding en uiteindelijk ook femicide groeit. Dat leidt niet alleen tot onveiligheid voor vrouwen maar heeft ook impact op andere kwetsbare groepen in onze samenleving. In deze discussienotitie leggen we de focus op de impact hiervan op de positie van vrouwen en meisjes. Maar waar de ene groep onder druk staat heeft dat onmiskenbaar impact op andere minderheden en kwetsbare groepen in onze samenleving. 2 Discussienotie vrouwenveiligheid: Het tij keren PRO Den Bosch Doelstelling Met deze discussie notitie willen we bijdragen aan het verder verbreden en verdiepen van de aanpak als het gaat om de veiligheid van vrouwen en meisjes in onze Bossche samenleving. En daarmee indirect ook aan die van andere kwetsbare groepen in onze samenleving. Op veel vlakken doen we het als samenleving niet goed als het gaat om de veiligheid van vrouwen. Het vraagt om een stevige landelijke aanpak die tot op de dag van vandaag ontbreekt. Maar het ontslaat ons niet van de verantwoordelijkheid om na te denken welke stappen we lokaal kunnen zetten. Afgelopen jaar hadden we het veel en vaak als raad over het thema vrouwenveiligheid. Zo werd er o.a. aandacht gevraagd voor de veiligheid in het uitgaansleven, voor een goed meldpunt van straatintimidatie, voor veiligheid in de openbare ruimte en we organiseerden als raad een expertmeeting over het thema vrouwenveiligheid. Maar er is geen ruimte om stil te zitten op dit belangrijke thema. De conclusies zijn inmiddels onontkoombaar: Vrouwen betalen op teveel vlakken de keiharde prijs. Op straat, tijdens het uitgaan, bij geweld achter de voordeur en van schadelijke denkbeelden die via o.a. social-media, televisie en in de gesprekken in kroegen en kantines tot onze kinderen en jongeren komen. Dat is een zorgelijk gegeven als we kijken naar de toekomst. Willen we voorkomen dat geweld tegen vrouwen, wat nu al zo aanwezig is in onze samenleving, niet verder uit de hand loopt is ingrijpen noodzakelijk. We kunnen het tij nog keren. Maar dan moeten we wel bakens durven verzetten met elkaar en het gesprek durven voeren over waar het er echt aan schort. En dat vraagt ook van ons als raad verder kijken dan politiek willen scoren op een “populair” thema en het denken over de grenzen van bestuursperiodes heen. Hieraan een echte bijdrage leveren vraagt om een lange adem en andere keuzes met elkaar te durven maken. Niet om schuldigen aan te wijzen, niet door het debat te versimpelen of te benutten voor eigen politiek gewin maar om eerlijk bloot te leggen waar het aan schort en wat er nog nodig is als het gaat om de veiligheid van vrouwen. Deze notitie is het resultaat van een lange periode van verkenning en verdieping op het thema door het bestuderen van vele onderzoeken, het spreken met experts, met ambtenaren, uitvoeringsorganisaties, de politie, woordvoerders in de Tweede Kamer, ervaringsdeskundigen en de verantwoordelijk bestuurder. Veel dank voor al hun waardevolle input waardoor deze discussienotitie tot stand kon komen. In het bijzonder dank aan de dappere vrouwen die hun persoonlijke ervaringen aan mij toe vertrouwden. En waar de diepe drijfveer om op dit thema echt een bijdrage te leveren alleen maar verder van groeide. Waarom de huidige aanpak tekort schiet? Vrouwenveiligheid raakt aan vele beleidsterreinen, en al die vraagstukken worden nu vaak binnen eigen beleidsterreinen opgepakt. Veel organisaties verrichten hierin dagelijks belangrijk werk als het gaat om de aanpak van vrouwenveiligheid. Er lopen programma’s als ViA (Veiligheid in Afhankelijkheidsrelaties), Veilig Thuis krijgt extra middelen voor een betere aanpak en ondersteuning, de politie werkt aan meer kennis en betere opvolging van signalen, er wordt gebouwd aan de sterke lokale teams, we hebben vorig jaar de vrouwenopvang flink vernieuwd en verbeterd. En er volgt een uitwerking van het inclusiebeleid waaronder ook de aanpak van veilige straten en ons meldpunt verder wordt uitgewerkt. Er loopt een aanpak op Bossche veerkracht en het jongerenwerk werkt hard aan het ook in de online leefwereld van Bossche jongeren aanwezig zijn. Het zijn allemaal hele belangrijke trajecten die lopen en organisaties die betrokken zijn. 3 Discussienotie vrouwenveiligheid: Het tij keren PRO Den Bosch Maar vrouwenveiligheid is geen losstaand thema. Het raakt aan veiligheid, zorg, onderwijs, wonen, jeugd, openbare ruimte en bestaanszekerheid. En de actualiteit laat weer zien dat we het nog niet goed genoeg doen met elkaar ondanks de vele inspanningen. Meer regie en sturing vanuit preventie is keihard nodig. Vrouwenveiligheid verdient het een herkenbare plek binnen het gemeentelijke veiligheidsbeleid, met duidelijke doelen, verantwoordelijkheid en monitoring te krijgen. Want wat niet expliciet prioriteit krijgt en waar regie op wordt gevoerd, verdwijnt uiteindelijk naar de achtergrond. En we kunnen ons dat geen dag langer permitteren. Er mist een gecoördineerde stevige aanpak die begint met voorlichting en inzet op preventie van geweld. En het daarmee bijdragen aan het keren van het tij, in plaats van toe te blijven kijken hoe we verworvenheden waar lang voor is gevochten in rap tempo lijken kwijt te raken. Wat we nu zien is dat ons hele systeem gericht is op steun bij escalatie en niet op ingrijpen voordat de eerste klappen thuis gevallen zijn en het inzetten op het keren van denkbeelden. We zijn een continue doekje voor het bloeden aan het bieden maar nog te weinig aan het bouwen aan oplossingen. Deze discussie notitie focust zich, met de intentie een bijdrage te leveren aan het bouwen van oplossingen, daarom op twee hoofdzaken als het gaat om de veiligheid van vrouwen: 1. Hoe komen we aan de voorkant van vrouwenveiligheid? Waarbij we echt kunnen gaan werken aan een veiligere samenleving door stevig te gaan ingrijpen op schadelijke denkbeelden van kinderen en jongeren die hen via de manosphere bereiken. En hoe kunnen we middels stevig preventie beleid escalatie van geweld pogen te voorkomen?; 2. En hoe gaan we de focus verleggen bij geweld tegen vrouwen van het uit huis halen van slachtoffers naar uithuisplaatsing van de daders met stevige hulp en begeleiding die daarbij hoort, kortom een daderaanpak. 1. Zet in op preventie en vroegsignalering Aanpak op preventie voor kinderen en jongeren De manosphere is inmiddels een begrip wat bijna dagelijks voorbijkomt in de landelijke media. Conservatieve denkbeelden waarbij we terug lijken te gaan in de tijd hebben een enorme aantrekkingskracht op jonge mannen en jongens, óók in onze Bossche samenleving. Via m.n. digitale wegen verspreiden zich op dit moment in razend tempo conservatieve denkbeelden onder jongeren. We zien dat terug op scholen maar ook op de sportclub, bij de verenigingen en in de kroeg. Plekken waar jongeren elkaar spreken, waar taal ertoe doet en waar meningsvorming en beïnvloeding ontstaat. De denkbeelden ontstaan niet zomaar maar worden bepaalt in de sociale context waar jongeren zich begeven. En daarom is het van enorm belang om invloed hierop te hebben. En daarin lijken we met alleen de traditionele aanpak er niet voldoende tegen bestand. Als dit soort schadelijke denkbeelden steeds jonger wortelschieten, moeten we daar ook eerder en op andere wijzen tegenover staan. Structurele aandacht in het onderwijs voor thema’s als gendergelijkheid, respectvolle relaties, seksuele vorming en het aangeven én respecteren van grenzen is hard nodig. Het tij keren vraagt wat ons betreft om meer. En dat betekent nog meer investeren in: • weerbaarheid en mediawijsheid; • relationele en seksuele vorming al vroeg op scholen aanbieden; • bewustwording rondom online vrouwenhaat creëren; • ondersteuning van scholen, jongerenwerk en sportverenigingen op hoe we het gesprek hierover voeren; • jongens en mannen erbij betrekken; • en de aanpak van geweld achter de voordeur met seksuele intimidatie en onveiligheid in de openbare ruimte verbinden aan elkaar zodat er bewustzijn ontstaat dat het met elkaar te maken heeft. 4 Discussienotie vrouwenveiligheid: Het tij keren PRO Den Bosch Niet incidenteel aandacht, maar structureel en expliciet. Want wie geweld wil voorkomen, moet beginnen voordat geweld ontstaat. Er ligt een enorme kans. Nu er ook eindelijke duidelijke wetgeving komt voor een verbod van de mobiele telefoon op de middelbare school wordt ook de scroll tijd van jongeren serieus ingeperkt. Ook dat biedt kansen om door te pakken jongeren tot gesprek en interactie uit te nodigen binnen de school en in een vertrouwde sociale omgeving. Tijdige signalering en doorverwijzing We weten dat het taboe op geweld achter de voordeur nog altijd enorm groot is. Zowel slachtoffers als daders spreken niet gemakkelijk over geweld in de thuissituatie (slechts 3% van de slachtoffers spreekt met een professional en ongeveer 33% met een persoonlijk vertrouwd iemand volgens het CBS). En dat maakt dat het relatief lang duurt voor geweld achter de voordeur wordt herkend en er hulp kan worden ingeschakeld. Vroegtijdige hulp en herkenning van de zogenaamde “rode vlaggen” kan erger voorkomen. Kan zelfs de dood voorkomen. Het vroegtijdig herkennen en serieus nemen van signalen van slachtoffers kan echt het verschil maken tussen leven en dood. En precies daar is een gat ontstaan, in het vroegtijdig herkennen van signalen van geweld. Juist voordat de klappen vallen maar als we de frustraties zien oplopen en er de eerste signalen zijn van geweld moeten we kunnen gaan ingrijpen. De succesvolle Spaanse aanpak laat zien dat dit resultaat oplevert. Wat we leren van de Spaanse aanpak is dat een koppeling tussen signaleren, beoordelen en concrete actie echt leidt tot minder gevallen van femicide. In Spanje is sinds de jarenlange aanpak hierop het aantal dodelijke slachtoffers met 30% afgenomen. Dat betekent dat betere samenwerking in de keten nodig is. Wie signaleert, wie verwijst door en wie volgt op? Veilig Thuis heeft nu vooral een adviserende rol (gekregen) en een rol om in te grijpen. De vrouwenopvang komt in beeld bij acuut gevaar. Maar waar is het toegankelijke eerste aanspreekpunt om verdergaande escalatie van beginnend geweld tegen te gaan belegd? Er ligt een kans om de taak van preventie en het vroegtijdig herkennen van signalen van geweld achter de voordeur te beleggen binnen de ontwikkeling naar sterke lokale teams. Zodat deze vorm van zorg dichtbij en in een vertrouwelijke context geborgd kan worden. En vrouwen in geval van beginnend geweld zich ergens kunnen melden. Daarvoor is het noodzakelijk dat binnen de sterke lokale teams ook de kennis aanwezig is om tijdig signalen te herkennen en goed door te kunnen verwijzen. 2. Ontwikkel een aanpak op daders We hebben in Den Bosch flink geïnvesteerd in de kwaliteit van de vrouwenopvang. En dat was enorm nodig. Want wie huis en haard moet verlaten vaak met weinig persoonlijke spullen en ergens moet onderduiken om in veiligheid te zijn verdient een plek die rust biedt en waar je kan proberen toch het “normale” leven weer op te pakken. Maar het is ook cru. In 91% van de gevallen is bij huiselijk geweld een man de dader weten we uit onderzoek (WODC). En er is geen doorleefde stevige aanpak, opvang, begeleiding of hulp voor deze mannelijke daders. Met de wettelijke bevoegdheid voor het lokaal gezag om daders tijdelijk (max. 4 weken) uit huis te kunnen plaatsen zijn we er nog lang niet. Want waar moeten bij tijdelijke uithuisplaatsing deze mannen dan naar toe? En welke begeleiding is er dan om te voorkomen dat bij terugkeer de situatie weer terug bij af is? In geval van huiselijk geweld en onveiligheid thuis, zijn het de vrouwen en kinderen die hun woning en alle vertrouwdheid moeten achterlaten over het algemeen. Daar zijn we in Den Bosch geen uitzondering op. Het uitgangspunt moet gaan kantelen. Van een vrouwenopvang naar een mannenhuis voor daders. We brengen nu rust en stabiliteit met de vrouwenopvang, en dat is vaak ook heel erg nodig. Maar hoe komen we met elkaar uit deze werkelijkheid? Waar is de zorg, opvang maar ook aanpak op het uit huis halen van daders? Want waar mogelijk hoort niet het slachtoffer maar de dader uit huis te worden gehaald. 5 Discussienotie vrouwenveiligheid: Het tij keren PRO Den Bosch Dankzij nieuwe wetgeving kan het bevoegd lokaal gezag inmiddels daders van huiselijk geweld maximaal vier weken uit de vertrouwde omgeving halen. Maar er is in feite geen opvang voor deze daders en ook zeer beperkt een aanpak op gedrag of hulpaanbod. Dus na die vier weken is de kans op terugval naar exact dezelfde situatie enorm groot. Een echte aanpak op daders is nodig om herhaald slachtofferschap te voorkomen en om daders ook te helpen hun leven op een duurzame manier gezond in te richten en te begeleiden naar bijvoorbeeld ook ouderschap. Uit onderzoek van het WODC blijkt dat 1 op de 3 daders van huiselijk geweld die door de politie is geregistreerd binnen een aantal jaar opnieuw de fout in gaat met een geweldsincident. Kortom die duurzame aanpak kan ook bijdragen aan voorkoming van herhaling van de situatie en daarmee ook nieuwe slachtoffers voorkomen. Samenvattend • We investeren nu vooral in hulp nadat het misgaat, maar te weinig in het voorkomen ervan; • Wil je aan de voorkant van geweld komen is investeren in kinderen en jongeren en welke denkbeelden zij meekrijgen door toenemende invloed van de manosphere nodig; • Er is een gat in het hulpaanbod als het gaat om vroegtijdig signaleren van eerste tekenen van geweld achter de voordeur en het goed kunnen doorverwijzen voor hulp voordat het escaleert; • We beschermen nu vooral slachtofferschap bij huiselijk geweld door een goede vrouwenopvang, maar hebben te weinig echte aandacht voor hulp en een aanpak voor daders; • We vragen vrouwen om zich in veiligheid te brengen als zij slachtoffer van huiselijk geweld zijn en daarmee hun vertrouwde omgeving te verlaten, terwijl mannen die geweld gebruiken vaak in hun vertrouwde omgeving kunnen blijven. • Het ontbreekt aan echte aandacht voor een aanpak op daders waarbij we investeren in hulp en begeleiding naar duurzaam ander gedrag zodat we herhaling voorkomen. De vraag is niet óf veiligheid van vrouwen meer aandacht verdient, de vraag is welke keuzes we echt bereid zijn te maken met elkaar om het tij te keren. PRO legt daarom graag de volgende vragen aan de commissie voor: • Vindt de commissie dat dit belangrijke onderwerp een vaste regiehouder verdient die naar de totale aanpak van vrouwenveiligheid kijkt waardoor de thema’s: veiligheid, zorg en preventie meer in samenhang worden bezien? • Vindt de commissie dat meer aandacht voor preventie en bewustwording onder kinderen en jongeren over online vrouwenhaat, gelijkwaardigheid, seksuele vorming en begrenzing en gezonde relaties nodig is zodat we daarmee kunnen bouwen aan een cultuur van gelijkwaardigheid tussen mannen en vrouwen? • Vindt de commissie dat het vroegtijdig kunnen signaleren van huiselijk geweld noodzakelijk is zodat we erger kunnen voorkomen? • Vindt de commissie dat dit een belangrijk aandachtspunt is bij het vormgeven van de sterke lokale teams? En dat het daarbij noodzakelijk is te investeren in medewerkers met kennis van het netwerk en het kunnen herkennen van rode vlaggen rondom geweld tegen vrouwen? • Vindt de commissie dat het naast aandacht voor slachtoffers nodig is steviger in te zetten op een daderaanpak t.a.v. huiselijk geweld? • En vindt de commissie dat een daderhuis in de gemeente Den Bosch bij zou kunnen dragen aan meer veiligheid van vrouwen? Waarbij we specifiek kijken naar het uit huis halen van daders en het hen bieden van hulptrajecten om herhaald daderschap te voorkomen. We kijken uit naar uw reactie. Dank u wel. Femke Hoekstra-Wittebol Fractievoorzitter PRO Den Bosch 6 Discussienotie vrouwenveiligheid: Het tij keren PRO Den Bosch Bronnen: https://www.augeo.nl/-/media/Files/Rapport-Kan-huiselijk-geweld-en-kindermishandeling-echt- stoppen-Kwestie-van-een-lange-adem.ashx https://www.rtl.nl/nieuws/binnenland/artikel/5656027/onderzoek-iets-meer-nederlanders-hebben- begrip-voor-slaan-vrouw https://www.uva.nl/content/nieuws/persberichten/2026/09/nederlanders-positief-over- vrouwenemancipatie-maar-ook-reden-tot-zorg.html?cb https://www.trouw.nl/binnenland/mag-een-man-een-vrouw-slaan-het-denken-hierover- verschuift~bcd5b736/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F https://www.sg.uu.nl/video/2025/09/hoe-redden-we-jongens-uit-de-manosphere https://www.verwey-jonker.nl/wp-content/uploads/2023/04/119430_Op-zoek-naar- beschermingsarrangementen.pdf https://open.overheid.nl/documenten/c1b36232-5348-45eb-8d1c-cd5b3950ed9b/file https://www.cbs.nl/nl-nl/longread/rapportages/2024/prevalentiemonitor-huiselijk-geweld-en-seksueel- grensoverschrijdend-gedrag-2024?onepage=true https://www.universiteitleiden.nl/en/news/2025/10/marieke-liem-hidden-warning-signs-preceding- femicide-deserve-visibility https://open.overheid.nl/documenten/d2f238f4-66af-4d6c-901b-8853d8dac112/file 7 Discussienotie vrouwenveiligheid: Het tij keren PRO Den Bosch

Tekst uit PDF geëxtraheerd