Home › 's-Hertogenbosch › Document
Rondvraag en sluiting
Raadsvoorstel
| Type | Raadsvoorstel |
| Gemeente | 's-Hertogenbosch |
| Datum | 2026-11-25 |
| Bron | Download brondocument → |
Document
Geëxtraheerde tekst
Discussienotitie Vrouwenveiligheid
Het tij keren
Van manosphere tot mannenhuis
PRO Den Bosch
Femke Hoekstra Wittebol
okt’26
Aanleiding
De recente afgrijselijke moord op Hajar nog maar ’n ruim jaar na de moord op Lisa heeft het debat
over vrouwenveiligheid opnieuw op scherp gezet.
Het zijn de tragische excessen waar we aandacht voor hebben, ons enorm verontwaardigd over
uitspreken en het bij talkshowtafels er ineens weer hele avonden over gaat.
Maar de vele verhalen van al die vrouwen die achter de voordeur in hun eigen huis te maken krijgen
met geweld en intimidatie die horen we nauwelijks. Die zitten letterlijk verstopt in een opvang
voorziening, waar we ze tijdelijke veiligheid kunnen bieden die heel noodzakelijk is, maar waar ze ook,
met vaak kinderen, weg zijn gerukt uit hun eigen vertrouwde omgeving en dagelijkse leven.
Wie vertelt er hun verhalen? En hoe zorgen we ervoor dat deze situaties zich niet blijven herhalen bij
de generaties die nu opgroeien?
Het is het spijtige sluitstuk van vaak al vele jaren van mishandeling en geweld waar vrouwen die in de
opvang leven mee te maken hebben gehad. En waarbij het vaak ook een eenzame zoektocht naar
gehoor en hulp is geweest eerder in het traject. Want waar kun je als vrouw of als man terecht voor
hulp als er sprake van geweld lijkt te zijn in de thuis situatie?
In de praktijk een gapend gat in het beschikbare hulpaanbod. Daar waar iedereen met ongemak naar
kijkt, wiens verantwoordelijkheid is dat eigenlijk? Het voorkomen van escalatie en verder oplopend
geweld achter de voordeur of het ingrijpen nog voor de eerste klap is uitgedeeld?
Geweld tegen vrouwen in onze samenleving staat niet op zichzelf. Het komt in alle
lagen van de samenleving voor, binnen alle culturen en religies en is niet te
versmallen tot iets wat bij maar één type dader past (Verwey-Jonker instituut,
2020). Sterker nog geweld tegen vrouwen groeit als geaccepteerd gegeven in z’n
algemeenheid en nog sterker onder jongeren. Recent onderzoek van de
Universiteit van Amsterdam en Tilburg University laat zien dat de maatschappelijke
afwijzing van geweld tegen vrouwen m.n. onder jongeren enorm afneemt op dit
moment.
Onderzoekers wijzen daarbij onder meer op de invloed van de manosphere, waarin vrouwenhaat,
ongelijkwaardigheid en geweld steeds vaker worden genormaliseerd.
Uit recente cijfers blijkt:
- In 4 jaar tijd een significante daling is ontstaan van twee procentpunten (van 87 naar 85%) in
de rechtvaardiging om een vrouw te slaan;
- 3 op de 5 mannen geeft aan geen verantwoordelijkheid te voelen voor de onveiligheid die
vrouwen ervaren (The Hague Centre for Strategic Studies, HCSS);
- Forensische zorginstellingen en experts schatten in dat dat 75% van de jongeren in enige
mate wordt beïnvloed door content uit de manosphere (NOS, 9 mei 2026. Steeds meer
jongens en mannen beïnvloed door manosphere) en bij 40% van de jongens en mannen die
in contact komen met zorg en/of politie deze invloed een schadelijke risicofactor vormt;
- 56% van de docenten merkt een feitelijke toename van gedrag dat duidt op de invloed van
online netwerken rondom de manosphere. Dit leidt tot verbale agressie, openbare misogynie
(vrouwenhaat) en anti-lhbtiq+ uitspraken op scholen (Nederlands Jeugdinstituut, de impact
van de manosphere).
Geweld tegen vrouwen ontstaat niet uit het niets. Het begint bij ideeën, beelden en gesprekken, en het
is zorgelijk dat we m.n. onder jongeren een toename van gevaarlijke opvattingen zien.
Overtuigingen als dat vrouwen minder waard zijn, dat grenzen onderhandelbaar zijn en dat dominantie
mannelijkheid bewijst. We zien dat dergelijke opvattingen terrein winnen en daarmee ook de
voedingsbodem voor intimidatie, huiselijk geweld, seksuele grensoverschrijding en uiteindelijk ook
femicide groeit. Dat leidt niet alleen tot onveiligheid voor vrouwen maar heeft ook impact op andere
kwetsbare groepen in onze samenleving.
In deze discussienotitie leggen we de focus op de impact hiervan op de positie van vrouwen en
meisjes. Maar waar de ene groep onder druk staat heeft dat onmiskenbaar impact op andere
minderheden en kwetsbare groepen in onze samenleving.
2
Discussienotie vrouwenveiligheid: Het tij keren
PRO Den Bosch
Doelstelling
Met deze discussie notitie willen we bijdragen aan het verder verbreden en verdiepen van de aanpak
als het gaat om de veiligheid van vrouwen en meisjes in onze Bossche samenleving. En daarmee
indirect ook aan die van andere kwetsbare groepen in onze samenleving.
Op veel vlakken doen we het als samenleving niet goed als het gaat om de veiligheid van vrouwen.
Het vraagt om een stevige landelijke aanpak die tot op de dag van vandaag ontbreekt. Maar het
ontslaat ons niet van de verantwoordelijkheid om na te denken welke stappen we lokaal kunnen
zetten.
Afgelopen jaar hadden we het veel en vaak als raad over het thema vrouwenveiligheid. Zo werd er
o.a. aandacht gevraagd voor de veiligheid in het uitgaansleven, voor een goed meldpunt van
straatintimidatie, voor veiligheid in de openbare ruimte en we organiseerden als raad een
expertmeeting over het thema vrouwenveiligheid. Maar er is geen ruimte om stil te zitten op dit
belangrijke thema.
De conclusies zijn inmiddels onontkoombaar: Vrouwen betalen op teveel vlakken de keiharde prijs.
Op straat, tijdens het uitgaan, bij geweld achter de voordeur en van schadelijke denkbeelden die via
o.a. social-media, televisie en in de gesprekken in kroegen en kantines tot onze kinderen en jongeren
komen.
Dat is een zorgelijk gegeven als we kijken naar de toekomst. Willen we voorkomen dat geweld tegen
vrouwen, wat nu al zo aanwezig is in onze samenleving, niet verder uit de hand loopt is ingrijpen
noodzakelijk.
We kunnen het tij nog keren.
Maar dan moeten we wel bakens durven verzetten met elkaar en het gesprek durven voeren over
waar het er echt aan schort.
En dat vraagt ook van ons als raad verder kijken dan politiek willen scoren op een “populair” thema en
het denken over de grenzen van bestuursperiodes heen.
Hieraan een echte bijdrage leveren vraagt om een lange adem en andere keuzes met elkaar te
durven maken.
Niet om schuldigen aan te wijzen, niet door het debat te versimpelen of te benutten voor eigen politiek
gewin maar om eerlijk bloot te leggen waar het aan schort en wat er nog nodig is als het gaat om de
veiligheid van vrouwen.
Deze notitie is het resultaat van een lange periode van verkenning en verdieping
op het thema door het bestuderen van vele onderzoeken, het spreken met experts,
met ambtenaren, uitvoeringsorganisaties, de politie, woordvoerders in de Tweede
Kamer, ervaringsdeskundigen en de verantwoordelijk bestuurder. Veel dank voor
al hun waardevolle input waardoor deze discussienotitie tot stand kon komen. In
het bijzonder dank aan de dappere vrouwen die hun persoonlijke ervaringen aan
mij toe vertrouwden. En waar de diepe drijfveer om op dit thema echt een bijdrage
te leveren alleen maar verder van groeide.
Waarom de huidige aanpak tekort schiet?
Vrouwenveiligheid raakt aan vele beleidsterreinen, en al die vraagstukken worden nu vaak binnen
eigen beleidsterreinen opgepakt. Veel organisaties verrichten hierin dagelijks belangrijk werk als het
gaat om de aanpak van vrouwenveiligheid. Er lopen programma’s als ViA (Veiligheid in
Afhankelijkheidsrelaties), Veilig Thuis krijgt extra middelen voor een betere aanpak en ondersteuning,
de politie werkt aan meer kennis en betere opvolging van signalen, er wordt gebouwd aan de sterke
lokale teams, we hebben vorig jaar de vrouwenopvang flink vernieuwd en verbeterd. En er volgt een
uitwerking van het inclusiebeleid waaronder ook de aanpak van veilige straten en ons meldpunt verder
wordt uitgewerkt. Er loopt een aanpak op Bossche veerkracht en het jongerenwerk werkt hard aan het
ook in de online leefwereld van Bossche jongeren aanwezig zijn. Het zijn allemaal hele belangrijke
trajecten die lopen en organisaties die betrokken zijn.
3
Discussienotie vrouwenveiligheid: Het tij keren
PRO Den Bosch
Maar vrouwenveiligheid is geen losstaand thema. Het raakt aan veiligheid, zorg, onderwijs, wonen,
jeugd, openbare ruimte en bestaanszekerheid. En de actualiteit laat weer zien dat we het nog niet
goed genoeg doen met elkaar ondanks de vele inspanningen.
Meer regie en sturing vanuit preventie is keihard nodig. Vrouwenveiligheid verdient het een
herkenbare plek binnen het gemeentelijke veiligheidsbeleid, met duidelijke doelen,
verantwoordelijkheid en monitoring te krijgen.
Want wat niet expliciet prioriteit krijgt en waar regie op wordt gevoerd, verdwijnt uiteindelijk naar de
achtergrond. En we kunnen ons dat geen dag langer permitteren.
Er mist een gecoördineerde stevige aanpak die begint met voorlichting en inzet op preventie van
geweld. En het daarmee bijdragen aan het keren van het tij, in plaats van toe te blijven kijken hoe we
verworvenheden waar lang voor is gevochten in rap tempo lijken kwijt te raken.
Wat we nu zien is dat ons hele systeem gericht is op steun bij escalatie en niet op ingrijpen voordat de
eerste klappen thuis gevallen zijn en het inzetten op het keren van denkbeelden. We zijn een continue
doekje voor het bloeden aan het bieden maar nog te weinig aan het bouwen aan oplossingen.
Deze discussie notitie focust zich, met de intentie een bijdrage te leveren aan het bouwen van
oplossingen, daarom op twee hoofdzaken als het gaat om de veiligheid van vrouwen:
1. Hoe komen we aan de voorkant van vrouwenveiligheid? Waarbij we echt kunnen gaan
werken aan een veiligere samenleving door stevig te gaan ingrijpen op schadelijke
denkbeelden van kinderen en jongeren die hen via de manosphere bereiken. En hoe kunnen
we middels stevig preventie beleid escalatie van geweld pogen te voorkomen?;
2. En hoe gaan we de focus verleggen bij geweld tegen vrouwen van het uit huis halen van
slachtoffers naar uithuisplaatsing van de daders met stevige hulp en begeleiding die daarbij
hoort, kortom een daderaanpak.
1. Zet in op preventie en vroegsignalering
Aanpak op preventie voor kinderen en jongeren
De manosphere is inmiddels een begrip wat bijna dagelijks voorbijkomt in de landelijke media.
Conservatieve denkbeelden waarbij we terug lijken te gaan in de tijd hebben een enorme
aantrekkingskracht op jonge mannen en jongens, óók in onze Bossche samenleving. Via m.n. digitale
wegen verspreiden zich op dit moment in razend tempo conservatieve denkbeelden onder jongeren.
We zien dat terug op scholen maar ook op de sportclub, bij de verenigingen en in de kroeg. Plekken
waar jongeren elkaar spreken, waar taal ertoe doet en waar meningsvorming en beïnvloeding
ontstaat.
De denkbeelden ontstaan niet zomaar maar worden bepaalt in de sociale context waar jongeren zich
begeven.
En daarom is het van enorm belang om invloed hierop te hebben. En daarin lijken we met alleen de
traditionele aanpak er niet voldoende tegen bestand. Als dit soort schadelijke denkbeelden steeds
jonger wortelschieten, moeten we daar ook eerder en op andere wijzen tegenover staan.
Structurele aandacht in het onderwijs voor thema’s als gendergelijkheid, respectvolle relaties,
seksuele vorming en het aangeven én respecteren van grenzen is hard nodig.
Het tij keren vraagt wat ons betreft om meer.
En dat betekent nog meer investeren in:
• weerbaarheid en mediawijsheid;
• relationele en seksuele vorming al vroeg op scholen aanbieden;
• bewustwording rondom online vrouwenhaat creëren;
• ondersteuning van scholen, jongerenwerk en sportverenigingen op hoe we het gesprek
hierover voeren;
• jongens en mannen erbij betrekken;
• en de aanpak van geweld achter de voordeur met seksuele intimidatie en onveiligheid in de
openbare ruimte verbinden aan elkaar zodat er bewustzijn ontstaat dat het met elkaar te
maken heeft.
4
Discussienotie vrouwenveiligheid: Het tij keren
PRO Den Bosch
Niet incidenteel aandacht, maar structureel en expliciet. Want wie geweld wil voorkomen, moet
beginnen voordat geweld ontstaat. Er ligt een enorme kans. Nu er ook eindelijke duidelijke wetgeving
komt voor een verbod van de mobiele telefoon op de middelbare school wordt ook de scroll tijd van
jongeren serieus ingeperkt. Ook dat biedt kansen om door te pakken jongeren tot gesprek en
interactie uit te nodigen binnen de school en in een vertrouwde sociale omgeving.
Tijdige signalering en doorverwijzing
We weten dat het taboe op geweld achter de voordeur nog altijd enorm groot is. Zowel slachtoffers als
daders spreken niet gemakkelijk over geweld in de thuissituatie (slechts 3% van de slachtoffers
spreekt met een professional en ongeveer 33% met een persoonlijk vertrouwd iemand volgens het
CBS). En dat maakt dat het relatief lang duurt voor geweld achter de voordeur wordt herkend en er
hulp kan worden ingeschakeld. Vroegtijdige hulp en herkenning van de zogenaamde “rode vlaggen”
kan erger voorkomen. Kan zelfs de dood voorkomen.
Het vroegtijdig herkennen en serieus nemen van signalen van slachtoffers kan echt het verschil
maken tussen leven en dood.
En precies daar is een gat ontstaan, in het vroegtijdig herkennen van signalen van geweld. Juist
voordat de klappen vallen maar als we de frustraties zien oplopen en er de eerste signalen zijn van
geweld moeten we kunnen gaan ingrijpen.
De succesvolle Spaanse aanpak laat zien dat dit resultaat oplevert.
Wat we leren van de Spaanse aanpak is dat een koppeling tussen signaleren, beoordelen en concrete
actie echt leidt tot minder gevallen van femicide. In Spanje is sinds de jarenlange aanpak hierop het
aantal dodelijke slachtoffers met 30% afgenomen.
Dat betekent dat betere samenwerking in de keten nodig is. Wie signaleert, wie verwijst door en wie
volgt op?
Veilig Thuis heeft nu vooral een adviserende rol (gekregen) en een rol om in te grijpen. De
vrouwenopvang komt in beeld bij acuut gevaar. Maar waar is het toegankelijke eerste aanspreekpunt
om verdergaande escalatie van beginnend geweld tegen te gaan belegd?
Er ligt een kans om de taak van preventie en het vroegtijdig herkennen van signalen van geweld
achter de voordeur te beleggen binnen de ontwikkeling naar sterke lokale teams. Zodat deze vorm
van zorg dichtbij en in een vertrouwelijke context geborgd kan worden. En vrouwen in geval van
beginnend geweld zich ergens kunnen melden. Daarvoor is het noodzakelijk dat binnen de sterke
lokale teams ook de kennis aanwezig is om tijdig signalen te herkennen en goed door te kunnen
verwijzen.
2. Ontwikkel een aanpak op daders
We hebben in Den Bosch flink geïnvesteerd in de kwaliteit van de vrouwenopvang. En dat was enorm
nodig. Want wie huis en haard moet verlaten vaak met weinig persoonlijke spullen en ergens moet
onderduiken om in veiligheid te zijn verdient een plek die rust biedt en waar je kan proberen toch het
“normale” leven weer op te pakken. Maar het is ook cru. In 91% van de gevallen is bij huiselijk geweld
een man de dader weten we uit onderzoek (WODC). En er is geen doorleefde stevige aanpak,
opvang, begeleiding of hulp voor deze mannelijke daders. Met de wettelijke bevoegdheid voor het
lokaal gezag om daders tijdelijk (max. 4 weken) uit huis te kunnen plaatsen zijn we er nog lang niet.
Want waar moeten bij tijdelijke uithuisplaatsing deze mannen dan naar toe?
En welke begeleiding is er dan om te voorkomen dat bij terugkeer de situatie weer terug bij af is?
In geval van huiselijk geweld en onveiligheid thuis, zijn het de vrouwen en kinderen die hun woning en
alle vertrouwdheid moeten achterlaten over het algemeen. Daar zijn we in Den Bosch geen
uitzondering op.
Het uitgangspunt moet gaan kantelen. Van een vrouwenopvang naar een
mannenhuis voor daders. We brengen nu rust en stabiliteit met de
vrouwenopvang, en dat is vaak ook heel erg nodig. Maar hoe komen we met
elkaar uit deze werkelijkheid? Waar is de zorg, opvang maar ook aanpak op het uit
huis halen van daders? Want waar mogelijk hoort niet het slachtoffer maar de
dader uit huis te worden gehaald.
5
Discussienotie vrouwenveiligheid: Het tij keren
PRO Den Bosch
Dankzij nieuwe wetgeving kan het bevoegd lokaal gezag inmiddels daders van huiselijk geweld
maximaal vier weken uit de vertrouwde omgeving halen. Maar er is in feite geen opvang voor deze
daders en ook zeer beperkt een aanpak op gedrag of hulpaanbod. Dus na die vier weken is de kans
op terugval naar exact dezelfde situatie enorm groot.
Een echte aanpak op daders is nodig om herhaald slachtofferschap te voorkomen en om daders ook
te helpen hun leven op een duurzame manier gezond in te richten en te begeleiden naar bijvoorbeeld
ook ouderschap. Uit onderzoek van het WODC blijkt dat 1 op de 3 daders van huiselijk geweld die
door de politie is geregistreerd binnen een aantal jaar opnieuw de fout in gaat met een
geweldsincident. Kortom die duurzame aanpak kan ook bijdragen aan voorkoming van herhaling van
de situatie en daarmee ook nieuwe slachtoffers voorkomen.
Samenvattend
• We investeren nu vooral in hulp nadat het misgaat, maar te weinig in het voorkomen ervan;
• Wil je aan de voorkant van geweld komen is investeren in kinderen en jongeren en welke
denkbeelden zij meekrijgen door toenemende invloed van de manosphere nodig;
• Er is een gat in het hulpaanbod als het gaat om vroegtijdig signaleren van eerste tekenen van
geweld achter de voordeur en het goed kunnen doorverwijzen voor hulp voordat het escaleert;
• We beschermen nu vooral slachtofferschap bij huiselijk geweld door een goede
vrouwenopvang, maar hebben te weinig echte aandacht voor hulp en een aanpak voor
daders;
• We vragen vrouwen om zich in veiligheid te brengen als zij slachtoffer van huiselijk geweld
zijn en daarmee hun vertrouwde omgeving te verlaten, terwijl mannen die geweld gebruiken
vaak in hun vertrouwde omgeving kunnen blijven.
• Het ontbreekt aan echte aandacht voor een aanpak op daders waarbij we investeren in hulp
en begeleiding naar duurzaam ander gedrag zodat we herhaling voorkomen.
De vraag is niet óf veiligheid van vrouwen meer aandacht verdient, de vraag is welke keuzes we echt
bereid zijn te maken met elkaar om het tij te keren.
PRO legt daarom graag de volgende vragen aan de commissie voor:
• Vindt de commissie dat dit belangrijke onderwerp een vaste regiehouder verdient die naar de
totale aanpak van vrouwenveiligheid kijkt waardoor de thema’s: veiligheid, zorg en preventie
meer in samenhang worden bezien?
• Vindt de commissie dat meer aandacht voor preventie en bewustwording onder kinderen en
jongeren over online vrouwenhaat, gelijkwaardigheid, seksuele vorming en begrenzing en
gezonde relaties nodig is zodat we daarmee kunnen bouwen aan een cultuur van
gelijkwaardigheid tussen mannen en vrouwen?
• Vindt de commissie dat het vroegtijdig kunnen signaleren van huiselijk geweld noodzakelijk is
zodat we erger kunnen voorkomen?
• Vindt de commissie dat dit een belangrijk aandachtspunt is bij het vormgeven van de sterke
lokale teams? En dat het daarbij noodzakelijk is te investeren in medewerkers met kennis van
het netwerk en het kunnen herkennen van rode vlaggen rondom geweld tegen vrouwen?
• Vindt de commissie dat het naast aandacht voor slachtoffers nodig is steviger in te zetten op
een daderaanpak t.a.v. huiselijk geweld?
• En vindt de commissie dat een daderhuis in de gemeente Den Bosch bij zou kunnen dragen
aan meer veiligheid van vrouwen? Waarbij we specifiek kijken naar het uit huis halen van
daders en het hen bieden van hulptrajecten om herhaald daderschap te voorkomen.
We kijken uit naar uw reactie. Dank u wel.
Femke Hoekstra-Wittebol
Fractievoorzitter PRO Den Bosch
6
Discussienotie vrouwenveiligheid: Het tij keren
PRO Den Bosch
Bronnen:
https://www.augeo.nl/-/media/Files/Rapport-Kan-huiselijk-geweld-en-kindermishandeling-echt-
stoppen-Kwestie-van-een-lange-adem.ashx
https://www.rtl.nl/nieuws/binnenland/artikel/5656027/onderzoek-iets-meer-nederlanders-hebben-
begrip-voor-slaan-vrouw
https://www.uva.nl/content/nieuws/persberichten/2026/09/nederlanders-positief-over-
vrouwenemancipatie-maar-ook-reden-tot-zorg.html?cb
https://www.trouw.nl/binnenland/mag-een-man-een-vrouw-slaan-het-denken-hierover-
verschuift~bcd5b736/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F
https://www.sg.uu.nl/video/2025/09/hoe-redden-we-jongens-uit-de-manosphere
https://www.verwey-jonker.nl/wp-content/uploads/2023/04/119430_Op-zoek-naar-
beschermingsarrangementen.pdf
https://open.overheid.nl/documenten/c1b36232-5348-45eb-8d1c-cd5b3950ed9b/file
https://www.cbs.nl/nl-nl/longread/rapportages/2024/prevalentiemonitor-huiselijk-geweld-en-seksueel-
grensoverschrijdend-gedrag-2024?onepage=true
https://www.universiteitleiden.nl/en/news/2025/10/marieke-liem-hidden-warning-signs-preceding-
femicide-deserve-visibility
https://open.overheid.nl/documenten/d2f238f4-66af-4d6c-901b-8853d8dac112/file
7
Discussienotie vrouwenveiligheid: Het tij keren
PRO Den Bosch
Tekst uit PDF geëxtraheerd