Home › Schagen › Document
Bespreeknotitie Ondernemersfonds 2.0
Raadsvoorstel
| Type | Raadsvoorstel |
| Gemeente | Schagen |
| Datum | 2026-11-24 |
| Bron | Download brondocument → |
Document
Geëxtraheerde tekst
fBespreeknotitie – Ondernemersfonds Schagen 2.0
Onderwerp: Voorstel voor de invoering van Ondernemersfonds Schagen 2.0 –
uitgangspunten, juridische adviezen en financiële gevolgen
Aanleiding
Tijdens de oordeelsvormende vergadering (OVV) van 6 oktober 2026 zijn vragen
gesteld en aandachtspunten meegegeven over de voorgenomen invoering van
Ondernemersfonds Schagen 2.0. Naar aanleiding daarvan heeft het college
vervolggesprekken gevoerd met de Werkgroep Ondernemersfonds Schagen 2.0 en
LTO en zijn de juridische mogelijkheden nader onderzocht. Deze bespreeknotitie
brengt de belangrijkste punten bijeen en legt een aangescherpt voorstel aan de OVV
voor. Het betreft nadrukkelijk een bespreeknotitie; het college legt hiermee een
voorstel ter bespreking voor en er wordt met deze notitie nog geen definitief besluit
genomen.
Het voorstel blijft gebaseerd op het plan van aanpak voor Ondernemersfonds Schagen
2.0: een gemeentebreed fonds waarmee ondernemers meer mogelijkheden krijgen om
gezamenlijk te investeren in de lokale economie. De huidige omvang van het fonds
bedraagt ongeveer € 220.000 per jaar inclusief de € 100.000 dat de gemeente
beschikbaar stelt uit de algemene middelen. Deze € 100.000 betreft de inning van
toeristenbelasting door de toeristische ondernemers.
Met Ondernemersfonds Schagen 2.0 groeit de investeringscapaciteit naar circa €
600.000 per jaar op basis van de WOZ-gegevens 2024. Op basis van de WOZ-
gegevens van 2026 komt dit uit op circa € 567.000 per jaar. De Werkgroep
Ondernemersfonds Schagen 2.0 en LTO zijn nog niet eerder in de gelegenheid gesteld
op deze bespreeknotitie te reageren. Wij vragen hen om hun schriftelijke reactie
uiterlijk op 20 november 2026 in te dienen.
Na de OVV is het de wethouder opnieuw in gesprek gegaan met zowel LTO als de
Werkgroep Ondernemersfonds Schagen 2.0. Dit waren goede en constructieve
gesprekken, waarin de verschillende standpunten en mogelijkheden open zijn
besproken. De gesprekken hebben duidelijk gemaakt dat partijen op onderdelen
fundamenteel van inzicht verschillen. Mede naar aanleiding van de OVV en extra
opgevraagd juridisch advies wordt voorgesteld het plan van aanpak op twee punten
nader aan te vullen: een gefaseerde invoering en een afzonderlijk aandeel voor
agrarische collectieve initiatieven.
Voorstel aan de OVV
Voorgesteld wordt om Ondernemersfonds Schagen 2.0 in te voeren overeenkomstig
het plan van aanpak, met twee aanvullingen: (1) een gefaseerde invoering, met een
opslag van 0,0375% in 2027 en 0,05% vanaf 2028; en (2) het uitgangspunt dat 60%
van de aan de agrarische sector toe te rekenen bijdrage wordt ingezet voor agrarische
collectieve initiatieven. De overige 40% is bedoeld voor overkoepelende initiatieven.
De precieze juridische en organisatorische uitwerking wordt nader uitgewerkt. De OVV
wordt gevraagd zich over deze voorgestelde uitgangspunten uit te spreken.
1. Moment van besluitvorming en rol van de gemeenteraad
D66 heeft gevraagd waarom het voorstel eerst afzonderlijk aan de raad is voorgelegd
en niet gelijktijdig met de vaststelling van de belastingverordeningen. Hiervoor is
bewust gekozen: de invoering van Ondernemersfonds Schagen 2.0 is niet alleen een
technische aanpassing van een belastingverordening, maar vooral een inhoudelijke en
economische keuze met gevolgen voor ondernemers, vastgoedeigenaren,
maatschappelijke organisaties en verenigingen. Door het voorstel eerst afzonderlijk te
bespreken, kreeg de raad voldoende tijd en aandacht om de uitgangspunten, de
beoogde meerwaarde en de financiële gevolgen te wegen.
De besluitvorming over de OZB-verordening vindt vervolgens plaats in de
raadsvergadering van december. Daarmee worden de inhoudelijke keuze over het
fonds en de benodigde fiscale uitwerking zorgvuldig op elkaar aangesloten. Tijdens de
OVV heeft wethouder Kruijer toegezegd schriftelijk uiteen te zetten wat de rol van de
gemeenteraad is bij het oprichten van het Ondernemersfonds. De raad besluit niet zelf
over de oprichting van de stichting. De raad stelt de beleidsmatige en financiële
kaders vast waarbinnen het fonds functioneert. De organisatorische inrichting van de
onafhankelijke stichting vindt plaats binnen de daarvoor geldende bevoegdheden. De
raad bepaalt onder meer de uitgangspunten voor de financiering, de verdeling over de
trekkingsgebieden, de inzet van middelen en de verantwoording. Hiermee wordt
invulling gegeven aan de toezegging.
Naar aanleiding van vragen van D66 heeft wethouder Kruijer toegezegd schriftelijk
terug te komen op de mogelijkheid om de huidige overeenkomst met LTO eenzijdig te
beëindigen en de juridische houdbaarheid daarvan extern te laten toetsen. Aan deze
toezegging is invulling gegeven met het advies van Windroos Advocatuur van 26
oktober 2026.
Windroos Advocatuur concludeert dat artikel 10 van de bestaande overeenkomsten
met LTO en OFS bepaalt dat deze van rechtswege eindigen wanneer de gemeenteraad
besluit voor een begrotingsjaar geen middelen meer beschikbaar te stellen op grond
van die overeenkomsten. Als de raad voor begrotingsjaar 2027 geen middelen meer
beschikbaar stelt, eindigen de overeenkomsten volgens dit advies van rechtswege per
31 december 2026. Daarvoor is geen afzonderlijke instemming of
opzeggingshandeling van LTO nodig. Windroos acht een juridische procedure van LTO
niet kansrijk, maar sluit niet uit dat LTO de beëindiging ter discussie stelt. Het advies
beveelt aan de contractspartijen na het raadsbesluit schriftelijk over de beëindiging te
informeren.
2. Waarom wordt de huidige systematiek niet voortgezet?
Het huidige ondernemersfonds heeft de afgelopen jaren bijgedragen aan
samenwerking tussen ondernemers en aan collectieve initiatieven. Tegelijkertijd is de
beschikbare investeringsruimte beperkt. Ondernemers en gemeente zien steeds meer
opgaven op het gebied van arbeidsmarkt, bereikbaarheid, verduurzaming, veiligheid,
promotie en de vitaliteit van winkelgebieden en bedrijventerreinen.
De ontwikkeling naar Ondernemersfonds Schagen 2.0 komt voort uit de ambitie om de
economische kracht van de gemeente Schagen te vergroten. De opgaven waar
ondernemers en ondernemerscollectieven voor staan, houden niet op bij de grenzen
van een dorp, winkelgebied of bedrijventerrein. Denk aan het aantrekken en
behouden van personeel, bereikbaarheid, verduurzaming, innovatie, veiligheid en een
aantrekkelijk vestigings- en verblijfsklimaat. Juist door middelen en initiatieven meer
met elkaar te verbinden, ontstaat ruimte om deze opgaven gezamenlijk en op een
grotere schaal aan te pakken.
Daarmee kan het fonds meer zijn dan een financieringsinstrument voor afzonderlijke
gebieden: het kan een aanjager worden van samenwerking, investeringen en
economische vernieuwing in de hele gemeente. Tijdens de OVV is ook gewezen op de
economische groeipotentie van Schagen en de constatering dat de regio op
onderdelen achterblijft. Een grotere gezamenlijke investeringskracht biedt de
mogelijkheid om die potentie beter te benutten, nieuwe initiatieven aan te jagen en de
positie van Schagen als aantrekkelijke gemeente om te ondernemen, werken en
verblijven te versterken. Het fonds kan daarbij ook functioneren als verdubbelaar:
door gemeentelijke en private middelen te bundelen, kunnen initiatieven
cofinanciering aantrekken en grotere investeringen mogelijk maken. Het uitgangspunt
is daarom: groter denken, meer samenwerken en investeren in projecten die niet
alleen afzonderlijke ondernemers of gebieden, maar de lokale economie als geheel
vooruithelpen.
Het doel van het ondernemersfonds 2.0 is anders dan het huidige fonds: het huidige
ondernemersfonds is vooral een fonds waarmee de OFS de bestaande sectorstructuur
en ondernemerscollectieven ondersteunt financiert terwijl het Ondernemersfonds 2.0
een groter, gemeentebreed fonds moet worden waarin ondernemerscollectieven zelf
meer verantwoordelijkheid krijgen voor de besteding van de middelen.
Het college heeft, mede om te onderzoeken of aan de bezwaren van LTO tegemoet
kan worden gekomen, een tweede juridisch advies laten inwinnen bij Pot Jonker
Advocaten. Dit advies is gedateerd 4 november 2026 en ziet op de juridische
houdbaarheid van de bestaande systematiek en mogelijke varianten binnen
Ondernemersfonds 2.0. Pot Jonker geeft aan dat de bestaande Schagense constructie
in beginsel juridisch toelaatbaar is zolang geen restitutieregeling wordt toegepast
waarmee de OZB-opslag feitelijk voor een specifieke groep wordt verlaagd. Het advies
bespreekt vervolgens drie mogelijkheden: (1) rechtstreekse toekenning van bedragen
aan LTO, mits dit juridisch als subsidie wordt vormgegeven; (2) het vastleggen van
een kader of aandeel voor agrarische initiatieven binnen het fonds, eveneens via een
passende subsidieregeling; en (3) het benoemen van agrarische initiatieven als
subsidiabele bestedingsdoelen zonder een vast gegarandeerd percentage. Pot Jonker
geeft aan dat de derde variant de voorkeur heeft, omdat de verdeling en besteding op
hoofdlijnen kunnen worden gevolgd en geëvalueerd, zonder vooraf een vast bedrag of
percentage te reserveren.
3. Positie van LTO en agrarische ondernemers
Het college erkent het belang van de agrarische sector voor de economie en identiteit
van Schagen. Na de OVV van 6 oktober is opnieuw met LTO gesproken. In het gesprek
van 27 oktober 2026 heeft LTO aangegeven waarde te hechten aan het huidige
ondernemersfonds en bereid te zijn een handreiking te doen, maar alleen met behoud
van afzonderlijk geoormerkte agrarische middelen. LTO heeft daarbij ook zorgen geuit
over de voorwaarden, doelen, verdeling van middelen, bestuurskosten en
samenstelling van het bestuur. LTO vindt dat deze onderdelen nog onvoldoende zijn
uitgewerkt en wil dat voor de sector zichtbaar blijft dat de eigen inleg ten goede komt
aan relevante projecten.
De gemeente heeft gewezen op de mogelijke meerwaarde van een grotere
gezamenlijke pot voor initiatieven rond vervoer, personeel, innovatie, duurzaamheid
en de lokale economie. LTO ziet hierin onvoldoende onderscheid met de
mogelijkheden binnen OFS 1.0. LTO heeft aangegeven meer overleg met andere
ondernemersverenigingen te willen en bereid te zijn mee te denken over gezamenlijke
projecten wanneer daarvoor een basis bestaat. Ook heeft LTO aangegeven dat een
verhoging van de bijdrage binnen OFS 1.0 bespreekbaar zou zijn, tot maximaal een
verdubbeling van de huidige bijdrage, met eventueel een evaluatie na circa twee jaar.
De gesprekken met LTO en de werkgroep waren goed en constructief, maar hebben
niet geleid tot een wezenlijke toenadering. De werkgroep is bereid geweest het
voorgestelde percentage te verlagen naar 0,0375% en LTO een vaste zetel in het
bestuur te geven. Voor LTO zijn deze aanpassingen op zichzelf onvoldoende; het
behoud van geoormerkte agrarische middelen blijft voor LTO een belangrijk
uitgangspunt. In de voorgestelde inrichting kan de agrarische sector een bestuurszetel
in het bestuur van het fonds krijgen. LTO en agrarische ondernemers kunnen, net als
andere ondernemerscollectieven, aanvragen indienen binnen de algemene criteria.
Dat biedt ruimte voor initiatieven die de agrarische sector en de bredere lokale
economie versterken. Daarnaast is het uitgangspunt dat 60% van de aan de
agrarische sector toe te rekenen bijdrage wordt ingezet voor agrarische collectieve
initiatieven. De overige 40% is bedoeld voor gemeentebrede, overkoepelende
initiatieven. Het gaat om de verdeling van de aan de agrarische sector toe te rekenen
bijdrage en niet om percentages van het totale fonds. De mogelijkheid om voorstellen
in te dienen voor agrarische collectieve initiatieven staat niet uitsluitend open voor
LTO-leden; ook agrarische bedrijven die niet bij LTO zijn aangesloten moeten hiervan
gebruik kunnen maken, binnen de nader uit te werken voorwaarden.
Het advies van Pot Jonker biedt aanknopingspunten om agrarische initiatieven binnen
de nieuwe systematiek nadrukkelijk als subsidiabel bestedingsdoel te benoemen. Het
advies bespreekt onder meer de mogelijkheid om een kader of aandeel voor
agrarische initiatieven binnen het fonds vast te leggen, mits dit via een passende
subsidieregeling wordt vormgegeven. Het voorstel om 60% van de aan de agrarische
sector toe te rekenen bijdrage voor agrarische collectieve initiatieven beschikbaar te
stellen, sluit aan bij deze mogelijkheid. Dit is geen restitutie of automatische
terugbetaling van OZB aan individuele agrariërs. De voorwaarden, doelen,
beoordelingscriteria en verantwoording moeten in de subsidieregeling helder worden
uitgewerkt.
Het college hoopt dat vanuit de agrarische sector goede, ambitieuze aanvragen
worden ontwikkeld. De nieuwe systematiek hoeft er niet toe te leiden dat de sector er
per saldo op achteruitgaat: dat hangt mede af van de kwaliteit en collectieve
meerwaarde van de projecten die worden ingediend en toegekend. Het fonds nodigt
uit om groter te denken: niet alleen over de verdeling van bestaande middelen, maar
ook over gezamenlijke investeringen die nieuwe economische kansen voor Schagen
creëren.
4. Kan LTO uitstappen en wat betekent de looptijd tot 2030?
De Seniorenpartij en D66 hebben gevraagd of LTO kan besluiten niet mee te doen aan
het nieuwe fonds en waarom het huidige fonds niet kan worden voortgezet, aangezien
de bestaande afspraken tot en met 2030 lopen. Daarbij is van belang onderscheid te
maken tussen deelname aan het fonds en de wettelijke belastingplicht. LTO kan
ervoor kiezen geen rol te vervullen in het bestuur of geen aanvragen in te dienen bij
het nieuwe fonds. LTO kan als organisatie echter niet namens de agrarische
ondernemers een vrijstelling van de OZB-opslag bewerkstelligen. Voor eigenaren en
gebruikers van niet-woningen die binnen de wettelijke heffingsgrondslag vallen, geldt
de belastingverordening. De belastingplicht volgt uit de wet en de verordening, niet
uit de keuze van LTO om wel of niet aan het fonds deel te nemen.
De Seniorenpartij wijst terecht op de looptijd van de bestaande overeenkomsten tot
en met 31 december 2030. In artikel 10 staat echter ook dat de overeenkomsten van
rechtswege eindigen indien de gemeenteraad besluit in enig begrotingsjaar geen
gelden beschikbaar te stellen. Volgens het advies van Windroos kan een raadsbesluit
om voor 2027 geen middelen meer beschikbaar te stellen daarom leiden tot
beëindiging per 31 december 2026. De looptijd tot 2030 is dus niet onvoorwaardelijk.
De vraag of het huidige fonds kan worden voortgezet is daarmee niet uitsluitend een
kwestie van de contractuele einddatum. Het gaat ook om de bestuurlijke keuze voor
de toekomstige systematiek en om de juridische houdbaarheid van de wijze waarop
middelen voor specifieke groepen worden gereserveerd of besteed.
5. Gefaseerde invoering
In de gesprekken van de afgelopen periode is ook de mogelijkheid van een gefaseerde
invoering besproken, ook mede naar aanleiding van de bijdrage van Wens4U tijdens
de OVV. De werkgroep heeft aangegeven eventueel te kunnen leven met een opslag
van 0,0375% in het eerste jaar en 0,05% vanaf het tweede jaar. LTO heeft
vastgehouden aan het standpunt dat de sector de eigen geldstroom moet behouden.
Een lager tarief in het eerste jaar leidt tot minder beschikbare middelen voor
projecten, terwijl de vaste kosten voor beheer, administratie, governance en
ondersteuning niet evenredig dalen. Voorgesteld wordt daarom om het fonds
gefaseerd in te voeren, met een opslag van 0,0375% vanaf 1 januari 2027 en 0,05%
vanaf 1 januari 2028. De financiële gevolgen hiervan worden verwerkt in de financiële
bijlage.
Voor de vergelijking met de huidige systematiek is van belang dat momenteel 3% van
de totale OZB-opbrengst van niet-woningen aan het fonds wordt toegerekend. In de
nieuwe systematiek wordt uitgegaan van een opslag van 0,05% over de WOZ-waarde
van niet-woningen (in 2027 gefaseerd 0,0375%). Het betreft verschillende
berekeningsgrondslagen; de percentages zijn daarom niet rechtstreeks met elkaar te
vergelijken. Dit is cijfermatig inzichtelijk gemaakt in de financiële bijlage.
6. Gevolgen voor maatschappelijke organisaties en sportverenigingen
De opslag geldt in beginsel voor niet-woningen binnen de heffingsgrondslag en dus
niet alleen voor commerciële bedrijven. Ook maatschappelijke organisaties,
sportverenigingen en exploitanten kunnen als eigenaar of gebruiker van een niet-
woning een bijdrage verschuldigd zijn. Het college begrijpt dat dit voor organisaties
die grotendeels met vrijwilligers werken een aandachtspunt is De financiële gevolgen
kunnen per type organisatie verschillen, onder meer door de WOZ-waarde en de
fiscale positie van eigenaar en gebruiker. Het college heeft kennisgenomen van de
zorgen van maatschappelijke organisaties en neemt deze mee in de verdere
uitwerking en roept maatschappelijke organisaties bij knelpunten zich bij het college
te melden. Daarbij wordt ook gekeken naar de mogelijkheden waarop deze
organisaties via collectieve initiatieven van het fonds kunnen profiteren.
De financiële bijlage maakt de gevolgen concreter, met voorbeelden van Schagen
United, zwembad De Wiel, Callantsoog Tennisclub en Schagen Tennis Club. Daarin zijn
de geraamde bijdragen van de betreffende organisaties en de gemeente afzonderlijk
weergegeven. De uiteindelijke aanslag hangt af van onder meer de WOZ-waarde en
de fiscale positie van eigenaar en gebruiker. De financiële effecten voor scholen en
andere maatschappelijke organisaties zijn in de verdere uitwerking inzichtelijk
gemaakt.
Een bijdrage aan het fonds betekent niet dat een organisatie automatisch een gelijk
bedrag terugontvangt. Wel kunnen organisaties en gebieden profiteren van collectieve
projecten, bijvoorbeeld gezamenlijke promotie, evenementen, een aantrekkelijker
verblijfsklimaat, verbeterde bereikbaarheid of initiatieven die extra bezoekers en
bestedingen aantrekken.
7. Gemeentelijke bijdrage, agrarische gronden en toeristische sector
De gemeente is zelf ook eigenaar en gebruiker van niet-woningen en draagt daarom
ook bij aan het nieuwe fonds. De geraamde gemeentelijke bijdrage bedraagt circa €
19.677 per jaar. Dit moet worden onderscheiden van de bestaande boeking in verband
met het accommodatiebeleid. De financiële bijlage bevat de nadere specificatie.
Over de agrarische gronden is tijdens de bespreking een onjuiste indruk ontstaan.
Agrarische grond is in beginsel uitgezonderd van de OZB-heffing voor niet-woningen.
Agrariërs betalen over hun landbouwgrond dus geen OZB en daarmee ook geen
opslag voor Ondernemersfonds Schagen 2.0. Dit geldt voor de grond zelf. Agrarische
bedrijfsgebouwen en andere niet-woningen die wel binnen de heffingsgrondslag
vallen, kunnen afhankelijk van de fiscale positie wel belast worden.
De toeristenbelasting komt ten goede aan de algemene middelen van de gemeente en
vormt geen rechtstreekse bijdrage aan Ondernemersfonds Schagen 2.0. Daarnaast
bestaat een afzonderlijke bijdrage van € 0,10 per overnachting aan de Stichting
Toeristisch Investeringsfonds Schagen (STIS).. De STIS richt zich specifiek op het
ondersteunen van toeristische investeringen in Schagen. Dit staat los van het
Ondernemersfonds 2.0, dat sectorbreed bedoeld is voor collectieve initiatieven en
investeringen van ondernemers. De financiering en besluitvorming van STIS en
Ondernemersfonds Schagen 2.0 worden daarmee afzonderlijk georganiseerd.
8. Draagvlak en communicatie richting ondernemers
Het voorstel is voorbereid door de werkgroep Ondernemersfonds Schagen 2.0 en heeft
brede steun gekregen vanuit het georganiseerde bedrijfsleven. In totaal 15 van de 16
ondernemerscollectieven steunen het voorstel (met uitzondering van LTO). Deze steun
onderstreept dat er breed draagvlak is voor een gezamenlijke doorontwikkeling van
het fonds. Ook is er een steunverklaring ontvangen van Friso de Zeeuw, voorzitter
Economisch Forum en daarmee belangenbehartiger van de economie in Noord-Holland
Noord en aanjager van samenwerking tussen het onderwijs, bedrijfsleven en overheid.
Zijn achtergrond op het gebied van gebiedsontwikkeling, regionale economie en de
samenwerking tussen overheid en bedrijfsleven maakt zijn steun relevant voor de
voorgestelde gezamenlijke aanpak.
Bij de verdere invoering is goede communicatie richting alle betrokken ondernemers,
vastgoedeigenaren en maatschappelijke organisaties van belang. Daarbij moet
duidelijk worden uitgelegd hoe de bijdrage wordt berekend, hoe de middelen worden
verdeeld en besteed en op welke wijze collectieve initiatieven een aanvraag kunnen
indienen. De communicatie richt zich nadrukkelijk ook op ondernemers en agrarische
bedrijven die niet zijn aangesloten bij een ondernemersvereniging of LTO.
9. Governance, besteding en toezicht
Het fonds wordt uitgevoerd door een onafhankelijke stichting. Het bestuur is
verantwoordelijk voor het beheer van de middelen en de beoordeling van aanvragen
binnen de vastgestelde criteria. De raad van toezicht houdt toezicht op het
functioneren van de stichting, de governance en de naleving van de afgesproken
kaders. De rolverdeling wordt verder geborgd in de statuten, reglementen en
samenwerkingsovereenkomst.
Het advies van Pot Jonker ondersteunt dat de gemeente op hoofdlijnen afspraken kan
maken over de verdeling en administratie van projecten voor specifieke sectoren,
zonder dat sprake is van een restitutieregeling. De juridische en organisatorische
uitwerking van de 60/40-verdeling wordt nader vormgegeven. Er worden op dit
moment nog geen concrete subsidieregelingen vastgelegd. De ontwikkeling en
besteding van de middelen worden nauwgezet gemonitord, zodat kan worden gevolgd
of de inzet aansluit bij de afgesproken uitgangspunten en waar nodig kan worden
bijgestuurd.
Tekst uit PDF geëxtraheerd