Bijlage bij amendement - Aangepaste zienswijzebrief GR Sociaal

Raadhuisplein 1 Postbus 175 3370 AD Hardinxveld-Giessendam Gemeenschappelijke Regeling Sociaal t.a.v. het Dagelijks Bestuur Postbus 619 3300 AP DORDRECHT Onderwerp Ons kenmerk Zienswijze concept jaarrekening 2025, Voorjaarsbrief 2026, Begroting 2027 en maatregelen Zaak en ombuigingen GR Sociaal T 14 0184 E [email protected] www.hardinxveld-giessendam.nl Uw brief 13 april 2026 Datum 2 juli 2026 Bijlage Geacht bestuur, Op 13 april 2026 ontvingen wij de concepten van de jaarrekening 2025, de voorjaarsbrief 2026, de begroting 2027 en de inventarisatie van maatregelen en ombuigingen binnen de GR Sociaal. Met deze brief maken wij gebruik van de mogelijkheid om een zienswijze te geven op deze documenten en de voorgestelde maatregelen en ombuigingen. Leeswijzer De gemeenteraad wordt in deze zienswijzeronde niet alleen uitgenodigd te reageren op de reguliere Planning- & Control-documenten, maar ook op een aantal voorgestelde ombuigingsmaatregelen. Om de leesbaarheid te vergroten, maken wij in deze zienswijze onderscheid tussen beide onderdelen. In het eerste deel van deze zienswijze gaan wij in op de concept-jaarrekening 2025, de voorjaarsbrief 2026 en de begroting 2027. Het tweede deel van de zienswijze is specifiek gericht op de voorgestelde ombuigingsmaatregelen. Per maatregel geven wij onze standpunten mee, waaronder zorgen, aandachtspunten en randvoorwaarden. Deel 1: Zienswijze op jaarrekening 2025, de voorjaarsbrief 2026 en de begroting 2027 Algemeen In eerdere zienswijzen hebben wij meermaals onze zorgen geuit over de betaalbaarheid van het sociaal domein. Naast het zogenoemde ‘ravijnjaar’ constateren wij dat de gemeentelijke bijdrage aan de GR Sociaal ieder jaar fors stijgt. Hoewel indexaties hier deels een verklaring voor vormen, moeten wij vaststellen dat de door u ingezette ombuigingsmaatregelen tot zover niet hebben geleid tot een vermindering van deze kostenstijging. Daarnaast zijn wij onaangenaam verrast over het uitblijven van de beoogde ombuigingen. Uit uw jaarstukken 2025, de voorjaarsbrief 2026 en de begroting 2027 maken wij op dat u een groot deel van de ombuigingen uit de Bestuurlijke Opdracht ‘Een toekomstbestendig Sociaal Domein’ loslaat. Dit staat in contrast met uw Najaarsbrief 2025, waarin nog werd aangegeven dat de uitvoering van deze maatregelen volgens verwachting verliep. Hoewel de omvang van de ombuigingen eerder al naar beneden was bijgesteld, komt deze ontwikkeling voor ons onverwacht, vooral omdat een duidelijke toelichting ontbreekt. Dit vinden wij des te opvallender, omdat wij als gemeenteraad hier in eerdere zienswijzen en bestuurlijke overleggen herhaaldelijk aandacht voor hebben gevraagd. Daarnaast signaleren wij dat ook andere gemeenteraden in hun zienswijzen vergelijkbare zorgen hebben geuit over het gebrek aan inzicht in de gemaakte keuzes en de actuele stand van zaken rondom de ombuigingsmaatregelen. Desondanks blijft een nadere toelichting nog altijd uit.  Jaarrekening 2025 Uw jaarverslag laat zien dat u in 2025 onverminderd heeft ingezet op de dienstverlening vanuit de verschillende wetten in het sociaal domein. Wij willen onze dank en waardering uitspreken voor de inzet van uw medewerkers in de afgelopen periode. In een tijd waarin de GR Sociaal met de nodige uitdagingen te maken heeft, blijven uw medewerkers zich dagelijks inzetten voor onze inwoners. U geeft aan geen verzoek te doen voor een resultaatsbestemming. Wij kunnen ons hierin vinden. Voorjaarsbrief 2026 De Voorjaarsbrief 2026 leidt tot een wijziging (verhoging) van de lasten en baten met € 20,1 mln. ten opzichte van de actuele Begroting 2026. U stelt dat deze verhoging bijna geheel gedekt kan worden uit aanvullende compensatie van het Rijk en compensatie vanuit DVO’s. De grootste wijziging van lasten en baten zien we op het onderdeel Inkomensondersteuning. Wij vinden het terecht dat u voor 2026 een realistischere doelstelling hanteert aangaande de uitstroom van bijstandsklanten. Immers, we hebben de afgelopen jaren, en in het bijzonder in onze gemeente, gezien dat uitstroom erg lastig is gebleken. Desondanks vragen wij u zich onverminderd in te spannen voor het stimuleren van uitstroom uit de bijstand, zodat grote tekorten op de BUIG-middelen, zo veel mogelijk worden voorkomen. Begroting 2027 Opgave Bestaanszekerheid Binnen de meerjarenbegroting blijft de ontwikkeling van de inkomensondersteuning voor ons een belangrijk financieel aandachtspunt. Wij zien dat de inzet op bestaanszekerheid de afgelopen jaren is versterkt, onder meer door de doorontwikkeling van bestaanszekerheidsgesprekken en een proactieve uitvoering van het minimabeleid, waardoor meer inwoners zijn bereikt. Dat het gebruik van minimaregelingen zich inmiddels stabiliseert, beschouwen wij als een logische ontwikkeling na deze intensieve inzet. Tegelijk constateren wij dat deze stabilisatie mede samenhangt met een blijvend hoog beroep op de bijstand. Dit benadrukt voor ons het belang van blijvende gezamenlijke aandacht voor preventie, vroegsignalering en het versterken van de financiële zelfredzaamheid van inwoners. Opgave Ontwikkelen naar werk De herziene Participatiewet (Participatiewet in Balans) geeft een breder perspectief op participatie, waarbij de directe focus niet langer uitsluitend gericht is op betaald werk. Toch weten we vanuit de data dat er in Hardinxveld-Giessendam nog een relatief grote groep inwoners in de bijstand verkeert (ongeveer 30%), waarvan u inschat dat zij, eventueel met de nodige ondersteuning, bemiddelbaar zijn naar werk. Zoals al eerder aangegeven bij de reflectie op de Voorjaarsbrief, vragen wij u dan ook met klem zich te blijven inzetten op deze groep. Opgave Zorgen voor Ondersteuning Op individuele begeleiding laat de begroting GR Sociaal 2027 een forse stijging zien in lasten. U stelt dat het gaat om een autonome groei van klanten. We zien steeds vaker complexere, meervoudige problematiek die om een zwaardere indicatie vraagt. Met de beweging Wmo naar de voorkant bij lichtere vormen van begeleiding hopen we de toename te dempen. Ons sociaal team probeert mee te buigen in de complexere (psychische) problematiek bij inwoners waarmee zij en ook de Wmo geconfronteerd wordt. Zo is onlangs bij de invulling van een ontstane vacature op maatschappelijk werk expliciet voor gekozen om een nieuwe medewerker met GGZ-expertise aan te trekken. De goede samenwerking en afstemming tussen het sociaal team en de Wmo-consulenten bij hulpvragen hopen we met u voort te zetten. We zijn blij om te lezen dat de GR Sociaal de gemeenteraden betrekt bij een nieuwe invulling van reablement, ook al is de toekomst van de maatwerkvoorziening huishoudelijke hulp binnen de Wmo nog onzeker. In de Voorjaarsnota van het Rijk staat wordt al rekening gehouden met de afschaffing van de huishoudelijke hulp per 1 januari 2029. In de meicirculaire wordt deze mutatie verwerkt. Daarnaast is de invoering van de eigen bijdrage in de Wmo door het Rijk uitgesteld naar 1 januari 2028. We zien hierbij het risico dat het verschil tussen de bijdragen van het Rijk en onze kosten nog verder toeneemt. Wij vragen u om de effecten van de landelijk voorgenomen maatregelen voor onze regio vroegtijdig door te rekenen, waar mogelijk al in de begroting te verwerken en ons hierover proactief te informeren. -2-  Deel 2: Maatregelen en ombuigingen Algemeen In uw aanbiedingsbrief heeft u aangegeven dat u door het Algemeen Bestuur bent verzocht om tot alternatieve maatregelen te komen ter grootte van tenminste € 6,6 mln. en deze in beeld te brengen. U verzoekt ons om in onze zienswijze aan te geven in welke maatregelen wij ons kunnen vinden. Deze worden via een begrotingswijziging in de begroting 2027 van de GR Sociaal verwerkt. U stelt daarbij voor om voor begrotingswijzigingen die leiden tot een verlaging van de begroting, geen zienswijzeprocedure toe te passen zodat deze tijdig kunnen doorwerken in de gemeentelijke begrotingen. Zorgen over nieuw voorgestelde ombuigingen De voorgestelde ombuigingen roepen bij ons drie belangrijke aandachtspunten op. Allereerst stellen wij vast dat het verzoek van het Algemeen Bestuur om een maatregelenpakket ter waarde van € 6,6 miljoen impliceert dat gemeenten nog steeds een deel van de oorspronkelijk beoogde ombuigingen zelf moeten opvangen. Daarnaast hebben wij twijfels of de voorgestelde maatregelen in de praktijk daadwerkelijk zullen leiden tot de beoogde besparingen. Verder zien wij dat een deel van de maatregelen vraagt om aanvullende investeringen op lokaal niveau, terwijl het de vraag is of daar in voldoende mate rekening mee is gehouden. Tot slot constateren wij dat de nadruk van de voorgestelde maatregelen voornamelijk lijkt te liggen op de dienstverlening aan inwoners, en in mindere mate op besparingsmogelijkheden binnen de huidige begroting of op het gebied van de bedrijfsvoering. In sommige gevallen zal het versoberen van dienstverlening leiden tot minder apparaatslasten. We zien graag dat u inzichtelijk maakt wat de effecten van de ombuigingsmaatregelen zijn op de apparaatslasten. Wij verzoeken u om op deze punten te reageren en toe te lichten op welke wijze u deze zorgen denkt weg te nemen. Begrotingstechnische maatregelen zijn voorliggend Wij vinden het van belang om maatregelen met een negatieve impact op onze inwoners als laatste toe te passen en te starten met begrotingstechnische maatregelen en maatregelen gericht op de bedrijfsvoering van de GR Sociaal. We constateren dat deze maatregelen primair gericht zijn op financiële beheersbaarheid en ramingsdiscipline in een periode van grote onzekerheden, waaronder landelijke beleidsontwikkelingen. We onderkennen dat een deel van de maatregelen is gebaseerd op aannames en verwachtingen, waarvan de uiteindelijke effecten zich in de praktijk moeten bewijzen. Dit brengt een risico met zich mee dat de financiële uitkomsten anders kunnen zijn dan nu geraamd. Vanuit versterkt eigenaarschap van de GR Sociaal achten wij het daarom passend dat wij, als gemeenten, dit gezamenlijk en transparant ondervangen. We spreken ons uit dat we als deelnemende gemeente: Vanaf 2027 in onze begroting expliciet aandacht besteden aan het risicoprofiel van de GR Sociaal; Dit, waar nodig, vertalen naar een verhoogde risico-inschatting in de paragraaf weerstandsvermogen. Hieronder schetsen wij een aantal maatregelen waarvan we u verzoeken deze te verwerken in de meerjarenraming van de GR Sociaal. 1. De meerjarige groei van de begroting van de GR Sociaal vanaf 2027 te laten aansluiten bij de verwachte groei van de rijksinkomsten voor gemeenten, waarbij 2027 als nullijn wordt gehanteerd 2. Vanaf 2027 een structurele stelpost ‘vangnet Participatiewet’ op te nemen in de begroting van de GR Sociaal 3. De structurele inzet van ESF-subsidies expliciet op te nemen aan de baten- én aan de lastenzijde van de begroting van de GR Sociaal 4. Vanaf 2027 structureel middelen op te nemen in de begroting van de GR Sociaal ten behoeve van SRoI ter hoogte van 1% van het geraamde maatschappelijke effect (€33 mln), jaarlijks oplopend met 1% 5. Vanaf 2027 in de meerjarenraming van de GR Sociaal uit te gaan van gelijkblijvende aantallen van Wmo-cliënten in plaats van een autonome volumegroei -3-  Reactie op de voorgestelde maatregelen In de onderstaande tekst geven wij per maatregel aan wat ons standpunt is en welke nadere uitwerking eventueel nodig is. Wij hanteren de volgende duiding:  ‘Akkoord’: wij stemmen in met het verder uitwerken van de ombuiging en deze in de juiste besluitvormingsroute te zetten (gemeenten, AB, DB, DT van de SDD).  ‘Vooralsnog niet akkoord’: er is eerst meer inzicht nodig in de impact op de doelgroep, de haalbaarheid en/of mogelijke besparing.  ‘Niet akkoord’: wij stemmen niet in met verdere uitwerking vanwege de ingrijpende gevolgen voor de doelgroep of omdat de besparing (zeer) beperkt is in verhouding tot de impact van de maatregel.  Enkele ombuigingen zijn al van toepassing in onze gemeente en leiden daarom niet tot aanvullende besparingen Ombuigingsvoorstellen Numme Maatregel r Bestaanszekerheid Versterken 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Ons standpunt Akkoord - Onze voorkeur is om deze maatregel uitsluitend toe te passen op Extern budgetbeheer (Stoppen met nieuwe aanvragen en wij vragen buitenwettelijk begunstigend beleid nadrukkelijk aandacht voor heldere en BB) tijdige communicatie richting inwoners. Verlagen inkomensgrens naar Reeds van toepassing in onze 110% WSM (Persoonlijk gemeente; geen ombuiging Minimabudget) Referteperiode naar 2 jaar Reeds van toepassing in onze (Persoonlijk Minimabudget) gemeente; geen ombuiging Hoogte 35% WSM (Persoonlijk Reeds van toepassing in onze Minimabudget) gemeente; geen ombuiging Stoppen met subsidiëren bureaukosten SUN Drechtsteden Niet akkoord (zie samenhang met maatregel 17) Hanteren van een drempelbedrag Niet akkoord bij de bijzondere bijstand Stoppen met extra bedrag voor Reeds van toepassing in onze kinderen tot 18 jaar (Persoonlijk gemeente; geen ombuiging Minimabudget) Medische kosten (Stoppen met buitenwettelijk begunstigend beleid Niet akkoord BB) Stoppen met regeling Reeds van toepassing in onze tegemoetkoming eigen bijdrage gemeente; geen ombuiging kinderopvang Eigen bijdrage peuteropvang (Stoppen met buitenwettelijk Niet akkoord begunstigend beleid BB) Akkoord - We verzoeken u deze maatregel nader te preciseren. Als Collectieve zorgverzekering een voor ons acceptabele minima: Vermogensgrens hanteren vermogensgrens tot een substantiële (met behulp van BIDN) besparing leidt, zijn we voor deze maatregel. Collectieve zorgverzekering Vooralsnog niet akkoord - Nadere minima: Inkomensgrens verlagen uitwerking nodig wat betreft de van 130% naar 120% impact van deze maatregel op -4-  13 14 15 16 17 18 19 Stoppen of aanpassen inkomensvermogensgrens collectieve zorgverzekering minima (zie ook maatregel 11 en 12) chronisch zieken en inwoners met een handicap. Niet akkoord met stoppen - Wij verzoeken u te onderzoeken of het bij een nieuwe aanbesteding mogelijk is om een beperkter aanbod onderdeel te laten zijn van de collectieve zorgverzekering, zodat op een later moment eventueel kan worden gekozen voor een beperkter aanbod. Terugwerkende kracht van zes maanden naar drie maanden Akkoord (Stoppen met buitenwettelijk begunstigend beleid BB) Persoonlijk minimabudget (PMB) als voorliggende voorziening voor Niet akkoord bijzondere bijstand voor woninginrichting Akkoord met het vereenvoudigen van de vermogensgrens; niet akkoord met Vermogenstoets vereenvoudigen het verlagen van de vermogensgrens. en vermogensgrens verlagen voor Wij horen graag welke besparing bijzondere bijstand wordt gerealiseerd bij uitsluitend het doorvoeren van deze vereenvoudiging. Stoppen met (stortingen in) het Sociaal Leenfonds (zie samenhang Niet akkoord met maatregel 5) Akkoord - Wij merken hierbij wel op Werken met afwijkende dat nadere uitwerking nodig is, met toekennings- en name ten aanzien van de doelgroepen draagkrachtperiodes bij bijzondere waarop deze maatregel van bijstand. toepassing is. Akkoord - Wij ontvangen hierbij graag Ambtshalve verstrekken inzicht in de gevolgen van deze minimabudget maatregel op de formatie van uw organisatie. Ontwikkelen naar Werk 20 Loonkostenpremie uitbreiden Akkoord 21 Baanbonus uitbreiden Akkoord 22 Inzet Werk Ontwikkelpunt (WOP) voor uitvoering Module Arbeidsmarkt en Participatie Akkoord - Voorwaarde is wel dat deze uitbreiding van taken van het MAP niet strijdig is met de toekomstige plannen van Drechtwerk. 23 Bemiddelen bij de poort Akkoord 24 25 26 Dit is een voorstel waarvan wij hebben begrepen dat het AB van de GR Sociaal het Nuggers-beleid reeds heeft Doorrekenen Nuggers-beleid vastgesteld. We vragen u de financiële uitwerking van dit beleid te implementeren. Vooralsnog niet akkoord - We vragen Stoppen met de ik-doe-mee-premie u de impact van deze ombuiging op de doelgroep nader te onderzoeken. Vooralsnog niet akkoord - We vragen Stoppen met subsidie aan Stichting u eerst om meer inzet op het laten MBO renderen van deze subsidie. -5-  27 28 29 Stoppen met het Regionaal Welkomstprogramma Inburgeraars Inzet WOP voor uitvoering participatiedeel van de Z-route Doortrekken Vroege Start Niet akkoord Akkoord Akkoord – U geeft aan dat de voorinvestering gedekt zou kunnen worden vanuit huidige reserves van de SPUK Inburgering. Dit is wel voorwaarde voor ons, gezien de schaarse middelen bij gemeenten. Zorgen voor Ondersteuning 30 31 32 33 34 35 36 Scootmobiel als algemene voorziening verstrekken i.p.v. als maatwerkvoorziening Invulling geven aan reablement binnen de HO door middel van inzet ergotherapeut Invulling geven aan reablement binnen de HO door middel van inzet huishoudcoach Invulling geven aan reablement binnen de HO door middel van Powerful Ageing Maximaliseren gebruik technologie/ slimme woninginrichting bij huishoudelijke ondersteuning Afspraken maken met woningcorporaties over woningaanpassingen t.b.v. het gehele complex Arbeidsmatige en ontwikkelgerichte dagbesteding gedeeltelijk vervangen door participatieplekken Akkoord - De besparing bij de GR Sociaal wel leidt tot kosten voor de gemeente (menskracht en middelen). We verzoeken u om samen met ons te onderzoeken hoe deze uitvoering het meest efficiënt geborgd kan worden en welke rol de GRS kan spelen in dit proces. Akkoord - De drie maatregelen moeten in samenhang worden bekeken. We kijken uit naar de beeldvormende sessie over dit onderwerp in de gemeenteraad. Akkoord Akkoord Akkoord 37 Wasservice als algemene voorziening inrichten Vooralsnog niet akkoord - Wij zien graag dat u met gemeenten onderzoekt of dit een haalbare maatregel is. De financiële effecten zijn nog niet helder. 38 Pgb tarief voor ondersteuners uit het netwerk baseren op het minimumloon Akkoord. Deelscootmobiel/ scootmobielpool als algemene voorziening in het leven roepen Vooralsnog niet akkoord - Wij zien dit als een toekomstbestendige en duurzame oplossing voor de verstrekking van scootmobielen, maar deze dient wel nader te worden uitgewerkt. Nog onvoldoende zicht op mogelijke besparingen. 39 40 41 Huishoudelijke ondersteuning gebiedsgericht inrichten (Meer) gebruik maken van het regresrecht (artikel 2.4.3 Wmo) Niet akkoord Akkoord -6-  Dit is een voorstel waarvan wij hebben begrepen dat dat het AB van de GR Sociaal deze maatregel reeds heeft goedgekeurd. 42 Intensiveren WMO toezicht 43 Nieuw planningssysteem Stroomlijn Deze maatregel is reeds actief. Tot slot Afsluitend vragen wij u onze zienswijze op de P&C stukken alsmede op de ombuigingsmaatregelen te betrekken bij de behandeling in de vergadering van het Algemeen Bestuur op 9 juli 2025. Verzocht wordt om voor de begrotingsbehandelingen van de gemeentebegroting in november 2026 inzicht te geven in de besluitvorming en implementatie van de diverse ombuigingsvoorstellen zodat de effecten meegenomen betrokken kunnen worden bij de behandeling hiervan. Daarbij is het van belang om tot snelle besluitvorming en implementatie van de ombuigingsvoorstellen te komen gezien de sterk oplopende kosten. De gemeenteraad van Hardinxveld-Giessendam, De griffier, De voorzitter, Marien Jongkind Dirk Heijkoop -7-