Motie PvdD ea - Gezonde keuzes binnen bereik met bijlage

o MOTIE Datum vergadering: 9 juli 2026 Agendapunt: BV06 – Perspectiefnota 2027-2030 (2e termijn) Onderwerp: Gezonde keuzes binnen bereik We zien dat: • (ernstig) overgewicht en leefstijl gerelateerde aandoeningen aanzienlijke maatschappelijke kosten met zich meebrengen, onder meer door hogere zorguitgaven, ziekteverzuim en productiviteitsverlies1; • het bestuursakkoord 2026-2030 inzet op preventie, kansengelijkheid en een gezonde leefomgeving; • de voedselomgeving invloed heeft op het koop- en eetgedrag van inwoners; • 81% van het aanbod van voedselaanbieders in gemeente Ede ongezond is, en de gemiddelde gezondheidsscore van voedselaanbieders een 3,1 scoort op een schaal van 1-102; • de gemeente Ede met het project op de Parkweg heeft laten zien dat samenwerking met ondernemers kan bijdragen aan een gezonder voedselaanbod3. We denken dat: • gezonde voedselkeuzes voor inwoners voldoende beschikbaar, toegankelijk en betaalbaar moeten zijn; • kinderen en jongeren extra gevoelig zijn voor de omgeving waarin zij opgroeien; • gezondheidsverschillen kunnen worden verkleind door een omgeving te creëren die gezonde keuzes ondersteunt; • Gemeente Ede kansen moet benutten om gezonde voedselkeuzes te stimuleren, met name rond scholen, sportvoorzieningen en in wijken waar gezondheidsachterstanden voorkomen; • een zorgvuldig afgewogen verkenning van mogelijke gemeentelijke instrumenten kan bijdragen aan effectief preventiebeleid. Daarom vraagt de gemeenteraad aan het college om: • te onderzoeken welke mogelijkheden de gemeente heeft om een gezonde en betaalbare voedselomgeving te bevorderen; en daarbij: o aandacht te besteden aan instrumenten binnen onder meer het gezondheids-, sport-, onderwijs- subsidie- en ruimtelijk beleid; o specifiek te kijken naar omgevingen rond scholen, sportvoorzieningen en wijken waar gezondheidsachterstanden voorkomen; o goede voorbeelden uit andere gemeenten en bestaande Edese initiatieven te betrekken; en • de raad uiterlijk in Q1 van 2027 een voorstel te doen voor kansrijke maatregelen, inclusief een beoordeling van de uitvoerbaarheid, benodigde inzet, mogelijke kosten en verwachte effecten. Ingediend door: • Mariëlle van Enckevort – Partij voor de Dieren • 1 https://www.vzinfo.nl/overgewicht/gevolgen 2 Rapport Voedselomgeving Ede (2024) door Nieke Sonneveld (bijlage) 3 https://greendish.com/succesverhalen/gemeente-ede-werkt-richting-een-gezond-en-duurzaam-voedselaanbod/ Hoe ziet de eetomgeving van Ede eruit? 40% ➔ van het voedselaanbod bevindt zich in Ede-Centraal (Ede-Oost en Ede-West) ➔ 25% En in het centrum van Ede 19% In totaal meer Er is steeds meer ongezond voedselaanbieders in gemeente Ede voedselaanbod in 2024 ten opzichte van 2010 Voedselaanbieder Voedseldruk <-30 5 In Ede-Centraal is Het aantal fastfoodlocaties het aanbod met en restaurants is het meest toegenomen gestegen 437 81% voedselaanbieders Het aanbod van van de voedselaanbieders is ongezond (waarvan de helft érg ongezond is) 110 100 Restaurants 90 (+24%) 80 54% Fastfood locaties van het De gemiddelde gezondheidsscore 70 (+32%) voedselaanbod bestaat uit van voedselaanbieders 60 Versaanbieders fastfood, restaurants en (op schaal van 1 tot 10) 50 (+6%) 40 cafés Supermarkten 3,1 30 (+15%) 20 Lunchrooms 10 (-53%) 0 2010 20112012* 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 Voor meer informatie, zie rapport ‘Voedselomgeving Ede’ (door Nieke Sonneveld), verkrijgbaar via [email protected] of [email protected] ➔ Hoe is het voedselaanbod veranderd in de afgelopen 15 jaar? 28% Voedselaanbieders zijn alle ondernemingen die eten verkopen, zoals supermarkten, restaurants en groentewinkels