Infonota - Uitvoering onderdeel 2 en 3 van motie 'Meer ruimte voor vergunningvrij bouwen in Epe'

Informatienota Raad Onderwerp Uitvoering onderdeel 2 en 3 van motie 'Meer ruimte voor vergunningvrij bouwen in Epe' Programma 5 - Ruimte en wonen Datum 09-06-2026 Portefeuillehouder Dhr. M. Kerkmans Zaaknummer 1428193 Adviseur Ruben ter Haar Afdeling Ontwikkeling Omgeving Telefoonnummer 736 E-mail adres [email protected] Bijlage(n) KENNISNEMEN VAN de wijze waarop het college uitvoering geeft aan onderdeel 2 en 3 van de motie ‘Meer ruimte voor vergunningvrij bouwen in Epe’ d.d. 11 december 2025. INLEIDING Op 11 december 2025 heeft de raad de motie ‘Meer ruimte voor vergunningvrij bouwen in Epe’ aangenomen. De motie verzoekt het college: 1. in de eerstvolgende wijziging van het omgevingsplan extra mogelijkheden voor vergunningvrij bouwen op te nemen; 2. te onderzoeken of een beperkte uitbreiding buiten de huidige 4-meterzone achter de woning vergunningvrij kan worden gemaakt; 3. de raad tijdig te informeren over de uitkomsten, zodat deze kunnen worden betrokken bij een volgende wijziging van het omgevingsplan. Onderdeel 1 is reeds in uitvoering. Een ontwerpwijziging van het omgevingsplan ligt ter inzage waarin voorwaarden zijn opgenomen voor onder andere dakkapellen aan de voorzijde, luifels, erkers en bouwwerken, geen gebouw zijnde. Met deze informatienota geeft het college uitvoering aan onderdeel 2 en 3 van de motie door de raad te informeren over de bevindingen van het uitgevoerde onderzoek. Conform de eerdere informatienota van 20 januari 2026 worden de resultaten betrokken bij een volgende wijziging van het omgevingsplan, waarvan het ontwerp naar verwachting in Q4 2026 – Q1 2027 ter inzage wordt gelegd. KERNBOODSCHAP Ten behoeve van het onderzoek is gesproken met medewerkers van vergunningverlening, handhaving, ruimtelijke ontwikkeling, landschap en ruimtelijke kwaliteit, evenals met de commissie Omgevingskwaliteit. Op basis hiervan komen de volgende bevindingen naar voren: 4-meter zone De verschillen binnen en buiten de ‘4-meterzone’ gaan in de huidige regels over de functie van de bebouwing. Buiten de 4 meter van het hoofdgebouw moet een bijgebouw ondergeschikt zijn aan de hoofdfunctie. Een garage of schuur is daar wel toegestaan, maar bijvoorbeeld een uitbouw van de woonkamer of een slaapkamer niet. Onderzocht is of deze eis van ondergeschiktheid losgelaten kan worden. Vergunningen In de gemeente Epe worden meermaals vragen gesteld over het gebruik van bijgebouwen. Ook worden er vergunningen aangevraagd om een bijgebouw op meer dan 4 meter afstand van het hoofdgebouw voor de hoofdfunctie te mogen  gebruiken. De vergunningsaanvraag vraagt om inspanning bij de aanvrager en de gemeente, ondanks dat dit ruimtelijk bijna geen impact heeft op de omgeving. Het aantal vierkante meters bebouwing is immers al toegestaan, het gaat alleen om het gebruik. Monumenten De regels voor vergunningvrij bouwen gelden niet bij monumenten. Een verruiming van deze regels betekent daarom ook altijd dat de kloof tussen mogelijkheden bij reguliere bebouwing en monumenten groter wordt. Dit kan door monumenteigenaren als nadelig worden ervaren. Uitstraling Ondanks dat het aantal toegestane vierkante meters bebouwing buiten de 4 meter afstand van het hoofdgebouw niet wijzigt, kan de uitstraling van deze bebouwing wel wijzigen als bebouwing gebruikt mag worden als bijvoorbeeld een slaapkamer of een woonkamer. In de bebouwde kom, waar de meeste achtertuinen niet heel groot zijn, zal deze impact zeer gering zijn. In het buitengebied kan de impact groter zijn doordat de erven over het algemeen groter zijn. Het zal meer opvallen als een bijgebouw die ver van de woning afstaat geen uitstraling als schuur heeft en het risico bestaat dat het bijgebouw een zelfstandig karakter krijgt of zelfs als losse wooneenheid wordt gebruikt, ondanks dat dit laatste niet is toegestaan. Familiewoning Naar verwachting treedt in juli de nieuwe landelijke regeling voor een vergunningvrije mantelzorg- en familiewoning in werking. Hiermee wordt het mogelijk gemaakt op het achtererfgebied bestaande bijgebouwen om te vormen tot een mantelzorg- of familie woning, of nieuwe bijgebouwen te realiseren met dat als doel. Doordat dit zowel in de bebouwde kom als in het buitengebied gaat gelden en er geen voorwaarden gelden voor de afstand tot het hoofdgebouw, zal in het kader van die regeling de uitstraling van bijgebouwen mogelijk veranderen als deze bijgebouwen als mantelzorg- of familiewoning worden ingezet. Conclusie Op basis van gevoerde overleggen concluderen wij dat de voordelen (minder regeldruk en procedures) opwegen tegen de nadelen (de uitstraling van een bijgebouw kan veranderen, bijgebouwen kunnen een meer zelfstandig karakter krijgen, grotere kloof tussen mogelijkheden bij reguliere bebouwing en bij monumenten) om de eis van functionele ondergeschiktheid buiten de 4 meter los te laten. Hoewel de impact in het buitengebied groter zal zijn door de uitstraling van de bebouwing, zal dat ook in het kader van de landelijke regeling voor mantelzorg- en familiewoning al het geval zijn. Om die reden zullen we de eis van functionele ondergeschiktheid buiten de 4 meter te laten vervallen en geen onderscheid te maken tussen bebouwde kom en buitengebied. COMMUNICATIE De wijziging van het omgevingsplan wordt voorbereid via de uniforme openbare voorbereidingsprocedure. Het ontwerpwijzigingsbesluit wordt ter inzage gelegd, waarna zienswijzen kunnen worden ingediend en de raad de wijziging ter vaststelling wordt aangeboden. VERVOLG Naast de 4-meterzone zijn in het onderzoek ook andere mogelijkheden voor verruiming van vergunningvrij bouwen verkend, waaronder verruiming voor kozijnwijzigingen en airco- of warmtepompunits. Deze worden nader uitgewerkt. Voor zover dit leidt tot aanpassing van het omgevingsplan, worden deze meegenomen in het ontwerpwijzigingsbesluit dat naar verwachting in Q4 2026 – Q1 2027 ter inzage wordt gelegd.