20260904 Raadsbrief minister van Essen

Gemeente Woudenberg Postbus 16 3930 EA Woudenberg De minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur Zijne Excellentie De heer J. van Essen Postbus 20401 2500 EF Den Haag Woudenberg, 24 september 2026 Betreft: reactie op de Kamerbrief “Weer ruimte voor de boer, natuur en bouw: maatregelenpakket voor landbouw, natuur en stikstof” Hooggeachte heer van Essen, Met belangstelling hebben we als gemeenteraad van Woudenberg kennisgenomen van uw Kamerbrief "Weer ruimte voor de boer, natuur en bouw: maatregelenpakket voor landbouw, natuur en stikstof" van 26 juni 2026. Wij begrijpen dat natuurherstel en het terugdringen van stikstofbelasting noodzakelijk zijn. Tegelijkertijd vinden wij dat dit hand in hand moet kunnen gaan met een reëel toekomstperspectief voor de agrarische sector. Hierover maken wij ons grote zorgen en deze zorgen willen wij door middel van deze brief met u delen. Impact op agrariërs Woudenberg is een plattelandsgemeente met 70 agrarische bedrijven, veel landbouwgrond en verschillende aan de agrarische sector aanverwante bedrijven. De impact van deze brief reikt dan ook verder dan onze agrarische ondernemers. De impact van uw Kamerbrief op agrariërs en hun gezinnen is groot. Wij spraken met agrariërs uit onze gemeente en waren aanwezig bij de bijeenkomst die Agractie en anderen op 25 augustus in Scherpenzeel organiseerden. Wat wij daar hoorden, herkennen wij uit de gesprekken aan de keukentafel: veel agrariërs zien geen perspectief meer en voelen zich ongewenst. Wat er ook te zeggen is over de aangekondigde maatregelen, het doet ons als gemeenteraad pijn om onze agrariërs zonder hoop en perspectief te zien. Bij onze agrariërs leeft sterk het beeld dat de maatregelen in de praktijk vooral gericht zijn op een verdere krimp van de veehouderij, terwijl onvoldoende duidelijk is hoe de aangekondigde maatregelen bijdragen aan het uiteindelijke doel van natuurherstel, en welke rol agrariërs daarbij kunnen spelen. Dat beeld voelt onrechtvaardig en versterkt het gevoel dat er voor hun bedrijf en voor de volgende generatie steeds minder ruimte is, terwijl veel ondernemers juist bereid zijn om te investeren en stappen te zetten. Achter elk van onze 70 agrarische bedrijven gaan mensen schuil: gezinnen bij wie de slepende onzekerheid haar sporen heeft getrokken. Bedrijfsopvolging komt onder druk te staan door het gebrek aan perspectief op een financieel gezond bedrijf, de voortdurende onzekerheid en de grote regeldruk. Impact op Woudenberg We kunnen de gevolgen van deze brief voor onze gemeente nog moeilijk overzien. Komt de vergunningverlening daadwerkelijk weer op gang? Zoals u in uw brief aangeeft, is het daarvoor van belang dat maatregelen daadwerkelijk tot resultaat leiden1. Het is echter onzeker wanneer dit resultaat zichtbaar wordt en of dit voldoende zal zijn om de vergunningverlening weer op gang te brengen. Voor inwoners en ondernemers die al jarenlang in onzekerheid verkeren, is juist die voorspelbaarheid van groot belang. We willen dat ons buitengebied toekomstbestendig is en herkenbaar blijft voor Woudenbergers.2 Agrariërs spelen een essentiële rol in het beheer en de instandhouding daarvan. Wij vragen ons af wat de maatregelen op langere termijn betekenen voor de inrichting, het beheer en de herkenbaarheid van het buitengebied. Daarbij gaat het niet alleen om de ruimtelijke gevolgen, maar ook om de sociale cohesie in het buitengebied. Bedrijven en organisaties in de agrarische keten zijn nauw verbonden met de toekomst van ons landelijk gebied. De aangekondigde maatregelen in uw Kamerbrief leiden tot een transitie, en deze kan alleen slagen als beleid voorspelbaar en uitvoerbaar is en de rechtszekerheid voldoende wordt geborgd. Onzekerheid en perspectief U wilt met de aangekondigde maatregelen een einde maken aan de langdurige onzekerheid, maar zekerheid en perspectief ontstaan niet door maatregelen alleen. Agrariërs geven aan dat de maatregelen afzonderlijk haalbaar kunnen zijn, maar dat de stapeling van eisen in de praktijk grote zorgen oproept over de uitvoerbaarheid en betaalbaarheid van het totale pakket. Het gaat niet alleen om de afzonderlijke normen, maar om de vraag of ondernemers aan alle voorwaarden tegelijkertijd kunnen voldoen. Voor veel ondernemers blijft de vraag of zij binnen deze kaders daadwerkelijk een toekomstbestendig bedrijf kunnen voeren. Ook het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) werpt in zijn reflectie op uw Kamerbrief de vraag op of de voorgenomen doelen in tien jaar haalbaar zijn 3. Innovatiekracht We hebben de afgelopen jaren gezien dat agrariërs over een grote innovatiekracht beschikken. Zo zijn grote stappen gezet in het terugdringen van emissies en zien we ook 1 Van Essen, J. (2026, 26 juni). Weer ruimte voor boer, natuur en bouw: Maatregelpakket voor landbouw, natuur en stikstof (Kamerstuk 36 800 XIV, nr. 87), p. 19. 2 Gemeente Woudenberg. (2026). Samen doen. Voor Woudenberg!: Coalitieakkoord 2026–2030, p. 23. 3 Planbureau voor de Leefomgeving. (2026, 4 september). Reflectie op ‘Weer ruimte voor boer, natuur en bouw: maatregelpakket voor landbouw, natuur en stikstof’. in onze gemeente initiatieven om bewuster, schoner en meer in samenhang met de natuur te boeren. Onze agrariërs zijn van harte bereid om te investeren in zinvolle maatregelen. Het is daarom extra zorgelijk dat ondernemers die willen investeren in innovatie tegen onzekerheid en juridische beperkingen aanlopen, waardoor het lastig is om investeringen voor de lange termijn verantwoord te doen. Daarbij is ook de juridische borging van de effecten van maatregelen van groot belang. Agrariërs nemen maatregelen en leveren daarmee een bijdrage aan het terugdringen van emissies, maar die bijdrage moet ook tijdig kunnen worden erkend. Daarom is het van belang dat op korte termijn duidelijkheid ontstaat over de juridische borging en dat hiervoor goede, werkbare instrumenten beschikbaar zijn en worden meegenomen in de uitrol van de maatregelen. Verdienmodel De bereidheid van agrariërs om stappen te zetten gaat verder dan innovatie alleen. Ook als de veestapel op onderdelen moet krimpen, willen zij graag verder, maar dat kan alleen als het bedrijf economisch gezond blijft. De concurrentiepositie van Nederlandse agrariërs verdient daarom nadrukkelijk aandacht. Hoe wordt bijvoorbeeld een gelijk speelveld geborgd ten opzichte van import? Een structureel gezond verdienmodel kan daarbij niet afhankelijk zijn van subsidies. Samenwerking Niemand sluit zijn ogen voor de vragen waar we voor staan rond natuur en stikstof. De overheid niet, wij als gemeenteraad niet en ook agrariërs niet. We horen echter dat agrariërs ervaren dat zij onvoldoende bij het proces zijn meegenomen. Dat geldt zowel voor het landelijke beleid als voor het provinciale Utrechts Programma Landelijk Gebied. Dit versterkt bij agrariërs het gevoel dat ze grip verliezen op hun eigen toekomst. Wij zien samenwerking met de hele sector en alle betrokkenen als een noodzakelijke voorwaarde om de vergunningverlening weer op gang te krijgen en te komen tot een gezonde agrarische sector, in balans met mens en natuur. Daarbij vinden wij het van belang dat ook partijen die vanuit hun rol en positie invloed hebben op de agrarische keten, zoals supermarkten en banken, nadrukkelijk worden betrokken en hun verantwoordelijkheid nemen. Agrariërs willen niet alleen meepraten, maar ook dat hun kennis, ervaring en inbreng daadwerkelijk worden meegenomen in de oplossingen. Wij roepen u op om samen met de agrarische sector en andere relevante partijen, te komen tot een spoedige nadere uitwerking voor de uitvoering en samenhang van het maatregelenpakket, en daarbij aandacht te hebben voor de uitlegbaarheid richting de agrarische sector en de totale samenleving. Alleen zo kan gekomen worden tot realistische, werkbare en op termijn houdbare oplossingen voor enerzijds natuurherstel en -behoud en anderzijds een economisch gezonde en toekomstbestendige agrarische sector. Met vriendelijke groet, De gemeenteraad van Woudenberg, S.E. Lenderink M. Jansen-van Harten Griffier voorzitter