M10-26 Motie Forum voor Democratie Alle bestuurlijke kaders zichtbaar bij besluitvorming

Motie Nummer Onderwerp Alle bestuurlijke kaders zichtbaar bij besluitvorming Ingediend door Forum voor Democratie, R. Roelofs Raadsvergadering 15 september 2026 Zaaknummer Volgt De raad van de gemeente Hof van Twente in vergadering bijeen op 15 september 2026; gelet op artikel 32 van het Reglement van Orde voor de vergaderingen van de gemeenteraad; constaterende dat: • de gemeenteraad verantwoordelijk is voor het stellen van kaders en het controleren van het college; • raadsvoorstellen regelmatig omvangrijke beleidsstukken, bijlagen en verwijzingen naar andere documenten bevatten; • daarin naast duidelijk herkenbare kaders ook beleidsmatige, financiële, juridische en procedurele uitgangspunten kunnen staan die toekomstige bestuurlijke handelingsruimte bepalen. overwegende dat: • niet altijd direct herkenbaar is welke kaders bestaand zijn, worden gewijzigd of nieuw worden geïntroduceerd; • de raad daardoor bij een besluit meer of andere kaders kan vaststellen of onderschrijven dan uit de formele beslispunten direct blijkt; • juist minder opvallende kaders zwaar kunnen doorwerken in latere besluitvorming en bovendien soms onvoldoende bepaald of multi- interpretabel zijn; • de raad daardoor onvoldoende kan zien dát hij kadert én onvoldoende wát hij precies kadert; • van raadsleden niet verwacht mag worden dat zij deze kaders zelf uit alle stukken, bijlagen en verwijzingen reconstrueren; • een kort kaderoverzicht de informatiepositie en kaderstellende rol van de raad versterkt; • digitale hulpmiddelen, waaronder AI, kunnen helpen dergelijke kaders te signaleren; • de bij deze motie gevoegde voorbeeldscan laat zien hoe zichtbaarheid, doorwerking en bepaaldheid van kaders uiteen kunnen lopen. Motie M10-26 | 15 september 2026 | Alle bestuurlijke kaders zichtbaar bij besluitvorming 1 verzoekt het college om: 1. bij raadsvoorstellen waarbij bestuurlijke kaders aan de orde zijn een korte kaderbijlage toe te voegen met de relevante bestaande, gewijzigde en nieuwe kaders, inclusief relevante kaders die via verwijzingen doorwerken; 2. per kader kort aan te geven: bestaand/gewijzigd/nieuw, vindplaats en betekenis voor de besluitvorming; 3. waar een kader bepalende begrippen bevat, kort aan te geven of deze voldoende zijn gedefinieerd of nader uitgewerkt; 4. daarbij waar nuttig digitale hulpmiddelen, waaronder AI, te gebruiken voor het signaleren van kaders; 5. de kaderbijlage gelijktijdig met het raadsvoorstel beschikbaar te stellen. en gaat over tot de orde van de dag. Ingediend door: R. Roelofs Forum voor Democratie Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Hof van Twente d.d. 15 september 2026 De raad van Hof van Twente, de griffier, de voorzitter, H.M. Meerman drs. H.A.M. Nauta-van Moorsel MPM Motie M10-26 | 15 september 2026 | Alle bestuurlijke kaders zichtbaar bij besluitvorming 2 Bijlage – Voorbeeldscan bestuurlijke kaders 1. Doel en werkwijze Ter illustratie zijn de Ruimtelijke Ontwikkelstrategie Twente (ROS) en de Kaderbrief 2027 bekeken op bestuurlijke kaders. Niet iedere ambitie is als kader aangemerkt. Gekeken is of een uitgangspunt toekomstige afwegingen stuurt of beperkt, voorwaarden stelt, als toetsingsmaatstaf werkt of via andere documenten doorwerkt. Met minder herkenbaar/verborgen wordt niet bedoeld dat informatie bewust is verborgen. Het gaat om een kader dat wel in of achter de stukken zit, maar uit de formele besluitvorming niet direct herkenbaar is als bestaand, gewijzigd of nieuw kader. Bepaaldheid betekent: is voldoende duidelijk wat het kader concreet inhoudt en op grond waarvan later wordt beoordeeld of eraan wordt voldaan? Containerbegrippen als ‘toekomstbestendig’, ‘samenhangend’, ‘juiste plek’ of ‘kwaliteit’ kunnen multi-interpretabel zijn als definities of toetsingscriteria ontbreken. Dan stelt de raad formeel wel een kader, maar laat hij relatief veel ruimte aan bestuur en uitvoering om de betekenis later nader in te vullen. 2. Ruimtelijke Ontwikkelstrategie Twente (ROS) De grote ambities van de ROS zijn herkenbaar. De scan laat daarnaast een tweede laag zien van ontwikkelprincipes, beoordelingsmaatstaven en doorwerking. Indicatief zijn circa 12 relevante bestuurlijke kaders en doorwerkingskaders onderscheiden; circa 6 zijn minder direct herkenbaar en minimaal 4 daarvan hebben een zware tot zeer zware doorwerking. Kader Zichtbaarheid Gewicht Bepaaldheid Waarom relevant? Dezelfde Minder zichtbaar Zeer zwaar Middel Bedoeld om door alle gemeenten te ontwikkelprincipes worden gehanteerd en lokaal voor 14 doorvertaald. gemeenten Ontwikkelprincipes als Minder zichtbaar Zeer zwaar Middel/laag Een algemeen principe wordt feitelijk ‘meetlat’ voor beoordelingsmaatstaf voor plannen toekomstige plannen. ‘Juiste plek’ voor Minder zichtbaar Zeer zwaar Laag Zonder heldere criteria blijft open wat ontwikkelingen ‘juist’ is en welke belangen voorrang krijgen. Samenhangende Minder zichtbaar Zwaar Laag ‘Samenhang’ kan uiteenlopende ruimtelijke afwegingen dragen zonder vaste ontwikkeling weging van belangen. Doorvertaling naar Minder zichtbaar Zeer zwaar Hoog Regionale uitgangspunten gaan gemeentelijke doorwerken in lokaal ruimtelijk omgevingsvisies beleid. Doorwerking naar Weinig zichtbaar Zeer zwaar Middel Strategische uitgangspunten kunnen uitvoerings- en worden vertaald naar projecten, investeringsagend afspraken en investeringen. a Schaalsprong als Redelijk zichtbaar Zwaar Middel/hoog Werkt door naar woningbouw, vertrekpunt werkgelegenheid, infrastructuur, voorzieningen en ruimtegebruik. 3. Waarom dit minder opvalt De raad spreekt zich in deze fase uit over wensen en bedenkingen bij de 90%-versie. De bestuurlijke werking kan vervolgens meerdere lagen doorlopen: ROS → ontwikkelprincipes → meetlat voor plannen → gemeentelijke omgevingsvisies → uitvoeringsagenda → investeringsagenda → projecten en besluiten Een grote groeiambitie valt op. Een kleine passage waarin wordt bepaald langs welke lat toekomstige plannen worden gelegd, valt veel minder op, maar kan uiteindelijk minstens zo bepalend zijn. Hetzelfde geldt wanneer zo’n meetlat uit open containerbegrippen bestaat: dan is niet alleen minder zichtbaar dát de raad kadert, maar ook minder bepaald wát hij precies vastlegt. 4. Wanneer een kader ook multi-interpretabel is Een extra aandachtspunt ontstaat wanneer een minder herkenbaar kader bovendien bestaat uit containerbegrippen zonder duidelijke definitie of toetsingscriteria. Een begrip als ‘juiste plek’ lijkt duidelijk, maar wordt pas een bruikbaar kader wanneer duidelijk is: juist volgens welke criteria, wie weegt die criteria en wat krijgt bij strijdige belangen voorrang? Wanneer zulke begrippen onderdeel worden van de meetlat voor toekomstige plannen, maar onvoldoende zijn bepaald, ontstaat feitelijk een open kader: de raad geeft richting, maar legt onvoldoende vast wat die richting concreet betekent. De feitelijke invulling verschuift dan naar de latere toepassing door bestuur en uitvoering. 5. Kaderbrief 2027 Bij de Kaderbrief is duidelijk dát de raad kaders stelt. Minder eenvoudig herkenbaar is welk kader al bestond, welk kader wordt gewijzigd en welk kader nieuw wordt toegevoegd. Die informatie kan verspreid Motie M10-26 | 15 september 2026 | Alle bestuurlijke kaders zichtbaar bij besluitvorming 3 staan over de Kaderbrief, financiële uitwerkingen, bestaand beleid en eerdere besluiten. Een kaderbijlage zou dit onderscheid in één overzicht zichtbaar maken. Kader Status Vindplaats Betekenis Beleidsuitgangspunt A Bestaand … Wordt ongewijzigd voortgezet Beleidsuitgangspunt B Gewijzigd … Bestaand kader wordt aangepast Beleidsuitgangspunt C Nieuw … Nieuw kader voor de Programmabegroting 2027 6. Conclusie De hoofdlijnen van voorstellen zijn doorgaans herkenbaar. De moeilijkheid zit één of meerdere lagen dieper: hoofdlijn → uitgangspunt → ontwikkelprincipe → voorwaarde/toetsingskader → verwijzing → uitvoering → investering. Juist minder opvallende kaders kunnen zwaar doorwerken. Bij lage bepaaldheid ontstaat een dubbele kwetsbaarheid: de raad ziet onvoldoende dát hij kadert én onvoldoende wát hij precies kadert. Een kaderbijlage maakt daarom vooraf zichtbaar: wat bestond al, wat verandert, wat is nieuw, waar staat het, wat betekent het en is voldoende duidelijk wat het kader inhoudt? Motie M10-26 | 15 september 2026 | Alle bestuurlijke kaders zichtbaar bij besluitvorming