Motie PAG Water Regte Heide en Riels Laag

MOTIE VREEMD AAN DE ORDE VAN DE DAG Water voor de Regte Heide en het Riels Laag Meer water vasthouden, minder grondwater onttrekken De gemeenteraad van Goirle, in vergadering bijeen op 22 september 2026, gehoord de beraadslaging, Constaterende dat: • de Regte Heide en het Riels Laag een Natura 2000-gebied vormen met bijzondere droge en vochtige heide, vennen, moerassige laagten en beekdalen; • de natuurwaarden van het gebied onder druk staan door onder meer verdroging, vermesting en verzuring; • de provincie Noord-Brabant aangeeft dat herstel van het gebied mede afhankelijk is van het verbeteren van de waterhuishouding en dat daarbij zowel het natuurgebied als de omliggende omgeving moet worden betrokken; • de waterhuishouding van de Regte Heide en het Riels Laag nauw samenhangt met het omliggende grond- en oppervlaktewatersysteem; • landbouwkundige grondwateronttrekkingen onderdeel zijn van dit watersysteem en daarom moeten worden betrokken bij het herstel van de hydrologische omstandigheden; • Waterschap De Dommel binnen het eigen beheergebied reeds verschillende regels hanteert voor grondwateronttrekkingen ten behoeve van beregening en daarbij onderscheid maakt tussen onder meer beschermde gebieden, attentiegebieden en invloedsgebieden van Natura 2000; • Waterschap De Dommel heeft aangekondigd het beregeningsbeleid vanaf 2027 stapsgewijs te wijzigen; • klimaatverandering naar verwachting leidt tot hogere temperaturen en een grotere kans op langere perioden van droogte en watertekort; • de gebiedsgerichte aanpak (GGA) Regte Heide en Riels Laag gericht is op een robuust en toekomstbestendig systeem met sterkere natuur, voldoende water van betere kwaliteit, een goede bodem en een duurzame toekomst voor de landbouw; • binnen de GGA inmiddels concreet wordt gewerkt aan maatregelen om het watersysteem en de natuurwaarden van het gebied te versterken; • het Riels Kwadrant in de gemeentelijke omgevingsvisie wordt genoemd als gebied met een bijzondere bodem- en watersituatie en dat langs de beekdalen en de Oostplas ruimte wordt gezien voor waterberging; • de gemeenten Goirle en Tilburg reeds onderzoeken hoe het Riels Kwadrant kan bijdragen aan het op orde brengen van het waterpeil in de Regte Heide, onder meer door hemelwater van het nabijgelegen industrieterrein hierbij te betrekken; Overwegende dat: • het herstel van de Regte Heide en het Riels Laag niet uitsluitend binnen de grenzen van het Natura 2000-gebied kan worden gerealiseerd; • een duurzaam herstel van de natuur vraagt om een robuust watersysteem waarin water zoveel mogelijk wordt vastgehouden, geborgen, geïnfiltreerd en benut; 1 MOTIE VREEMD AAN DE ORDE VAN DE DAG • het noodzakelijk is om tegelijkertijd de druk op het grondwater te verminderen en de beschikbaarheid van gebiedseigen water te vergroten; • water vasthouden en water besparen daarmee twee kanten van dezelfde aanpak vormen; • het Riels Kwadrant door zijn ligging en bestaande beleidsmatige positie mogelijk een belangrijke schakel kan vormen in het regionale watersysteem; • het benutten van het Riels Kwadrant voor waterberging en buffering mogelijk meerdere doelen tegelijk kan dienen, waaronder het vasthouden van hemelwater, het verminderen van piekafvoer, het ondersteunen van grondwateraanvulling en het verbeteren van de waterbeschikbaarheid in droge perioden; • natuurlijke zuiveringsprocessen mogelijk kunnen bijdragen aan de verbetering van de waterkwaliteit, maar dat de technische, hydrologische en ecologische geschiktheid hiervan nader moet worden vastgesteld; • het daarom wenselijk is om het Riels Kwadrant niet uitsluitend te beoordelen als mogelijke locatie voor toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen, maar ook nadrukkelijk als onderdeel van de water- en natuuropgave; • vermindering van grondwateronttrekkingen voor landbouwkundige beregening nodig kan zijn om de druk op het grondwatersysteem te verminderen; • de landbouw tegelijkertijd een reëel perspectief moet houden op voldoende water voor een toekomstbestendige bedrijfsvoering; • een gefaseerde overgang naar waterzuinigere irrigatietechnieken en alternatieve vormen van waterbeschikbaarheid daarom de voorkeur verdient boven uitsluitend generieke beperkingen; • de bestaande ontwikkeling van het Brabantse beregeningsbeleid vanaf 2027 een belangrijk moment biedt om de belangen van natuur, landbouw en water in samenhang te beïnvloeden; • de gemeente Goirle binnen haar bevoegdheden en als gebiedspartner een actieve en verbindende rol kan vervullen, terwijl provincie en waterschappen belangrijke bevoegdheden hebben op het gebied van natuur, grondwater en waterbeheer; Van mening zijnde dat: • de bescherming en het herstel van de Regte Heide en het Riels Laag niet kunnen wachten totdat verdere verdroging optreedt; • de wateropgave daarom niet uitsluitend moet worden benaderd vanuit de vraag hoe meer water kan worden aangevoerd, maar primair vanuit de principes vasthouden, besparen en zorgvuldig benutten; • de aanpak moet bestaan uit twee elkaar versterkende sporen: 1. meer water vasthouden en waar mogelijk natuurlijk zuiveren; 2. minder grondwater onttrekken en water efficiënter gebruiken; o het Riels Kwadrant hierbij een belangrijke kans kan bieden om beide sporen met elkaar te verbinden; o de ontwikkeling van het Riels Kwadrant daarom integraal moet worden meegenomen in de verdere uitwerking van de GGA; o natuurherstel en een toekomstbestendige landbouw elkaar kunnen versterken wanneer wordt geïnvesteerd in een robuust regionaal watersysteem. 2 MOTIE VREEMD AAN DE ORDE VAN DE DAG Draagt het college op: 1. binnen de GGA Regte Heide en Riels Laag het verminderen van grondwateronttrekkingen voor landbouwkundige beregening nadrukkelijk als onderdeel van de water- en natuurherstelopgave te agenderen; 2. zich richting de provincie Noord-Brabant en de betrokken waterschappen actief in te zetten voor een afbouw- en reductiepad van landbouwkundige grondwateronttrekkingen richting 2030, waarbij de natuurdoelen van de Regte Heide en het Riels Laag leidend zijn; 3. daarbij aan te sluiten bij de voorgenomen wijziging van het Brabantse beregeningsbeleid vanaf 2027 en binnen de GGA te bevorderen dat de specifieke hydrologische kwetsbaarheid van de Regte Heide en het Riels Laag hierin voldoende wordt meegewogen; 4. samen met agrarische ondernemers en gebiedspartners een programma van pilots en praktijkproeven te ontwikkelen voor waterbesparende irrigatietechnieken, waaronder druppelirrigatie en andere vormen van gerichte watergift; 5. te onderzoeken welke financiële en praktische instrumenten beschikbaar zijn om agrarische ondernemers te ondersteunen bij het verminderen van hun afhankelijkheid van grondwater voor beregening; 6. de mogelijkheden van het Riels Kwadrant als onderdeel van het regionale watersysteem verder uit te werken, in aansluiting op het reeds lopende onderzoek van de gemeenten Goirle en Tilburg naar de bijdrage van het gebied aan het op orde brengen van het waterpeil van de Regte Heide; 7. daarbij specifiek te onderzoeken of het Riels Kwadrant kan worden ingericht of benut voor: o het vasthouden en tijdelijk bergen van gebiedseigen water; o het benutten van hemelwater; o het bevorderen van infiltratie en grondwateraanvulling; o het verminderen van piekafvoer; o het verbeteren van de waterkwaliteit door natuurlijke zuiveringsprocessen; o en het beschikbaar houden van water voor natuur en landbouw in droge perioden; 8. te onderzoeken of de ontwikkeling van het Riels Kwadrant kan worden gecombineerd met de realisatie van een natuurlijk waterzuiveringssysteem, bijvoorbeeld in de vorm van een helofyten- of moeraszone, indien uit hydrologisch, ecologisch en technisch onderzoek blijkt dat dit effectief en verantwoord is; 9. de mogelijkheden voor waterberging en -buffering in het Riels Kwadrant nadrukkelijk te verbinden met het verminderen van grondwateronttrekkingen, zodat meer water vasthouden en minder grondwater onttrekken elkaar versterken; 10. ervoor zorg te dragen dat bij de verdere ruimtelijke ontwikkeling van het Riels Kwadrant de water- en natuurfunctie volwaardig wordt meegewogen en dat onomkeerbare keuzes die toekomstige mogelijkheden voor waterberging of natuurherstel beperken, worden voorkomen zolang de integrale wateropgave niet is vastgesteld; 11. uiterlijk vóór 1 juli 2027 de gemeenteraad te informeren over de uitkomsten van bovenstaande onderzoeken en daarbij een integraal uitvoerings- en maatregelenplan voor de periode tot 2030 voor te leggen; 12. in dit plan ten minste op te nemen: o een overzicht van de relevante grondwateronttrekkingen; o de gewenste vermindering van grondwateronttrekkingen richting 2030; o de mogelijkheden en randvoorwaarden voor waterbuffering in het Riels Kwadrant; 3 MOTIE VREEMD AAN DE ORDE VAN DE DAG o de mogelijke bijdrage van het Riels Kwadrant aan waterkwaliteit en grondwateraanvulling; o concrete pilots voor waterbesparing in de landbouw; o de benodigde financiële instrumenten; o de verdeling van verantwoordelijkheden tussen gemeente, provincie en waterschappen; o een tijdpad met concrete tussendoelen; o en een systeem voor monitoring van grondwaterstanden, waterkwaliteit en natuurontwikkeling; 13. de gemeenteraad jaarlijks te rapporteren over de voortgang, waarbij in ieder geval inzicht wordt gegeven in de ontwikkeling van de grondwaterstanden, de omvang van relevante grondwateronttrekkingen, de ontwikkeling van de waterkwaliteit en de effecten van de genomen maatregelen op de natuurwaarden van de Regte Heide en het Riels Laag. En gaat over tot de orde van de dag. Indiener: Govert van Gorp Fractie: Pro Actief Goirle Besluit raad (in te vullen door raadsgriffier) paraaf raadsgriffier o Motie aangenomen met stemmen voor en stemmen tegen o Motie verworpen met stemmen tegen en stemmen voor o Motie ingetrokken o Voor: o Tegen: 4