M.31.Beleidsakkoord Volt Digitale veiligheid en AI

Beschouwingen over het Beleidsakkoord 2026-2030 Motie: M.31.Beleidsakkoord Onderwerp: Digitale veiligheid en AI De raad van de gemeente Leiden, bijeen in de vergadering van 1 oktober 2026, Constaterende dat - In 2024 de motie ‘Digitale onafhankelijkheid’ is aangenomen om te onderzoeken hoe Leiden binnen tien jaar digitaal onafhankelijk kan worden; - Er alleen al in 2025 €2.000.000,- is uitgegeven aan licenties van Microsoft door de gemeente Leiden1; - De gemeente Leiden voor een groot deel afhankelijk is van Amerikaanse techreuzen als Google, Microsoft, Meta; - In het AI-beleid voor de gemeente en Leidse regio wordt aangeraden om gebruik te maken van ChatGPT en CoPilot; - In het beleidsakkoord geen concrete plannen zijn opgenomen om Leiden digitaal onafhankelijker te maken; Overwegende dat - Door geopolitieke verschuivingen de noodzaak om digitaal onafhankelijk te worden urgenter is geworden sinds de motie ‘Digitale onafhankelijkheid’ is aangenomen; - Het overstappen naar open source software jaarlijks miljoenen euro's bespaart; - Afhankelijkheid van Amerikaanse techreuzen als Google, Microsoft en Meta een groot risico vormt voor de veiligheid en privacy van Leiden en haar inwoners2; - Het aanraden van Amerikaanse AI-gebruik niet bijdraagt aan digitale onafhankelijkheid van Leiden; - Er Europese alternatieven bestaan voor digitale hulpmiddelen en AI-modellen, zoals het Franse Mistral AI; - Het overstappen naar (Europese) open-weight3 modellen niet alleen financiële, maar ook vele privacy-voordelen en de gemeente meer controle biedt over data; - In meerdere delen van Europa wordt toegewerkt naar digitale onafhankelijkheid, zoals in Denenmarken4, Amsterdam en de Duitste deelstaat Sleeswijk-Holstein5 waar binnen vier jaar een succesvolle overstap naar de open source software LibreOffice heeft plaatsgevonden; Verzoekt de collegedragende partijen en het te vormen college om - Te verkennen of digitale onafhankelijkheid van techreuzen binnen vijf jaar mogelijk is; - Bij het gebruik van AI aan te moedigen om Europese alternatieven te gebruiken, zoals Mistral AI; - Bij aanschaf van nieuwe hardware en software voor de gemeente opties voor Europese en open source alternatieven serieus te overwegen. Ophir Waasdorp – Volt 1 https://ibestuur.nl/digitale-toekomst-eu/financieel/onderzoek-zoveel-betalen-gemeenten-jaarlijks-aan- microsoft 2 https://nos.nl/artikel/2633082-leeuwendeel-van-eu-instellingen-laat-mail-via-amerikaanse-servers-lopen 3 https://hai.stanford.edu/ai-definitions/what-is-an-open-weight-model 4 https://cybernews.com/tech/denmark-open-source-software-phase-microsoft/ 5 https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2601288-kunnen-we-zonder-microsoft-in-duitsland-proberen-ze-het Stefan Haas – SP Thijs Vos – PS Emma van Bree – PRO Wietske Veltman – D66 Robbin Engel – SVL